<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X51n0826">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 826 成唯識論音響補遺</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 826 成唯識論音響補遺</title>
			<author>淸 智素補遺</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>10卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">51</idno>.<idno type="no">826</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-19 19:48:42 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">成唯識論音響補遺</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08025">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08025</charName>
				<mapping cb:dec="991065" type="PUA">U+F1F59</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2A5CC</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>臍</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[齋-小+肉]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15151">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15151</charName>
				<mapping cb:dec="998191" type="PUA">U+F3B2F</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>惛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[惛-氏+(尤-尢+氏)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-23T08:36:31">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0516a" n="0516a"/>
<lb ed="X" n="0516a01"/>
<lb ed="X" n="0516a02"/>
<lb ed="X" n="0516a03"/>
<lb ed="X" n="0516a04"/><cb:docNumber>No. 826</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0516a05"/>
<lb ed="X" n="0516a06"/><lb ed="R082" n="0771a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>成唯識論音響補遺卷第一
<lb ed="X" n="0516a07"/><lb ed="R082" n="0771a01"/>〔龍省〕</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0516a08"/><lb ed="R082" n="0771a02"/><byline cb:type="other">淸武林蓮居　紹覺大師　音義</byline>
<lb ed="X" n="0516a09"/><lb ed="R082" n="0771a03"/><byline cb:type="other">新伊大師　合響</byline>
<lb ed="X" n="0516a10"/><lb ed="R082" n="0771a04"/><byline cb:type="author">法嗣智素　補遺</byline>
<lb ed="X" n="0516a11"/><lb ed="R082" n="0771a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0516a1101">△論題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516a12"/><lb ed="R082" n="0771a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0516a1201">成唯識論</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516a13"/><lb ed="R082" n="0771a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0516a1301">音義　論題四字。能所合稱。古疏序云。成乃能之
<lb ed="X" n="0516a14"/><lb ed="R082" n="0771a08"/>稱。以安立爲功。唯識樞要云。安敎立理。名之爲成。
<lb ed="X" n="0516a15"/><lb ed="R082" n="0771a09"/>略則宗因喩三。廣有八種。瑜伽第十五卷云。一立
<lb ed="X" n="0516a16"/><lb ed="R082" n="0771a10"/>宗。二辨因。三引喩。四同類。五異類。六比量。七現量。
<lb ed="X" n="0516a17"/><lb ed="R082" n="0771a11"/>八正敎量。疏序云。唯識所成之名。以簡了爲義。唯
<lb ed="X" n="0516a18"/><lb ed="R082" n="0771a12"/>獨也。識有八種。一眼識。二耳識。三鼻識。四舌識。五
<lb ed="X" n="0516a19"/><lb ed="R082" n="0771a13"/>身識。六意識。七末那識。八阿賴耶識。宗鏡第四卷
<lb ed="X" n="0516a20"/><lb ed="R082" n="0771a14"/>明此唯識二字。先離釋。次合釋。先且離釋。初唯。後
<lb ed="X" n="0516a21"/><lb ed="R082" n="0771a15"/>識。初唯字者。有三義。一者簡持義。簡謂簡去我法
<lb ed="X" n="0516a22"/><lb ed="R082" n="0771a16"/>所執。持謂持取依圓二性。唯言謂遮離識。我法非
<lb ed="X" n="0516a23"/><lb ed="R082" n="0771a17"/>無。不離識心所無爲等。二者決定義。決無離心之
<lb ed="X" n="0516a24"/><lb ed="R082" n="0771a18"/>境。定有內識之心。謂小乘離心有境。淸辨撥無內
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0516b" n="0516b"/>
<lb ed="X" n="0516b01"/><lb ed="R082" n="0771b01"/>心。三者顯勝義。謂心王勝<note place="inline">五位百法。唯心顯著。爲主能變。勝餘法故</note>。心
<lb ed="X" n="0516b02"/><lb ed="R082" n="0771b02"/>所等劣。今但顯勝。不彰於劣。次識字者。卽了別義。
<lb ed="X" n="0516b03"/><lb ed="R082" n="0771b03"/>八識心王。是識自性等。五位百法理之與事。皆不
<lb ed="X" n="0516b04"/><lb ed="R082" n="0771b04"/>離識<note place="inline">心法有八。卽自性唯識。心所法有五十一。卽相應唯識。色法有十一。卽所變唯識。不相應行有
<lb ed="X" n="0516b05"/><lb ed="R082" n="0771b05"/>二十四。卽分位唯識。無爲有六。卽實性唯識</note>。不爾眞如應非唯識。攝餘
<lb ed="X" n="0516b06"/><lb ed="R082" n="0771b06"/>歸識。總立識名。次合釋者。唯謂揀去遮無外境。境
<lb ed="X" n="0516b07"/><lb ed="R082" n="0771b07"/>無非有。識能了別。詮有內心。心有非無。合名唯識。
<lb ed="X" n="0516b08"/><lb ed="R082" n="0771b08"/>唯謂遮無是用。識表詮有是體。攝用歸體。唯卽識
<lb ed="X" n="0516b09"/><lb ed="R082" n="0771b09"/>故。持業釋也。論是能詮之敎。較言指歸。問答決擇。
<lb ed="X" n="0516b10"/><lb ed="R082" n="0771b10"/>評量本頌。意趣決了。唯識宗旨謂之論。卷者舒卷
<lb ed="X" n="0516b11"/><lb ed="R082" n="0771b11"/>義。舒則閱之。卷則思之。舒卷無礙。謂之卷。第謂次
<lb ed="X" n="0516b12"/><lb ed="R082" n="0771b12"/>第。一乃數之極首。此論十卷。記其次數。令不差互。
<lb ed="X" n="0516b13"/><lb ed="R082" n="0771b13"/>故云第一。</p>
<lb ed="X" n="0516b14"/><lb ed="R082" n="0771b14"/><p xml:id="pX51p0516b1401">合響　略釋如上。廣爲六義。初唐梵翻譯。開蒙云。
<lb ed="X" n="0516b15"/><lb ed="R082" n="0771b15"/>梵語毗若底。識也。麼怛喇多。唯也。悉底。成也。奢薩
<lb ed="X" n="0516b16"/><lb ed="R082" n="0771b16"/>怛羅。論也。應云識唯成論。今名成唯識論者。以彼
<lb ed="X" n="0516b17"/><lb ed="R082" n="0771b17"/>方先所後能。此方先能後所故<note place="inline">文</note>。次詳釋名義。宗
<lb ed="X" n="0516b18"/><lb ed="R082" n="0771b18"/>鏡第四卷。問此言外境不有。爲遮離心之境。爲遮
<lb ed="X" n="0516b19"/><lb ed="R082" n="0772a01"/>不離心之境。答設爾何失。難二俱有過。若遮離心
<lb ed="X" n="0516b20"/><lb ed="R082" n="0772a02"/>之境是無。餘有不離心相分在。何以但言唯識。不
<lb ed="X" n="0516b21"/><lb ed="R082" n="0772a03"/>言唯境識。若言不離心境是無。應但有能變三分。
<lb ed="X" n="0516b22"/><lb ed="R082" n="0772a04"/>闕所變相分過。如何通釋。答所言唯識者。遮心外
<lb ed="X" n="0516b23"/><lb ed="R082" n="0772a05"/>境無。不遮內境。不離識相分是無。問內境與識。旣
<lb ed="X" n="0516b24"/><lb ed="R082" n="0772a06"/>並非無。如何但言唯識。不言唯境識耶。答以護法
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0516c" n="0516c"/>
<lb ed="X" n="0516c01"/><lb ed="R082" n="0772a07"/>菩薩云。境名通於內外。謂有離心境。不離心境。恐
<lb ed="X" n="0516c02"/><lb ed="R082" n="0772a08"/>濫離心外境。但言唯識。又明唯識差別。總攝諸緣
<lb ed="X" n="0516c03"/><lb ed="R082" n="0772a09"/>及理。有其十義。一遣虗存實義。遣謂除遣。虗謂虗
<lb ed="X" n="0516c04"/><lb ed="R082" n="0772a10"/>妄。觀徧計所執。唯虗妄起。都無體用。應正除遣。爲
<lb ed="X" n="0516c05"/><lb ed="R082" n="0772a11"/>情有理無故。存者留義。實謂實有。卽觀依圓體是
<lb ed="X" n="0516c06"/><lb ed="R082" n="0772a12"/>實有。是本後二智境。應正存留。爲理有情無故。良
<lb ed="X" n="0516c07"/><lb ed="R082" n="0772a13"/>由一切異生。小乘無始時來。妄執我法爲有。淸辨
<lb ed="X" n="0516c08"/><lb ed="R082" n="0772a14"/>菩薩等。妄撥理事爲空。今於唯識觀中。遣虗者空
<lb ed="X" n="0516c09"/><lb ed="R082" n="0772a15"/>觀。對遣有執。存實者有觀。對遣空執。非有非空。法
<lb ed="X" n="0516c10"/><lb ed="R082" n="0772a16"/>無分別。離言詮故。二捨濫留純義。捨謂捨離。濫卽
<lb ed="X" n="0516c11"/><lb ed="R082" n="0772a17"/>相濫。留謂存留。純謂無雜。雖觀事理。有境有心。謂
<lb ed="X" n="0516c12"/><lb ed="R082" n="0772a18"/>心不孤起。仗境方生。境不自生。識變方起。由境之
<lb ed="X" n="0516c13"/><lb ed="R082" n="0772b01"/>有濫捨。不稱唯心。體旣純留。說唯識。華嚴經云。三
<lb ed="X" n="0516c14"/><lb ed="R082" n="0772b02"/>界唯心故。三攝末歸本義。攝謂綰攝。末卽見相二
<lb ed="X" n="0516c15"/><lb ed="R082" n="0772b03"/>分。歸卽向。本謂識自證分。是所依體故。今攝末見
<lb ed="X" n="0516c16"/><lb ed="R082" n="0772b04"/>相分。歸本自證分。故言唯識。解深密經云。諸識所
<lb ed="X" n="0516c17"/><lb ed="R082" n="0772b05"/>緣唯識所現。四隱劣顯勝義。謂王所俱能示現。心
<lb ed="X" n="0516c18"/><lb ed="R082" n="0772b06"/>所卽劣。依他起故。隱劣不取。心王卽勝。所依體故。
<lb ed="X" n="0516c19"/><lb ed="R082" n="0772b07"/>故言唯識。卽名顯勝。莊嚴論云。許心似二現。如是
<lb ed="X" n="0516c20"/><lb ed="R082" n="0772b08"/>似貪等。或似於信等。無別染善法<note place="inline">瑜伽釋云。許心似二現者。此中
<lb ed="X" n="0516c21"/><lb ed="R082" n="0772b09"/>似言似心外所計實二分等法。故名爲似。無別染善法者。謂唯心變似相見二分。二分離心無別有法。復
<lb ed="X" n="0516c22"/><lb ed="R082" n="0772b10"/>言心變似貪信等故。貪信等離心之外。無別染善法。體卽心也。如二分故</note>。五遣相證性
<lb ed="X" n="0516c23"/><lb ed="R082" n="0772b11"/>義。識言所表。具有事理。事謂相用。遣而不取。理謂
<lb ed="X" n="0516c24"/><lb ed="R082" n="0772b12"/>體性。應求作證。攝論偈云。依繩起蛇解。見繩知是
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0517a" n="0517a"/>
<lb ed="X" n="0517a01"/><lb ed="R082" n="0772b13"/>無。證見彼分明。方知明性亂。六境義。境謂所觀境。
<lb ed="X" n="0517a02"/><lb ed="R082" n="0772b14"/>識卽能觀心。此所觀境。由識變現。境不離識。立境
<lb ed="X" n="0517a03"/><lb ed="R082" n="0772b15"/>唯識義。鬼人天等所見各異。阿毗達磨經云。鬼旁
<lb ed="X" n="0517a04"/><lb ed="R082" n="0772b16"/>生人天。各隨其所應等。事心異故。許義非眞實。七
<lb ed="X" n="0517a05"/><lb ed="R082" n="0772b17"/>敎義。卽能詮敎。說有唯識義。楞伽經偈云。由自心
<lb ed="X" n="0517a06"/><lb ed="R082" n="0772b18"/>執著。心似外境轉。彼所見非有。是故說唯心。八理
<lb ed="X" n="0517a07"/><lb ed="R082" n="0773a01"/>義。道理唯識。本論頌云。是諸識轉變。分別所分別。
<lb ed="X" n="0517a08"/><lb ed="R082" n="0773a02"/>由此彼皆無。故一切唯識。九行義。行謂觀行。菩薩
<lb ed="X" n="0517a09"/><lb ed="R082" n="0773a03"/>在定位。作四尋伺觀等。卽觀行及定。俱不離識。瑜
<lb ed="X" n="0517a10"/><lb ed="R082" n="0773a04"/>伽論偈云。菩薩於定位。觀境唯是心。義想旣滅除。
<lb ed="X" n="0517a11"/><lb ed="R082" n="0773a05"/>審觀唯自識。十果義。謂佛果四智。菩薩所有功德。
<lb ed="X" n="0517a12"/><lb ed="R082" n="0773a06"/>皆不離識。莊嚴論偈云。如來無垢識。是淨無漏界。
<lb ed="X" n="0517a13"/><lb ed="R082" n="0773a07"/>解脫一切障。圓鏡智相應。又出唯識體者。一所觀
<lb ed="X" n="0517a14"/><lb ed="R082" n="0773a08"/>出體。卽取五位一百法爲體。以通觀有爲無爲法
<lb ed="X" n="0517a15"/><lb ed="R082" n="0773a09"/>故。卽以識相識性。合爲唯識體。皆不離識故。二能
<lb ed="X" n="0517a16"/><lb ed="R082" n="0773a10"/>觀出體。卽唯取心心所爲體。心所與識常相應故。
<lb ed="X" n="0517a17"/><lb ed="R082" n="0773a11"/>卽唯能非所。若約唯識觀。卽取別境中慧爲體。於
<lb ed="X" n="0517a18"/><lb ed="R082" n="0773a12"/>所觀境。觀察勝故<note place="inline">文</note>。開蒙云。論有宗論釋論。此宗
<lb ed="X" n="0517a19"/><lb ed="R082" n="0773a13"/>論也。以正憑六經<note place="inline">圓覺小鈔云。其法相宗所憑之經。自是第三時中。四十年前。解
<lb ed="X" n="0517a20"/><lb ed="R082" n="0773a14"/>深密等。今後輩傳習。或云唯識依華嚴等六經所造。文六經者。華嚴經。解深密經。楞伽經。<name role="" type="person">無垢稱</name>經。維摩
<lb ed="X" n="0517a21"/><lb ed="R082" n="0773a15"/>經。十地經</note>。橫該大藏。明唯識理。故爲宗論。不單解別一
<lb ed="X" n="0517a22"/><lb ed="R082" n="0773a16"/>本經。故非釋論<note place="inline">小鈔云。且佛說經意趣難解。菩薩造論解釋指示。或取諸經法義。都
<lb ed="X" n="0517a23"/><lb ed="R082" n="0773a17"/>作義門。一時解釋。名爲宗論。或各就一經一部。隨文解釋。名爲釋論</note>。問論題四字。何
<lb ed="X" n="0517a24"/><lb ed="R082" n="0773a18"/>字能所。答論字唯能成。唯識唯所成。成字通能所。
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0517b" n="0517b"/>
<lb ed="X" n="0517b01"/><lb ed="R082" n="0773b01"/>若成目能成。成屬論字。唯識之成。或成唯識之論。
<lb ed="X" n="0517b02"/><lb ed="R082" n="0773b02"/>作依主釋。或論體之上。有能成之用。以用隨體。成
<lb ed="X" n="0517b03"/><lb ed="R082" n="0773b03"/>卽是論。作持業釋。若成目所成。成屬唯識。唯識卽
<lb ed="X" n="0517b04"/><lb ed="R082" n="0773b04"/>成。或所成卽唯識。作持業釋。問論有本末。何論能
<lb ed="X" n="0517b05"/><lb ed="R082" n="0773b05"/>成。答本末皆能。若本論。爲能成。佛經唯識爲所成。若
<lb ed="X" n="0517b06"/><lb ed="R082" n="0773b06"/>末論爲能成。本論唯識爲所成。具上如斯等義。名
<lb ed="X" n="0517b07"/><lb ed="R082" n="0773b07"/>成唯識論。三辨宗體。開蒙云。唯識爲宗。識有非無。
<lb ed="X" n="0517b08"/><lb ed="R082" n="0773b08"/>境無非有。以爲宗故。護法正義。實能所詮文義爲
<lb ed="X" n="0517b09"/><lb ed="R082" n="0773b09"/>體。宗鏡第三十七卷云。敎體者。護法云。如來旣實
<lb ed="X" n="0517b10"/><lb ed="R082" n="0773b10"/>現身實說法者。通用說者聽者。正兼聲名句文。而
<lb ed="X" n="0517b11"/><lb ed="R082" n="0773b11"/>爲敎體。敎體通有漏無漏。影像本質。卽宜開者。根
<lb ed="X" n="0517b12"/><lb ed="R082" n="0773b12"/>性<anchor xml:id="nkr_note_add_0517b1201" n="0517b1201"/><anchor xml:id="beg0517b1201" n="0517b1201"/>已<anchor xml:id="end0517b1201"/>熟。遂感激如來識上有文義相生。佛以慈悲
<lb ed="X" n="0517b13"/><lb ed="R082" n="0773b13"/>本願緣力。卽爲衆生。說三乘法。所有聲名句文。是
<lb ed="X" n="0517b14"/><lb ed="R082" n="0773b14"/>正無漏本質敎。若三乘五性衆生。佛邊聽法。不能
<lb ed="X" n="0517b15"/><lb ed="R082" n="0773b15"/>親聞自變相分。而緣所有聲名句文。卽取有漏無
<lb ed="X" n="0517b16"/><lb ed="R082" n="0773b16"/>漏是影像兼敎。卽以質敎爲本。能現影像故。影像
<lb ed="X" n="0517b17"/><lb ed="R082" n="0773b17"/>敎爲末。依質有故。由此本質敎。爲正敎體。影像敎
<lb ed="X" n="0517b18"/><lb ed="R082" n="0773b18"/>爲兼敎體。無性菩薩難云。我宗但取衆生識上影
<lb ed="X" n="0517b19"/><lb ed="R082" n="0774a01"/>像相分。爲敎體者。卽不違唯識。汝護法。若取佛本
<lb ed="X" n="0517b20"/><lb ed="R082" n="0774a02"/>質聲名句文。爲敎體者。是心外有法。何成唯識。護
<lb ed="X" n="0517b21"/><lb ed="R082" n="0774a03"/>法答。唯識之宗。約親相分。衆生聽時。變起相分
<lb ed="X" n="0517b22"/><lb ed="R082" n="0774a04"/>而緣。非取他質以爲自性。然他本質。卽佛菩薩。亦
<lb ed="X" n="0517b23"/><lb ed="R082" n="0774a05"/>成唯識。故不相違。問何不取本質正敎體卽休。答
<lb ed="X" n="0517b24"/><lb ed="R082" n="0774a06"/>緣衆生。不能親聞無漏質故。必資影像。問若爾。何
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0517c" n="0517c"/>
<lb ed="X" n="0517c01"/><lb ed="R082" n="0774a07"/>不唯取影像爲敎體。是親聞故。答雖卽親聞。必假
<lb ed="X" n="0517c02"/><lb ed="R082" n="0774a08"/>本質。是以二十唯識論云。展轉增上力。二識成決
<lb ed="X" n="0517c03"/><lb ed="R082" n="0774a09"/>定。展轉增上力者。卽佛與衆生。互爲增上緣。二識
<lb ed="X" n="0517c04"/><lb ed="R082" n="0774a10"/>成決定者。衆生根決定。如來悲決定。謂衆生根熟。
<lb ed="X" n="0517c05"/><lb ed="R082" n="0774a11"/>合聞法決定。如來卽有悲決定。決定與衆生說法。
<lb ed="X" n="0517c06"/><lb ed="R082" n="0774a12"/>爲增上緣故。又諸師。影質有無不同。應須四句分
<lb ed="X" n="0517c07"/><lb ed="R082" n="0774a13"/>別。一唯質無影。卽小乘有部等。二唯影無質。卽
<lb ed="X" n="0517c08"/><lb ed="R082" n="0774a14"/>龍軍無性。三俱句。卽護法親光。四俱非。卽龍猛淸
<lb ed="X" n="0517c09"/><lb ed="R082" n="0774a15"/>辨。謂彼計勝義門中。不辨敎體。全撥菩提涅槃爲
<lb ed="X" n="0517c10"/><lb ed="R082" n="0774a16"/>空故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0517c1001" n="0517c1001"/><anchor xml:id="beg0517c1001" n="0517c1001"/>已<anchor xml:id="end0517c1001"/>上約四句料簡。質影雙通。護法爲勝<note place="inline">文</note>。四
<lb ed="X" n="0517c11"/><lb ed="R082" n="0774a17"/>判敎相。且依本宗。大判爲三。玄談第五卷云。戒賢
<lb ed="X" n="0517c12"/><lb ed="R082" n="0774a18"/>遠承彌勒無著。近踵護法難陀。依解深密等經。瑜
<lb ed="X" n="0517c13"/><lb ed="R082" n="0774b01"/>伽等論。立三種敎。以法相大乘。而爲了義。卽唐三
<lb ed="X" n="0517c14"/><lb ed="R082" n="0774b02"/>藏之所師宗。謂佛初於鹿苑。轉四諦小乘法輪。說
<lb ed="X" n="0517c15"/><lb ed="R082" n="0774b03"/>諸有爲法皆從緣生。破外道自性因等。又緣生無
<lb ed="X" n="0517c16"/><lb ed="R082" n="0774b04"/>我。翻破有我。然猶未說法無我理。卽四阿含等經
<lb ed="X" n="0517c17"/><lb ed="R082" n="0774b05"/>是。第二時中。雖依徧計所執。而說諸法自性皆空。
<lb ed="X" n="0517c18"/><lb ed="R082" n="0774b06"/>翻彼小乘。然於依他圓成。猶未說有。卽諸部般若
<lb ed="X" n="0517c19"/><lb ed="R082" n="0774b07"/>等經。第三時中。就大乘正理。具說三性三無性等。
<lb ed="X" n="0517c20"/><lb ed="R082" n="0774b08"/>方爲盡理。卽解深密等經。是故於彼三時。初墮有
<lb ed="X" n="0517c21"/><lb ed="R082" n="0774b09"/>邊。次墮空邊。俱非了義。後時徧計性空。餘二爲有
<lb ed="X" n="0517c22"/><lb ed="R082" n="0774b10"/><note place="inline">卽依他圓成也</note>。契會中道方爲了義<note place="inline">文</note>。故開蒙云。敎有三
<lb ed="X" n="0517c23"/><lb ed="R082" n="0774b11"/>時。謂有空中。此當第三時中道之敎。以唯遮境有。
<lb ed="X" n="0517c24"/><lb ed="R082" n="0774b12"/>識揀心空。離有無邊。正處中道<note place="inline">文</note>。五藏乘所攝。三
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0518a" n="0518a"/>
<lb ed="X" n="0518a01"/><lb ed="R082" n="0774b13"/>藏中對法藏攝<note place="inline">阿毗達磨。此云對法。卽論藏</note>。三乘中菩薩乘攝。
<lb ed="X" n="0518a02"/><lb ed="R082" n="0774b14"/>六所被機宜。瑜加論。有五種性。菩薩。緣覺。聲聞。不
<lb ed="X" n="0518a03"/><lb ed="R082" n="0774b15"/>定。無種。此論正被菩薩。及不定中。趣佛果者。餘亦
<lb ed="X" n="0518a04"/><lb ed="R082" n="0774b16"/>兼被。起信疏云。兼爲餘性。作遠因緣。謂二乘及無
<lb ed="X" n="0518a05"/><lb ed="R082" n="0774b17"/>種性。開蒙問。成立唯識。有何義利。答我佛法中。以
<lb ed="X" n="0518a06"/><lb ed="R082" n="0774b18"/>心爲宗。凡夫外道。背覺合塵。馳流生死。菩薩愍之。
<lb ed="X" n="0518a07"/><lb ed="R082" n="0775a01"/>故造此論。成立唯識。令歸本源。解脫生死。問以何
<lb ed="X" n="0518a08"/><lb ed="R082" n="0775a02"/>方便。得歸本源。答有五觀門。令自觀心歸本源故。</p>
<lb ed="X" n="0518a09"/><lb ed="R082" n="0775a03"/><p xml:id="pX51p0518a0901">△論主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518a10"/><lb ed="R082" n="0775a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0518a1001">護法等菩薩造</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518a11"/><lb ed="R082" n="0775a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0518a1101">音義　梵語達磨波羅唐言護法。詳具別傳。按佛
<lb ed="X" n="0518a12"/><lb ed="R082" n="0775a06"/>滅後九百年中。天親菩薩。以慈氏瑜伽論文淵浩。
<lb ed="X" n="0518a13"/><lb ed="R082" n="0775a07"/>是以提挈綱維。作唯識三十頌。同時有親勝火辨。
<lb ed="X" n="0518a14"/><lb ed="R082" n="0775a08"/>造釋。千一百年後。繼有護法。德慧。安慧。難陀。淨月。
<lb ed="X" n="0518a15"/><lb ed="R082" n="0775a09"/>勝友。陳那。智月。八師。相次造釋。各有十卷。故卷有
<lb ed="X" n="0518a16"/><lb ed="R082" n="0775a10"/>百。慈恩窺基大師。以十師製作旨殊見異。稟者無
<lb ed="X" n="0518a17"/><lb ed="R082" n="0775a11"/>依。因請奘師。糅百卷爲十。文多互影。所尙者。以護
<lb ed="X" n="0518a18"/><lb ed="R082" n="0775a12"/>法爲司南。故首標護法。諸師等之。菩薩具云菩提
<lb ed="X" n="0518a19"/><lb ed="R082" n="0775a13"/>質帝薩埵。此云覺有情。稟受大乘敎法。深達唯識
<lb ed="X" n="0518a20"/><lb ed="R082" n="0775a14"/>理趣。名自覺有情。卽以斯道覺彼衆生。名覺他有
<lb ed="X" n="0518a21"/><lb ed="R082" n="0775a15"/>情。具此二利。故稱菩薩。造者。博綜羣籍。解法相義。
<lb ed="X" n="0518a22"/><lb ed="R082" n="0775a16"/>讚釋佛乘。垂範叔世。故云造也。唯識疏云。叙理名
<lb ed="X" n="0518a23"/><lb ed="R082" n="0775a17"/>述。先來有故。創作名造。今新起故。</p>
<lb ed="X" n="0518a24"/><lb ed="R082" n="0775a18"/><p xml:id="pX51p0518a2401">△釋師。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0518b" n="0518b"/>
<lb ed="X" n="0518b01"/><lb ed="R082" n="0775b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0518b0101">唐三藏法師<name role="" type="person">玄奘</name>奉詔譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518b02"/><lb ed="R082" n="0775b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0518b0201">音義　唐代名三藏。謂經律論。正法自任。弘辯導
<lb ed="X" n="0518b03"/><lb ed="R082" n="0775b03"/>他。名曰法師。<name role="" type="person">玄奘</name>。大師之諱。族氏道蹟。詳具本傳。
<lb ed="X" n="0518b04"/><lb ed="R082" n="0775b04"/>按大師於貞觀十九年。奉太宗綸旨。漙事翻譯。至
<lb ed="X" n="0518b05"/><lb ed="R082" n="0775b05"/>高宗顯慶四年。始成茲論。月窮於紀。今言奉詔者。
<lb ed="X" n="0518b06"/><lb ed="R082" n="0775b06"/>從初受命時也。譯者。易也。易彼土語。成此方言。周
<lb ed="X" n="0518b07"/><lb ed="R082" n="0775b07"/>禮掌四方之語。各有其官。今取北方掌語之名。葢
<lb ed="X" n="0518b08"/><lb ed="R082" n="0775b08"/>譯官兼善西語也。</p>
<lb ed="X" n="0518b09"/><lb ed="R082" n="0775b09"/><p xml:id="pX51p0518b0901">△此論十卷。依頌科判爲三分。前後各一頌。乃護
<lb ed="X" n="0518b10"/><lb ed="R082" n="0775b10"/>法等菩薩所造故。開蒙以前稽首一頌。名宗前敬
<lb ed="X" n="0518b11"/><lb ed="R082" n="0775b11"/>叙分。最後<anchor xml:id="nkr_note_add_0518b1101" n="0518b1101"/><anchor xml:id="beg0518b1101" n="0518b1101"/>已<anchor xml:id="end0518b1101"/>依一頌。名釋結施願分。中間三十頌。
<lb ed="X" n="0518b12"/><lb ed="R082" n="0775b12"/>乃天親菩薩所造。乃護法等菩薩所造釋論首末。
<lb ed="X" n="0518b13"/><lb ed="R082" n="0775b13"/>總名依敎廣成分。葢當常經序正流通三分也。今
<lb ed="X" n="0518b14"/><lb ed="R082" n="0775b14"/>初宗前敬叙分<note place="inline">二</note>初歸敬述意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518b15"/><lb ed="R082" n="0775b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0518b1501">稽首唯識性滿分淸淨者我今釋彼說利樂諸有情。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518b16"/><lb ed="R082" n="0775b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0518b1601">音義　初二句歸敬。稽者。至也。留也。以頭至地。稽
<lb ed="X" n="0518b17"/><lb ed="R082" n="0775b17"/>留少時。尙書法云。拜手。謂首至手。稽首。謂首至地。
<lb ed="X" n="0518b18"/><lb ed="R082" n="0775b18"/>此二字總攝能歸三業。以旣動身首。必兼語意。唯
<lb ed="X" n="0518b19"/><lb ed="R082" n="0776a01"/>識等。是所歸三寶。唯識性。卽法寶。謂二空所顯之
<lb ed="X" n="0518b20"/><lb ed="R082" n="0776a02"/>理。卽圓成實性。開蒙問。一言唯識性通。其相何偏
<lb ed="X" n="0518b21"/><lb ed="R082" n="0776a03"/>敬性。答唯無漏故。唯眞諦故。法實性故。聖所證故。
<lb ed="X" n="0518b22"/><lb ed="R082" n="0776a04"/>迷悟依故。所以偏敬。滿分淸淨者。卽佛僧二寶。佛
<lb ed="X" n="0518b23"/><lb ed="R082" n="0776a05"/>是果人。二障究盡。二死永亡名滿。淸淨者。三乘聖
<lb ed="X" n="0518b24"/><lb ed="R082" n="0776a06"/>位。於二障中。斷未窮源名分。淸淨者。常言三寶。佛
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0518c" n="0518c"/>
<lb ed="X" n="0518c01"/><lb ed="R082" n="0776a07"/>先法後。今何以法先佛後。顯說相因。佛先法後。師
<lb ed="X" n="0518c02"/><lb ed="R082" n="0776a08"/>資相因。法先佛後。以諸佛所師卽法也。般若云。一
<lb ed="X" n="0518c03"/><lb ed="R082" n="0776a09"/>切諸佛。皆從此經出。何故論初先須歸敬。菩薩造
<lb ed="X" n="0518c04"/><lb ed="R082" n="0776a10"/>論。恐有違佛旨。必藉三寶冥加。庶幾契合聖心。流
<lb ed="X" n="0518c05"/><lb ed="R082" n="0776a11"/>通無滯。故須歸敬。我今二句述意。彼說指三十頌。
<lb ed="X" n="0518c06"/><lb ed="R082" n="0776a12"/>利謂利益。樂謂安樂。諸有情。卽所被之機。謂我護
<lb ed="X" n="0518c07"/><lb ed="R082" n="0776a13"/>法等之所以解釋彼頌者。爲令一切有情生解起
<lb ed="X" n="0518c08"/><lb ed="R082" n="0776a14"/>行。斷惑證果。獲大利樂也。</p>
<lb ed="X" n="0518c09"/><lb ed="R082" n="0776a15"/><p xml:id="pX51p0518c0901">△次造論因緣<note place="inline">二</note>初通爲利生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518c10"/><lb ed="R082" n="0776a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0518c1001">今造此論爲於二空<note place="inline">至</note>所知障故得大菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518c11"/><lb ed="R082" n="0776a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0518c1101">補遺　自此至故作斯論。正明造論緣由。述出頌
<lb ed="X" n="0518c12"/><lb ed="R082" n="0776a18"/>中利樂之意。二空者。我空法空。開蒙云。於二空理。
<lb ed="X" n="0518c13"/><lb ed="R082" n="0776b01"/>外道不解名迷。小乘邪解名謬。造論爲彼使迷者
<lb ed="X" n="0518c14"/><lb ed="R082" n="0776b02"/>解。謬者正也。執者。封著之謂。障者。覆礙之義。以執
<lb ed="X" n="0518c15"/><lb ed="R082" n="0776b03"/>我故。煩惱障生。由執法故。所知障起。宗鏡第四十
<lb ed="X" n="0518c16"/><lb ed="R082" n="0776b04"/>一卷云。以迷人空故。起我見之愚。受妄生死。以迷
<lb ed="X" n="0518c17"/><lb ed="R082" n="0776b05"/>法空故。違現量之境。障淨菩提。所以我法俱空。唯
<lb ed="X" n="0518c18"/><lb ed="R082" n="0776b06"/>從識變。旣唯識變。我法皆虗。因此二空。契會玄旨。
<lb ed="X" n="0518c19"/><lb ed="R082" n="0776b07"/>以我空故。煩惱障斷。以法空故。所知障銷。煩惱障
<lb ed="X" n="0518c20"/><lb ed="R082" n="0776b08"/>斷。證眞解脫。所知障銷。獲大菩提<note place="inline">文</note>。我法障執等
<lb ed="X" n="0518c21"/><lb ed="R082" n="0776b09"/>義。下文自詳。</p>
<lb ed="X" n="0518c22"/><lb ed="R082" n="0776b10"/><p xml:id="pX51p0518c2201">△次別爲破執<note place="inline">二</note>初知凡夫外道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518c23"/><lb ed="R082" n="0776b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0518c2301">又爲開示謬執我法<note place="inline">至</note>於唯識理如實知故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518c24"/><lb ed="R082" n="0776b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0518c2401">音義　此世間迷者。謬執我者。如下文。執我體常
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0519a" n="0519a"/>
<lb ed="X" n="0519a01"/><lb ed="R082" n="0776b13"/>周徧等。謬執法者。卽數論勝論等。斯皆不了唯識。
<lb ed="X" n="0519a02"/><lb ed="R082" n="0776b14"/>故須開示。</p>
<lb ed="X" n="0519a03"/><lb ed="R082" n="0776b15"/><p xml:id="pX51p0519a0301">△次破小乘四師。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519a04"/><lb ed="R082" n="0776b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0519a0401">復有迷謬唯識理者<note place="inline">至</note>得如實解故作斯論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519a05"/><lb ed="R082" n="0776b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0519a0501">補遺　此聖敎迷者。先叙執。初句總標。或執下。別
<lb ed="X" n="0519a06"/><lb ed="R082" n="0776b18"/>明。初增益執。次損減執。三迷體用。四迷王所。宗鏡
<lb ed="X" n="0519a07"/><lb ed="R082" n="0777a01"/>第四十六卷。引古釋云。初卽有宗。依十二處敎。執
<lb ed="X" n="0519a08"/><lb ed="R082" n="0777a02"/>心境俱有。是第一義。次卽淸辯。依密意空敎。撥識
<lb ed="X" n="0519a09"/><lb ed="R082" n="0777a03"/>亦無<note place="inline">小鈔云。戒賢立法相宗。破無相宗心境俱空之義云。迷佛密意方便破執之敎。以爲實理。
<lb ed="X" n="0519a10"/><lb ed="R082" n="0777a04"/>故云。依佛密意空敎。撥識亦無</note>。三卽彼大乘一類菩薩。言八識體
<lb ed="X" n="0519a11"/><lb ed="R082" n="0777a05"/>唯是一<note place="inline">法相宗旨。八識各別出體。各別有用。若法性宗。謂前七識但是第八識差別功能。故
<lb ed="X" n="0519a12"/><lb ed="R082" n="0777a06"/>有此執。此據起信等義</note>。四卽經部覺天所計。以經言士夫<note place="inline">卽有
<lb ed="X" n="0519a13"/><lb ed="R082" n="0777a07"/>情</note>六界<note place="inline">地水火風空識</note>。染淨由心。無心所故。雖於蘊中。亦
<lb ed="X" n="0519a14"/><lb ed="R082" n="0777a08"/>有心所。但於識上分位假立。無別實有<note place="inline">起信疏序云。彼敎三
<lb ed="X" n="0519a15"/><lb ed="R082" n="0777a09"/>宗所說有異。經部無別心所。有部有別心所。覺天謂唯一意識。隨六根轉。無別六異</note>。爲遮下。
<lb ed="X" n="0519a16"/><lb ed="R082" n="0777a10"/>結顯深妙理。卽唯識性。如實解者。謂如法相解。如
<lb ed="X" n="0519a17"/><lb ed="R082" n="0777a11"/>識性證竝離種種不正知見。以上歷明造論之所
<lb ed="X" n="0519a18"/><lb ed="R082" n="0777a12"/>以。開蒙。問何緣造論。答有多二緣。一者令法久住。
<lb ed="X" n="0519a19"/><lb ed="R082" n="0777a13"/>二者濟諸含識。一由自利。二由利他。一由智德。二
<lb ed="X" n="0519a20"/><lb ed="R082" n="0777a14"/>由恩德。一生大智。二生大悲。具多二緣。所以造論。</p>
<lb ed="X" n="0519a21"/><lb ed="R082" n="0777a15"/><p xml:id="pX51p0519a2101">△次依敎廣成分。開蒙。有三種三科。一略廣位。二
<lb ed="X" n="0519a22"/><lb ed="R082" n="0777a16"/>境行果。三相性位。此三種三科。義類相從。各有其
<lb ed="X" n="0519a23"/><lb ed="R082" n="0777a17"/>致。且分判旣殊。豈容竝用。葢以略廣。不出於相性。
<lb ed="X" n="0519a24"/><lb ed="R082" n="0777a18"/>行果竝屬於位。次今准略廣位分科。初一頌半。略
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0519b" n="0519b"/>
<lb ed="X" n="0519b01"/><lb ed="R082" n="0777b01"/>答外難。略標識相。次二十三頌半。廣明識相。顯前
<lb ed="X" n="0519b02"/><lb ed="R082" n="0777b02"/>頌意。後五頌明修行之位次。今初略答外難。略標
<lb ed="X" n="0519b03"/><lb ed="R082" n="0777b03"/>識相<note place="inline">三</note>初末論設問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519b04"/><lb ed="R082" n="0777b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0519b0401">若唯有識云何世間及諸聖敎說有我法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519b05"/><lb ed="R082" n="0777b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0519b0501">補遺　此中開章。欲明唯識旨趣。先設難問發起。
<lb ed="X" n="0519b06"/><lb ed="R082" n="0777b06"/>謂若唯有識一切都無。云何世間及諸聖敎。說有
<lb ed="X" n="0519b07"/><lb ed="R082" n="0777b07"/>我法。世間或是忘執。聖敎豈屬謬談。開蒙。問何名
<lb ed="X" n="0519b08"/><lb ed="R082" n="0777b08"/>世間。答墮在世中。名爲世間。世者何義。答有四義。
<lb ed="X" n="0519b09"/><lb ed="R082" n="0777b09"/>謂可破壞。有對治。隱眞理。性有漏。名爲世也。問何
<lb ed="X" n="0519b10"/><lb ed="R082" n="0777b10"/>名聖敎。答聖所說敎。名爲聖敎。聖者何義。答聖者。
<lb ed="X" n="0519b11"/><lb ed="R082" n="0777b11"/>正也。以道正人。目之曰聖。又云與理相應。於事無
<lb ed="X" n="0519b12"/><lb ed="R082" n="0777b12"/>壅。名爲聖也<note place="inline">文</note>。</p>
<lb ed="X" n="0519b13"/><lb ed="R082" n="0777b13"/><p xml:id="pX51p0519b1301">△次本論頌答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519b14"/><lb ed="R082" n="0777b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0519b1401">頌曰由假說我法<note place="inline">至</note>謂異熟思量乃了別境識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519b15"/><lb ed="R082" n="0777b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0519b1501">合響　此本論有三十首頌。今初一頌半。又是三
<lb ed="X" n="0519b16"/><lb ed="R082" n="0777b16"/>十頌之綱領也。且卽安假說二字於頌首。則知離
<lb ed="X" n="0519b17"/><lb ed="R082" n="0777b17"/>識之外。無有一法是眞實也。前三句明所變之相。
<lb ed="X" n="0519b18"/><lb ed="R082" n="0777b18"/>略答外難。後三句示能變之識。略標識相。開蒙。問
<lb ed="X" n="0519b19"/><lb ed="R082" n="0778a01"/>何名爲世間我法。聖敎我法。答世間人執。名世間
<lb ed="X" n="0519b20"/><lb ed="R082" n="0778a02"/>我法。聖敎施設。名聖敎我法。問此二我法何故名
<lb ed="X" n="0519b21"/><lb ed="R082" n="0778a03"/>假。答世間我法無體隨情。名之爲假。聖敎我法有
<lb ed="X" n="0519b22"/><lb ed="R082" n="0778a04"/>體強設。名之爲假。問何義名爲無體隨情。答本無
<lb ed="X" n="0519b23"/><lb ed="R082" n="0778a05"/>實體。妄情所執。名爲無體隨情。問何義名爲有體
<lb ed="X" n="0519b24"/><lb ed="R082" n="0778a06"/>強設。答法本無名。隨緣施設。強名我法。名有體強
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0519c" n="0519c"/>
<lb ed="X" n="0519c01"/><lb ed="R082" n="0778a07"/>設<note place="inline">文</note>。第八名異熟。第七名思量。前六名了別境識。
<lb ed="X" n="0519c02"/><lb ed="R082" n="0778a08"/>詳如後釋。</p>
<lb ed="X" n="0519c03"/><lb ed="R082" n="0778a09"/><p xml:id="pX51p0519c0301">△三末論釋成<note place="inline">二</note>初釋前三句<note place="inline">二</note>初略釋<note place="inline">三</note>初釋
<lb ed="X" n="0519c04"/><lb ed="R082" n="0778a10"/>第一句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519c05"/><lb ed="R082" n="0778a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0519c0501">論曰世間聖敎說有我法<note place="inline">至</note>我謂主宰法謂軌持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519c06"/><lb ed="R082" n="0778a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0519c0601">合響　世間二句牒前問辭。但由二句。明二種我
<lb ed="X" n="0519c07"/><lb ed="R082" n="0778a13"/>法皆無實性。我謂主宰者。主是我體。宰是我用。如
<lb ed="X" n="0519c08"/><lb ed="R082" n="0778a14"/>國之主。有自在故。亦如宰輔。能割斷故。法謂軌持
<lb ed="X" n="0519c09"/><lb ed="R082" n="0778a15"/>者。軌是軌範。可生物解。持是任持。不捨自相。</p>
<lb ed="X" n="0519c10"/><lb ed="R082" n="0778a16"/><p xml:id="pX51p0519c1001">△次釋第二句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519c11"/><lb ed="R082" n="0778a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0519c1101">彼二俱有種種相轉<note place="inline">至</note>轉謂隨緣施設有異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519c12"/><lb ed="R082" n="0778a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0519c1201">音義　初句總示。我種種下別釋。有情命者。謂十
<lb ed="X" n="0519c13"/><lb ed="R082" n="0778b01"/>六知見等。卽世間我。預流等者。謂初二果等。假名
<lb ed="X" n="0519c14"/><lb ed="R082" n="0778b02"/>賢聖。卽聖敎我。實德業等。謂外道勝論六句法等。
<lb ed="X" n="0519c15"/><lb ed="R082" n="0778b03"/>卽世間法。蘊處界等。謂內典三科法等。卽聖敎法。
<lb ed="X" n="0519c16"/><lb ed="R082" n="0778b04"/>隨緣施設有異者。指上我法隨緣立名不同。我施
<lb ed="X" n="0519c17"/><lb ed="R082" n="0778b05"/>設異者。於五蘊和合法中。妄計有我。名曰有情。妄
<lb ed="X" n="0519c18"/><lb ed="R082" n="0778b06"/>計壽和合現存活故。名曰命者。若斷分別我執隨
<lb ed="X" n="0519c19"/><lb ed="R082" n="0778b07"/>眠。名爲預流。隨斷三界八十一品修惑。名一來等。
<lb ed="X" n="0519c20"/><lb ed="R082" n="0778b08"/>法施設異者。於名色法中。妄計實德業等。乃至爲
<lb ed="X" n="0519c21"/><lb ed="R082" n="0778b09"/>迷心重者。說五蘊。迷色重者。說十二處。色心俱迷
<lb ed="X" n="0519c22"/><lb ed="R082" n="0778b10"/>者。說十八界。葢因世間我法。隨情執實。聖敎我法。
<lb ed="X" n="0519c23"/><lb ed="R082" n="0778b11"/>應機強說。是皆隨緣施設有異。開蒙。問世間我法
<lb ed="X" n="0519c24"/><lb ed="R082" n="0778b12"/>率<anchor xml:id="nkr_note_add_0519c2401" n="0519c2401"/><anchor xml:id="beg0519c2401" n="0519c2401"/>已<anchor xml:id="end0519c2401"/>妄情。聖敎我法有何益用。答有四緣故。一言
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0520a" n="0520a"/>
<lb ed="X" n="0520a01"/><lb ed="R082" n="0778b13"/>說易故。二須世間故。三能除無我怖故。四有自他
<lb ed="X" n="0520a02"/><lb ed="R082" n="0778b14"/>染淨信解事業等故。有此益用。聖說我法。</p>
<lb ed="X" n="0520a03"/><lb ed="R082" n="0778b15"/><p xml:id="pX51p0520a0301">△三釋第三句<note place="inline">二</note>初徵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520a04"/><lb ed="R082" n="0778b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0520a0401">如是諸相若由假說依何得成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520a05"/><lb ed="R082" n="0778b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0520a0501">△次釋<note place="inline">二</note>初正釋<note place="inline">二</note>初依相見假設我法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520a06"/><lb ed="R082" n="0778b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0520a0601">彼相皆依識所轉變<note place="inline">至</note>彼二離此無所依故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520a07"/><lb ed="R082" n="0779a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0520a0701">音義　初句正答。識謂下釋成。了別者。八識通名。
<lb ed="X" n="0520a08"/><lb ed="R082" n="0779a02"/>眼了別色。耳了別聲。乃至第八了別根身器界種
<lb ed="X" n="0520a09"/><lb ed="R082" n="0779a03"/>子。因前四執中。第三師云。但有心王。無別心所。故
<lb ed="X" n="0520a10"/><lb ed="R082" n="0779a04"/>云此中識言亦攝心所。如王之有臣。決定有故。識
<lb ed="X" n="0520a11"/><lb ed="R082" n="0779a05"/>體者。謂自證分。似者。以彼但一識體轉變生起相
<lb ed="X" n="0520a12"/><lb ed="R082" n="0779a06"/>見。故名似也。彼二謂我法。此者見相二分。謂我法
<lb ed="X" n="0520a13"/><lb ed="R082" n="0779a07"/>俱依相見而施設也。</p>
<lb ed="X" n="0520a14"/><lb ed="R082" n="0779a08"/><p xml:id="pX51p0520a1401">合響　轉似二分者。宗鏡第四十七卷云。相見種。
<lb ed="X" n="0520a15"/><lb ed="R082" n="0779a09"/>或同。或異。若同種者。卽一識體轉似二分相用而
<lb ed="X" n="0520a16"/><lb ed="R082" n="0779a10"/>生<note place="inline">筆削記云。有漏識自體生時。轉似二分。似能緣相。名爲見分。似所緣相。名爲相分</note>。如一
<lb ed="X" n="0520a17"/><lb ed="R082" n="0779a11"/>蝸牛。變生二角。此說影像相見。離體更無別性。是
<lb ed="X" n="0520a18"/><lb ed="R082" n="0779a12"/>識用故。若言相見各別種者。見是自體義用分之。
<lb ed="X" n="0520a19"/><lb ed="R082" n="0779a13"/>故離識更無別種。卽一識體轉似見分別用而生。
<lb ed="X" n="0520a20"/><lb ed="R082" n="0779a14"/>識爲所依。轉相分種。似相而起。以作用別<note place="inline">慮無慮別</note>。性
<lb ed="X" n="0520a21"/><lb ed="R082" n="0779a15"/>各不同故<note place="inline">見通三性。相唯無記</note>。相別種生於理爲勝。故言識
<lb ed="X" n="0520a22"/><lb ed="R082" n="0779a16"/>體轉似二分此依他起。非有似有。實非二分。似計
<lb ed="X" n="0520a23"/><lb ed="R082" n="0779a17"/>所執二分見相。故立似名<note place="inline">小鈔云。似有二釋。一云識體是有。二分是無。無
<lb ed="X" n="0520a24"/><lb ed="R082" n="0779a18"/>而似有。故云似也。二云二分亦有。是依他起。所言似者。似徧計實有之二分也</note>。相別有種。
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0520b" n="0520b"/>
<lb ed="X" n="0520b01"/><lb ed="R082" n="0779b01"/>何名識變。不離識故。由識變時。相方生故。此顯能
<lb ed="X" n="0520b02"/><lb ed="R082" n="0779b02"/>變相見二分。用體別有。何故又說識似二分生。論
<lb ed="X" n="0520b03"/><lb ed="R082" n="0779b03"/>說相見俱依自證起故。若無自證。二定不生。如無
<lb ed="X" n="0520b04"/><lb ed="R082" n="0779b04"/>頭時角定非有。及無鏡時。面影不起。皆於識上。現
<lb ed="X" n="0520b05"/><lb ed="R082" n="0779b05"/>相貌故。故說二分依識體生<note place="inline">文</note>。開蒙。問無實我法。
<lb ed="X" n="0520b06"/><lb ed="R082" n="0779b06"/>假依何立。答依識所變相見分立。何須此實。問依
<lb ed="X" n="0520b07"/><lb ed="R082" n="0779b07"/>識變。假立所以。答執相見分心外實有。此名假法。
<lb ed="X" n="0520b08"/><lb ed="R082" n="0779b08"/>有實主宰名爲假我。其依識變立假我法。所以然
<lb ed="X" n="0520b09"/><lb ed="R082" n="0779b09"/>也。問相見識所變。相見名唯識。我法依所變。我法
<lb ed="X" n="0520b10"/><lb ed="R082" n="0779b10"/>應唯識。答相見識親變。相見是唯識。我法依所變。
<lb ed="X" n="0520b11"/><lb ed="R082" n="0779b11"/>心外非唯識。問相見二分。是依他性。何故說爲我
<lb ed="X" n="0520b12"/><lb ed="R082" n="0779b12"/>法相也。答執二爲實。有實主宰。是我法相。此是世
<lb ed="X" n="0520b13"/><lb ed="R082" n="0779b13"/>間我法。何以故。以無依有故。問何非聖敎我法。若
<lb ed="X" n="0520b14"/><lb ed="R082" n="0779b14"/>聖敎者。義依於體故<note place="inline">文</note>。</p>
<lb ed="X" n="0520b15"/><lb ed="R082" n="0779b15"/><p xml:id="pX51p0520b1501">補遺　宗鏡第四十七卷。問轉變變現。其義同別。
<lb ed="X" n="0520b16"/><lb ed="R082" n="0779b16"/>古釋云。有唯轉變非變現者。轉變之言。通於種現。
<lb ed="X" n="0520b17"/><lb ed="R082" n="0779b17"/>現能熏種。種能生種。種生現行。皆名轉變。變現之
<lb ed="X" n="0520b18"/><lb ed="R082" n="0779b18"/>言。唯現心等。能起見相。名之爲變。不通於種相分
<lb ed="X" n="0520b19"/><lb ed="R082" n="0780a01"/>色等。</p>
<lb ed="X" n="0520b20"/><lb ed="R082" n="0780a02"/><p xml:id="pX51p0520b2001">△次由熏習變似我法<note place="inline">二</note>初法釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520b21"/><lb ed="R082" n="0780a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0520b2101">或復內識轉似外境<note place="inline">至</note>緣此執爲實我實法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520b22"/><lb ed="R082" n="0780a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0520b2201">合響　初句標。我法下釋。熏謂資熏。習謂串習。由
<lb ed="X" n="0520b23"/><lb ed="R082" n="0780a05"/>我法分別熏習。遂有後時轉變力用。唯識樞要云。
<lb ed="X" n="0520b24"/><lb ed="R082" n="0780a06"/>若諸識生似我法時。爲皆由我法分別熏習之力。
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0520c" n="0520c"/>
<lb ed="X" n="0520c01"/><lb ed="R082" n="0780a07"/>爲亦不由。若皆由者。八識五識。無二分別<note place="inline">護法云五八行
<lb ed="X" n="0520c02"/><lb ed="R082" n="0780a08"/>淺。一向無執</note>。生果時應不似二。若不由者。此中何故<anchor xml:id="nkr_note_add_0520c0201" n="0520c0201"/><anchor xml:id="beg0520c0201" n="0520c0201"/>但<anchor xml:id="end0520c0201"/>
<lb ed="X" n="0520c03"/><lb ed="R082" n="0780a09"/>說我法熏習爲因。答二解俱得。其皆由者。一切有
<lb ed="X" n="0520c04"/><lb ed="R082" n="0780a10"/>漏。與第六識二分別俱故。或第六識二分別引故。
<lb ed="X" n="0520c05"/><lb ed="R082" n="0780a11"/>後生果時。皆似我法。其不由者。此說第六根本。兼
<lb ed="X" n="0520c06"/><lb ed="R082" n="0780a12"/>緣一切<note place="inline">筆削記第四云。以此意識徧緣一切。通三量故。假實俱緣</note>。爲因緣發諸
<lb ed="X" n="0520c07"/><lb ed="R082" n="0780a13"/>識。令熏習故。後生果時。似我法相起。或非外似外。
<lb ed="X" n="0520c08"/><lb ed="R082" n="0780a14"/>六七計爲似外起故<note place="inline">文</note>。此似我法。卽前相見二分
<lb ed="X" n="0520c09"/><lb ed="R082" n="0780a15"/>故。開蒙云。相見說爲似我法者。以內似外。以有似
<lb ed="X" n="0520c10"/><lb ed="R082" n="0780a16"/>無故<note place="inline">文</note>。諸有下。明諸有情六七二識。無始無明覆
<lb ed="X" n="0520c11"/><lb ed="R082" n="0780a17"/>故。不達識變。因此橫執實有我法。開蒙。問我是徧
<lb ed="X" n="0520c12"/><lb ed="R082" n="0780a18"/>計。何得種也。答因執蘊等爲我之時。熏蘊等種。名
<lb ed="X" n="0520c13"/><lb ed="R082" n="0780b01"/>我執習氣也。</p>
<lb ed="X" n="0520c14"/><lb ed="R082" n="0780b02"/><p xml:id="pX51p0520c1401">△次喩明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520c15"/><lb ed="R082" n="0780b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0520c1501">如患夢者患夢力故<note place="inline">至</note>緣此執爲實有外境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520c16"/><lb ed="R082" n="0780b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0520c1601">補遺　如患下。合似我法。患卽病也。如人重病。由
<lb ed="X" n="0520c17"/><lb ed="R082" n="0780b05"/>心<g ref="#CB15151">惛</g>故。見有種種異色人物。又如夢時。見有實物。
<lb ed="X" n="0520c18"/><lb ed="R082" n="0780b06"/>此擧第六患夢獨影喩之。緣此下。合實我法。開蒙。
<lb ed="X" n="0520c19"/><lb ed="R082" n="0780b07"/>問我法本無。由何執有。答由無明力妄執實有。如
<lb ed="X" n="0520c20"/><lb ed="R082" n="0780b08"/>患夢力。以無見有。</p>
<lb ed="X" n="0520c21"/><lb ed="R082" n="0780b09"/><p xml:id="pX51p0520c2101">△次結判。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520c22"/><lb ed="R082" n="0780b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0520c2201">愚夫所計實我實法<note place="inline">至</note>所依事故亦勝義有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520c23"/><lb ed="R082" n="0780b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0520c2301">補遺　初約無體隨情假判。謂徧計所執。本無有
<lb ed="X" n="0520c24"/><lb ed="R082" n="0780b12"/>體。但隨執情而有。次內識下。約有體強設假判。謂
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0521a" n="0521a"/>
<lb ed="X" n="0521a01"/><lb ed="R082" n="0780b13"/>雖是內識所變。依他似有。此依似名假。不可執爲
<lb ed="X" n="0521a02"/><lb ed="R082" n="0780b14"/>實有。外境下。約有無判。外境旣隨妄情施設。則非
<lb ed="X" n="0521a03"/><lb ed="R082" n="0780b15"/>如識有。此正翻前第一師增益執。以彼執外境。如
<lb ed="X" n="0521a04"/><lb ed="R082" n="0780b16"/>識非無故。宗鏡第六十七卷云。外境是徧計所執。
<lb ed="X" n="0521a05"/><lb ed="R082" n="0780b17"/>心外實境。由隨妄情施設爲假。體實都無。非與依
<lb ed="X" n="0521a06"/><lb ed="R082" n="0780b18"/>他內識相似。此翻破前第二師減損執。以彼執內
<lb ed="X" n="0521a07"/><lb ed="R082" n="0781a01"/>識。亦如外境非有故。內識體是依他。必依種子因
<lb ed="X" n="0521a08"/><lb ed="R082" n="0781a02"/>緣而生。非體全無。如徧計境。彼實我法。猶如龜毛。
<lb ed="X" n="0521a09"/><lb ed="R082" n="0781a03"/>識依他起。故非彼類。此中色等相見二分。內識所
<lb ed="X" n="0521a10"/><lb ed="R082" n="0781a04"/>變。不離識故。總名內識。由此內識體性非無。心外
<lb ed="X" n="0521a11"/><lb ed="R082" n="0781a05"/>我法體性非有。便遮外計離心之境實有增執。及
<lb ed="X" n="0521a12"/><lb ed="R082" n="0781a06"/>遮邪見惡取空者。撥識亦無。妄空減執<note place="inline">文</note>。境依下。
<lb ed="X" n="0521a13"/><lb ed="R082" n="0781a07"/>約二諦判。謂外境依內識假立而有故。但世俗說
<lb ed="X" n="0521a14"/><lb ed="R082" n="0781a08"/>之爲有。卽假名無實諦。識是假境所依事故。亦勝
<lb ed="X" n="0521a15"/><lb ed="R082" n="0781a09"/>義有者。事卽體也。謂此假境所依之識體。不唯是
<lb ed="X" n="0521a16"/><lb ed="R082" n="0781a10"/>隨事差別諦之俗。且通體用顯現之眞。故云亦也。</p>
<lb ed="X" n="0521a17"/><lb ed="R082" n="0781a11"/><p xml:id="pX51p0521a1701">△次廣釋<note place="inline">二</note>初明無實唯似境<note place="inline">三</note>初徵答總標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521a18"/><lb ed="R082" n="0781a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0521a1801">云何應知實無外境<note place="inline">至</note>實我實法不可得故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521a19"/><lb ed="R082" n="0781a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0521a1901">△次重徵別釋<note place="inline">二</note>初破實我實法不可得<note place="inline">二</note>初破
<lb ed="X" n="0521a20"/><lb ed="R082" n="0781a14"/>實我<note place="inline">二</note>初徵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521a21"/><lb ed="R082" n="0781a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0521a2101">如何實我不可得耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521a22"/><lb ed="R082" n="0781a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0521a2201">△次釋<note place="inline">二</note>初正破<note place="inline">三</note>初叙破外道小乘我相<note place="inline">二</note>初
<lb ed="X" n="0521a23"/><lb ed="R082" n="0781a17"/>別破<note place="inline">二</note>初破六師三計<note place="inline">二</note>初叙計。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521a24"/><lb ed="R082" n="0781a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0521a2401">諸所執我略有三種<note place="inline">至</note>潛轉身中作事業故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0521b" n="0521b"/>
<lb ed="X" n="0521b01"/><lb ed="R082" n="0781b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0521b0101">補遺　西域外道雖多。六師爲首。六師之中。數論
<lb ed="X" n="0521b02"/><lb ed="R082" n="0781b02"/>勝論又爲勝。故首破之。初二句標數。一者下叙計。
<lb ed="X" n="0521b03"/><lb ed="R082" n="0781b03"/>初卽勝論數論所計。量云。我是有法。體常周徧宗。
<lb ed="X" n="0521b04"/><lb ed="R082" n="0781b04"/>因云。隨處造業受苦樂故。同喩如虗空。次卽無慚
<lb ed="X" n="0521b05"/><lb ed="R082" n="0781b05"/>尼犍所計。量中闕喩。廣百論卷第三云。次一類外
<lb ed="X" n="0521b06"/><lb ed="R082" n="0781b06"/>道。計我隨所依身。身大則我亦大。身小而我亦小。
<lb ed="X" n="0521b07"/><lb ed="R082" n="0781b07"/>形量不定。雖所依形質。有卷有舒。而我體性。無生
<lb ed="X" n="0521b08"/><lb ed="R082" n="0781b08"/>無滅。如油滴水。隨水廣狹。雖有卷舒。而無增減<note place="inline">文</note>。
<lb ed="X" n="0521b09"/><lb ed="R082" n="0781b09"/>今將如油滴水之喩足之量云。我是有法。其體雖
<lb ed="X" n="0521b10"/><lb ed="R082" n="0781b10"/>常。而量不定宗。因云。隨身大小有卷舒故。同喩如
<lb ed="X" n="0521b11"/><lb ed="R082" n="0781b11"/>油滴水。三卽獸主徧出所計。潛轉身中作事業故。
<lb ed="X" n="0521b12"/><lb ed="R082" n="0781b12"/>筆削云。計我體常。猶如微塵。應於根門。量可例知。
<lb ed="X" n="0521b13"/><lb ed="R082" n="0781b13"/>外道雖有九十五種。其所執我。不出此六師三計。</p>
<lb ed="X" n="0521b14"/><lb ed="R082" n="0781b14"/><p xml:id="pX51p0521b1401">△次破斥<note place="inline">三</note>初破勝論數論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521b15"/><lb ed="R082" n="0781b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0521b1501">初且非理所以者何<note place="inline">至</note>所修證法一切我合故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521b16"/><lb ed="R082" n="0781b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0521b1601">音義　初執我下。約相違破。謂隨身則不徧。苦樂
<lb ed="X" n="0521b17"/><lb ed="R082" n="0781b17"/>則不常。此以因破宗也。又常下。謂常則應無動轉。
<lb ed="X" n="0521b18"/><lb ed="R082" n="0781b18"/>徧不隨身造業。此以宗破因也。又所執下。約同異
<lb ed="X" n="0521b19"/><lb ed="R082" n="0782a01"/>破。先問。又所執我旣常且徧。爲與一切有情同一
<lb ed="X" n="0521b20"/><lb ed="R082" n="0782a02"/>我耶。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0521001" n="0521001"/>答一我耶。若言其同。一人作業之時。諸人亦
<lb ed="X" n="0521b21"/><lb ed="R082" n="0782a03"/>應俱作。受果解脫無不應然。設爾。則事理兼違。便
<lb ed="X" n="0521b22"/><lb ed="R082" n="0782a04"/>成大過。若言其異。我旣常徧。則諸人之我。互相涉
<lb ed="X" n="0521b23"/><lb ed="R082" n="0782a05"/>入。體應雜亂。又一人作受之時。我體旣異而徧。則
<lb ed="X" n="0521b24"/><lb ed="R082" n="0782a06"/>一人之我。與諸人我合。有過同前。故云應名一切
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0521c" n="0521c"/>
<lb ed="X" n="0521c01"/><lb ed="R082" n="0782a07"/>所作所受。若謂由我異故。作受各有所屬。無則雜
<lb ed="X" n="0521c02"/><lb ed="R082" n="0782a08"/>亂之過。理亦不然。業果及身。旣與一切我合。混而
<lb ed="X" n="0521c03"/><lb ed="R082" n="0782a09"/>不分。屬此非彼。理不應然。解脫例爾。所修證法。一
<lb ed="X" n="0521c04"/><lb ed="R082" n="0782a10"/>切我合故。</p>
<lb ed="X" n="0521c05"/><lb ed="R082" n="0782a11"/><p xml:id="pX51p0521c0501">△次破無慚尼犍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c06"/><lb ed="R082" n="0782a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0521c0601">中亦非理所以者何<note place="inline">至</note>故彼所言如童豎戲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c07"/><lb ed="R082" n="0782a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0521c0701">補遺　我體下破常住。槖籥風者。慈恩疏云。以內
<lb ed="X" n="0521c08"/><lb ed="R082" n="0782a14"/>有風起聲等故。老子道德經云。天地之間。其猶槖
<lb ed="X" n="0521c09"/><lb ed="R082" n="0782a15"/>籥乎。河上公注云。槖籥中虗空故。能出聲氣。無有
<lb ed="X" n="0521c10"/><lb ed="R082" n="0782a16"/>屈竭時。搖動風益出<note place="inline">文</note>。風旣搖動而出。應非常住
<lb ed="X" n="0521c11"/><lb ed="R082" n="0782a17"/>矣。又我下破體一。積聚之身。應可分析。我若隨身
<lb ed="X" n="0521c12"/><lb ed="R082" n="0782a18"/>可析。體應非一。</p>
<lb ed="X" n="0521c13"/><lb ed="R082" n="0782b01"/><p xml:id="pX51p0521c1301">△三破獸主徧出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c14"/><lb ed="R082" n="0782b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0521c1401">後亦非理所以者何<note place="inline">至</note>諸有往來非常一故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c15"/><lb ed="R082" n="0782b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0521c1501">補遺　我量下。明小我不能動大身。廣百論卷第
<lb ed="X" n="0521c16"/><lb ed="R082" n="0782b04"/>三云。衆微積聚。成極大身。我在其中。形量甚小。云
<lb ed="X" n="0521c17"/><lb ed="R082" n="0782b05"/>何小我。能轉大身。擧體同時皆見動作<note place="inline">文</note>。若謂下
<lb ed="X" n="0521c18"/><lb ed="R082" n="0782b06"/>遮救。先牒。次破。廣百論又云。若汝意謂我量雖小。
<lb ed="X" n="0521c19"/><lb ed="R082" n="0782b07"/>而於身中往來擊發漸次周帀。如旋火輪。以速疾
<lb ed="X" n="0521c20"/><lb ed="R082" n="0782b08"/>故。謂言俱動。若爾我體巡歷身中。應有生滅及成
<lb ed="X" n="0521c21"/><lb ed="R082" n="0782b09"/>衆分。但是遷流至餘處者。定歸生滅。必有衆分。旣
<lb ed="X" n="0521c22"/><lb ed="R082" n="0782b10"/>言我轉所至非恒。如彼燈光。豈是常一。常必非動。
<lb ed="X" n="0521c23"/><lb ed="R082" n="0782b11"/>動卽非常。我動而常。深違正理<note place="inline">文</note>。</p>
<lb ed="X" n="0521c24"/><lb ed="R082" n="0782b12"/><p xml:id="pX51p0521c2401">△次破小乘三計<note place="inline">二</note>初叙計。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0522a" n="0522a"/>
<lb ed="X" n="0522a01"/><lb ed="R082" n="0782b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0522a0101">又所執我復有三種<note place="inline">至</note>三者與蘊非卽非離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a02"/><lb ed="R082" n="0782b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0522a0201">合響　玄談卷第八云。我法俱有宗。謂犢子部等。
<lb ed="X" n="0522a03"/><lb ed="R082" n="0782b15"/>等者。等餘四部。謂此計中。總有五全或一少分。言
<lb ed="X" n="0522a04"/><lb ed="R082" n="0782b16"/>五部全者。一犢子部。二法上。三賢胄。四正量。五密
<lb ed="X" n="0522a05"/><lb ed="R082" n="0782b17"/>林山。故總爲五部同計。言一少分者。更等取經部
<lb ed="X" n="0522a06"/><lb ed="R082" n="0782b18"/>中根本經部。不等末經部。以本經部。亦執有勝義
<lb ed="X" n="0522a07"/><lb ed="R082" n="0783a01"/>我。非卽非離。卽計菩薩出離生死。故名勝義<note place="inline">文</note>。</p>
<lb ed="X" n="0522a08"/><lb ed="R082" n="0783a02"/><p xml:id="pX51p0522a0801">△次破斥<note place="inline">三</note>初破卽蘊我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a09"/><lb ed="R082" n="0783a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0522a0901">初卽蘊我理且不然<note place="inline">至</note>如虗空等非覺性故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a10"/><lb ed="R082" n="0783a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0522a1001">補遺　我應下。總約五蘊破。我應如蘊非常一故
<lb ed="X" n="0522a11"/><lb ed="R082" n="0783a05"/>者。謂諸蘊非常。我應生滅。諸蘊非一。我應有五。又
<lb ed="X" n="0522a12"/><lb ed="R082" n="0783a06"/>內下。別約五蘊破。先明色蘊非我。內諸色卽五根。
<lb ed="X" n="0522a13"/><lb ed="R082" n="0783a07"/>外諸色卽五塵。心心所下。明受等四蘊非我。心卽
<lb ed="X" n="0522a14"/><lb ed="R082" n="0783a08"/>識蘊。心所卽受想行三蘊。待衆緣者。如眼識九緣
<lb ed="X" n="0522a15"/><lb ed="R082" n="0783a09"/>生等。餘行。謂相應行心所之餘。卽二十四種不相
<lb ed="X" n="0522a16"/><lb ed="R082" n="0783a10"/>應行也。餘色。謂五根五塵諸色之餘。卽法處所攝
<lb ed="X" n="0522a17"/><lb ed="R082" n="0783a11"/>色也。</p>
<lb ed="X" n="0522a18"/><lb ed="R082" n="0783a12"/><p xml:id="pX51p0522a1801">△次破離蘊我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a19"/><lb ed="R082" n="0783a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0522a1901">中離蘊我理亦不然應如虗空無作受故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a20"/><lb ed="R082" n="0783a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0522a2001">音義　虗空離蘊。非作受故。我旣離蘊。應如虗空。
<lb ed="X" n="0522a21"/><lb ed="R082" n="0783a15"/>非作受者。</p>
<lb ed="X" n="0522a22"/><lb ed="R082" n="0783a16"/><p xml:id="pX51p0522a2201">△三破非卽離我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a23"/><lb ed="R082" n="0783a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0522a2301">後俱非我理亦不然<note place="inline">至</note>故彼所執實我不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a24"/><lb ed="R082" n="0783a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0522a2401">音義　許依蘊立非卽離蘊者。彼所執義。依蘊立
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0522b" n="0522b"/>
<lb ed="X" n="0522b01"/><lb ed="R082" n="0783b01"/>我。故云非離。我非是蘊。又云非卽。正如甁依色有。
<lb ed="X" n="0522b02"/><lb ed="R082" n="0783b02"/>旣非卽色。又非離色。應知色可言實。甁決定假。蘊
<lb ed="X" n="0522b03"/><lb ed="R082" n="0783b03"/>可言實。我決定無。量云。俱非我是有法。非實有宗。
<lb ed="X" n="0522b04"/><lb ed="R082" n="0783b04"/>因云。許依蘊立非卽離蘊故。同喩如甁。廣百論頌
<lb ed="X" n="0522b05"/><lb ed="R082" n="0783b05"/>云。非卽色有甁。非離色有甁。又旣下。指彼所計不
<lb ed="X" n="0522b06"/><lb ed="R082" n="0783b06"/>可說藏破。玄談第八卷云。謂犢子部等。彼立三聚。
<lb ed="X" n="0522b07"/><lb ed="R082" n="0783b07"/>一有爲。二無爲。三非二聚。非二卽我。又立五法藏。
<lb ed="X" n="0522b08"/><lb ed="R082" n="0783b08"/>謂三世爲三。無爲爲四。第五不可說藏。我在其中。
<lb ed="X" n="0522b09"/><lb ed="R082" n="0783b09"/>以不可說。爲有爲無爲故<note place="inline">文</note>。謂汝旣知不可說爲
<lb ed="X" n="0522b10"/><lb ed="R082" n="0783b10"/>有爲無爲。亦應知不可說爲是我非我。故彼所執
<lb ed="X" n="0522b11"/><lb ed="R082" n="0783b11"/>實我不成。</p>
<lb ed="X" n="0522b12"/><lb ed="R082" n="0783b12"/><p xml:id="pX51p0522b1201">△次總破<note place="inline">三</note>初約思慮有無破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522b13"/><lb ed="R082" n="0783b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0522b1301">又諸所執實有我體<note place="inline">至</note>故所執我理俱不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522b14"/><lb ed="R082" n="0783b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0522b1401">音義　先徵定。若有下。約兩意破。故所下結斥。</p>
<lb ed="X" n="0522b15"/><lb ed="R082" n="0783b15"/><p xml:id="pX51p0522b1501">△次約作用有無破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522b16"/><lb ed="R082" n="0783b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0522b1601">又諸所執實有我體<note place="inline">至</note>故所執我二俱不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522b17"/><lb ed="R082" n="0783b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0522b1701">△三約所緣非緣破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522b18"/><lb ed="R082" n="0783b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0522b1801">又諸所執實有我體<note place="inline">至</note>正見翻令沉淪生死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522b19"/><lb ed="R082" n="0784a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0522b1901">音義　先徵我見者。執我之見。卽乖理謬計。能執
<lb ed="X" n="0522b20"/><lb ed="R082" n="0784a02"/>心品。若非下破。旣非所緣。寧知有我。如眼不見。孰
<lb ed="X" n="0522b21"/><lb ed="R082" n="0784a03"/>別靑黃。若是所緣。見應非倒。以於我境如實知故。
<lb ed="X" n="0522b22"/><lb ed="R082" n="0784a04"/>廣百論云。一切聖智稱境而知。旣非顚倒。我見亦
<lb ed="X" n="0522b23"/><lb ed="R082" n="0784a05"/>爾。應非顚倒。若爾我見應如聖智。非無始來生死
<lb ed="X" n="0522b24"/><lb ed="R082" n="0784a06"/>根本。若爾下轉難。若我見是正。無我應邪。如何執
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0522c" n="0522c"/>
<lb ed="X" n="0522c01"/><lb ed="R082" n="0784a07"/>有我者。所信至敎毀有我見。沉淪生死。讚無我見。
<lb ed="X" n="0522c02"/><lb ed="R082" n="0784a08"/>能證涅槃。豈有無我邪見。能證涅槃。有我正見。翻
<lb ed="X" n="0522c03"/><lb ed="R082" n="0784a09"/>淪生死耶。</p>
<lb ed="X" n="0522c04"/><lb ed="R082" n="0784a10"/><p xml:id="pX51p0522c0401">△次立量以顯唯識<note place="inline">二</note>初顯能所緣是見相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522c05"/><lb ed="R082" n="0784a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0522c0501">又諸我見不緣實我<note place="inline">至</note>是所緣故如所餘法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522c06"/><lb ed="R082" n="0784a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0522c0601">合響　餘心者。我見之餘。指六七二識之能緣見
<lb ed="X" n="0522c07"/><lb ed="R082" n="0784a13"/>分。卽如緣餘法之心。如緣色聲等之五識也。初量
<lb ed="X" n="0522c08"/><lb ed="R082" n="0784a14"/>正明我見之見。元是內心見分。以我見自有親相
<lb ed="X" n="0522c09"/><lb ed="R082" n="0784a15"/>分。爲所緣境。猶如緣相分五塵之五識也。我見是
<lb ed="X" n="0522c10"/><lb ed="R082" n="0784a16"/>有法。不緣實我宗。有所緣故因。故緣餘心喩。餘法
<lb ed="X" n="0522c11"/><lb ed="R082" n="0784a17"/>者。實我之餘。指所緣相分。次量謂我見所緣。本是
<lb ed="X" n="0522c12"/><lb ed="R082" n="0784a18"/>內心相分。以我見所緣之境。秪是影像親所緣。定
<lb ed="X" n="0522c13"/><lb ed="R082" n="0784b01"/>非實我。猶如五識所緣之相分五塵也。我見所緣。
<lb ed="X" n="0522c14"/><lb ed="R082" n="0784b02"/>是有法。定非實我宗。是所緣故因。如所餘法喩故
<lb ed="X" n="0522c15"/><lb ed="R082" n="0784b03"/>知能緣所緣。卽是見相二分。</p>
<lb ed="X" n="0522c16"/><lb ed="R082" n="0784b04"/><p xml:id="pX51p0522c1601">補遺　問假使外人不許相分色。同喩應犯無俱
<lb ed="X" n="0522c17"/><lb ed="R082" n="0784b05"/>不成過。答縱使不許有相分色而。所緣五塵。變壞
<lb ed="X" n="0522c18"/><lb ed="R082" n="0784b06"/>無常。不妨亦得。與無實我。爲同喩也。</p>
<lb ed="X" n="0522c19"/><lb ed="R082" n="0784b07"/><p xml:id="pX51p0522c1901">△<anchor xml:id="nkr_note_orig_0522001" n="0522001"/>次結示所緣是識變。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522c20"/><lb ed="R082" n="0784b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0522c2001">是故我見不緣實我<note place="inline">至</note>隨自妄情種種計度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522c21"/><lb ed="R082" n="0784b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0522c2101">合響　上文但云有所緣故。是所緣故。不知有何
<lb ed="X" n="0522c22"/><lb ed="R082" n="0784b10"/>所緣。何是所緣故。此結示云。內識變現諸蘊。乃是
<lb ed="X" n="0522c23"/><lb ed="R082" n="0784b11"/>因緣所生。緣起之法。緣此而有。何過其過。在於隨
<lb ed="X" n="0522c24"/><lb ed="R082" n="0784b12"/>自妄情種種計度耳。宗鏡第五十九卷。問我見所
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0523a" n="0523a"/>
<lb ed="X" n="0523a01"/><lb ed="R082" n="0784b13"/>緣影像。若是依他有者。應有依他性實我。答此相
<lb ed="X" n="0523a02"/><lb ed="R082" n="0784b14"/>仗因緣生。但是依他性。幻有之法。而非是我。由彼
<lb ed="X" n="0523a03"/><lb ed="R082" n="0784b15"/>妄執爲我。故名妄執。此有兩重相約。此相從因緣
<lb ed="X" n="0523a04"/><lb ed="R082" n="0784b16"/>生。有力能生心。此乃是有名。依他性法。於此不稱
<lb ed="X" n="0523a05"/><lb ed="R082" n="0784b17"/>所執法。義邊。名徧計所執。乃名爲無。如人昏冥執
<lb ed="X" n="0523a06"/><lb ed="R082" n="0784b18"/>石。爲牛。石體不無我見所緣。緣依他相有如石。本
<lb ed="X" n="0523a07"/><lb ed="R082" n="0785a01"/>非牛妄心執爲牛。此所執牛。其體全無。如相分。本
<lb ed="X" n="0523a08"/><lb ed="R082" n="0785a02"/>非我妄心執。爲我此所執我其體全無。但有能執
<lb ed="X" n="0523a09"/><lb ed="R082" n="0785a03"/>心。而無所執。我謂於此石。但有所緣石。而無所執
<lb ed="X" n="0523a10"/><lb ed="R082" n="0785a04"/>牛。於此相分上。有所緣法。而無所執我。</p>
<lb ed="X" n="0523a11"/><lb ed="R082" n="0785a05"/><p xml:id="pX51p0523a1101">△三結屬我執俱分<note place="inline">三</note>初標列。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a12"/><lb ed="R082" n="0785a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0523a1201">然諸我執略有二種一者俱生二者分別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a13"/><lb ed="R082" n="0785a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0523a1301">合響　前<anchor xml:id="nkr_note_add_0523a1301" n="0523a1301"/><anchor xml:id="beg0523a1301" n="0523a1301"/>已<anchor xml:id="end0523a1301"/>委明。外道餘乘所執我相。此中統收
<lb ed="X" n="0523a14"/><lb ed="R082" n="0785a08"/>結屬。俱生分別二種我執。</p>
<lb ed="X" n="0523a15"/><lb ed="R082" n="0785a09"/><p xml:id="pX51p0523a1501">△次別釋<note place="inline">二</note>初俱生我執<note place="inline">三</note>初釋總名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a16"/><lb ed="R082" n="0785a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0523a1601">俱生我執無始時來<note place="inline">至</note>任運而轉故名俱生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a17"/><lb ed="R082" n="0785a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0523a1701">△次釋別相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a18"/><lb ed="R082" n="0785a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0523a1801">此復二種一常相續<note place="inline">至</note>起自心相執爲實我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a19"/><lb ed="R082" n="0785a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0523a1901">音義　言常相續者。能緣所緣。無間轉故。起自心
<lb ed="X" n="0523a20"/><lb ed="R082" n="0785a14"/>相者。謂第七識。託第八見分。而爲本質。自心變影。
<lb ed="X" n="0523a21"/><lb ed="R082" n="0785a15"/>爲相分境。緣此執爲自內實我有間斷者。能緣有
<lb ed="X" n="0523a22"/><lb ed="R082" n="0785a16"/>時。或轉易故。總謂總計五蘊別謂五中隨一。謂第
<lb ed="X" n="0523a23"/><lb ed="R082" n="0785a17"/>六識。託本識所變五蘊爲質。自心現影。爲相分境。
<lb ed="X" n="0523a24"/><lb ed="R082" n="0785a18"/>緣此執爲實我。五取蘊者。謂與取合故。諸蘊中。所
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0523b" n="0523b"/>
<lb ed="X" n="0523b01"/><lb ed="R082" n="0785b01"/>有欲貪等。</p>
<lb ed="X" n="0523b02"/><lb ed="R082" n="0785b02"/><p xml:id="pX51p0523b0201">合響　宗鏡第五十一卷。引唯識樞要云。起自心
<lb ed="X" n="0523b03"/><lb ed="R082" n="0785b03"/>相之言有二解。一云卽影像相。二云卽所執相。雖
<lb ed="X" n="0523b04"/><lb ed="R082" n="0785b04"/>無實體。當情現故。諸說心相。皆準應知。釋曰。影像
<lb ed="X" n="0523b05"/><lb ed="R082" n="0785b05"/>者萬法。是心之影像。所執相者。諸境無體隨執而
<lb ed="X" n="0523b06"/><lb ed="R082" n="0785b06"/>生。因自心生。還與心爲相。</p>
<lb ed="X" n="0523b07"/><lb ed="R082" n="0785b07"/><p xml:id="pX51p0523b0701">△三示斷位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523b08"/><lb ed="R082" n="0785b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0523b0801">此二我執細故難斷<note place="inline">至</note>勝生空觀方能除滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523b09"/><lb ed="R082" n="0785b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0523b0901">音義　後修道中者。對初見道而言小乘。卽須陀
<lb ed="X" n="0523b10"/><lb ed="R082" n="0785b10"/>洹<anchor xml:id="nkr_note_add_0523b1001" n="0523b1001"/><anchor xml:id="beg0523b1001" n="0523b1001"/>已<anchor xml:id="end0523b1001"/>上菩薩。卽初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0523b1002" n="0523b1002"/><anchor xml:id="beg0523b1002" n="0523b1002"/>已<anchor xml:id="end0523b1002"/>上。勝生空觀者。以見道位
<lb ed="X" n="0523b11"/><lb ed="R082" n="0785b11"/>中。生空觀但斷得分別我執。此修道位中。能斷我
<lb ed="X" n="0523b12"/><lb ed="R082" n="0785b12"/>執俱生方。初見道爲優。故云勝也。</p>
<lb ed="X" n="0523b13"/><lb ed="R082" n="0785b13"/><p xml:id="pX51p0523b1301">△次分別我執<note place="inline">三</note>初釋總名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523b14"/><lb ed="R082" n="0785b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0523b1401">分別我執亦由現在<note place="inline">至</note>然後方起故名分別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523b15"/><lb ed="R082" n="0785b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0523b1501">音義　亦由現在外緣力者。謂雖有內因力。要假
<lb ed="X" n="0523b16"/><lb ed="R082" n="0785b16"/>外緣。方得生起邪敎。謂外緣邪分別。謂稟邪敎。而
<lb ed="X" n="0523b17"/><lb ed="R082" n="0785b17"/>內起邪思惟也。</p>
<lb ed="X" n="0523b18"/><lb ed="R082" n="0785b18"/><p xml:id="pX51p0523b1801">合響　宗鏡第六十六卷云。此分別計我藉三緣
<lb ed="X" n="0523b19"/><lb ed="R082" n="0786a01"/>生。謂邪師。邪敎。邪思惟。由此三緣。久久熏力慣習。
<lb ed="X" n="0523b20"/><lb ed="R082" n="0786a02"/>遂計彼爲他。執自爲我。此但由計有實有故。若言
<lb ed="X" n="0523b21"/><lb ed="R082" n="0786a03"/>實有。非熏習而計有者。初出胎時。何不執自及以
<lb ed="X" n="0523b22"/><lb ed="R082" n="0786a04"/>他身。旣初出胎時。未熏習故。不計自他。故知計有
<lb ed="X" n="0523b23"/><lb ed="R082" n="0786a05"/>自他由妄熏習也。</p>
<lb ed="X" n="0523b24"/><lb ed="R082" n="0786a06"/><p xml:id="pX51p0523b2401">△次釋別相。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0523c" n="0523c"/>
<lb ed="X" n="0523c01"/><lb ed="R082" n="0786a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0523c0101">唯在第六意識中有<note place="inline">至</note>分別計度執爲實我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c02"/><lb ed="R082" n="0786a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0523c0201">合響　邪敎蘊相者。卽犢子部等。及勝論等所說
<lb ed="X" n="0523c03"/><lb ed="R082" n="0786a09"/>法相。我相者。謂卽離大小等我。</p>
<lb ed="X" n="0523c04"/><lb ed="R082" n="0786a10"/><p xml:id="pX51p0523c0401">△三示斷位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c05"/><lb ed="R082" n="0786a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0523c0501">此二我執麤故易斷<note place="inline">至</note>生空眞如卽能除滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c06"/><lb ed="R082" n="0786a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0523c0601">合響　初見道時者。廣百論云。聖諦現觀。初現行
<lb ed="X" n="0523c07"/><lb ed="R082" n="0786a13"/>時。生空眞如。卽我空所顯之理。前生空觀。約能觀
<lb ed="X" n="0523c08"/><lb ed="R082" n="0786a14"/>慧。此生空眞如。約所觀理。文互顯耳。開蒙。問分別
<lb ed="X" n="0523c09"/><lb ed="R082" n="0786a15"/>俱生。先斷於伺。答分別之障。先斷於見道。一時頓
<lb ed="X" n="0523c10"/><lb ed="R082" n="0786a16"/>斷。俱生之障。修道位中。分分漸斷。至金剛心時。方
<lb ed="X" n="0523c11"/><lb ed="R082" n="0786a17"/>能斷盡。</p>
<lb ed="X" n="0523c12"/><lb ed="R082" n="0786a18"/><p xml:id="pX51p0523c1201">△三結判<note place="inline">二</note>初正判<note place="inline">二</note>初判相質有無<note place="inline">二</note>初判定
<lb ed="X" n="0523c13"/><lb ed="R082" n="0786b01"/>有無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c14"/><lb ed="R082" n="0786b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0523c1401">如是所說一切我執<note place="inline">至</note>自心內蘊一切皆有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c15"/><lb ed="R082" n="0786b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0523c1501">音義　初正判。有無自心外蘊者。本質境也。自心
<lb ed="X" n="0523c16"/><lb ed="R082" n="0786b04"/>內蘊者。相分境也。宗鏡第六十五卷釋云。能緣緣
<lb ed="X" n="0523c17"/><lb ed="R082" n="0786b05"/>不著處。皆名心外。第七計我心外。唯有第六。計我
<lb ed="X" n="0523c18"/><lb ed="R082" n="0786b06"/>心外之蘊。或是於無自心內蘊。一切皆有者。蓋親
<lb ed="X" n="0523c19"/><lb ed="R082" n="0786b07"/>所緣緣不問。卽離計爲我者。影像必有故。無有少
<lb ed="X" n="0523c20"/><lb ed="R082" n="0786b08"/>法。能取少法。唯有自心。還取自心故。皆緣蘊。此皆
<lb ed="X" n="0523c21"/><lb ed="R082" n="0786b09"/>辨我所依也。</p>
<lb ed="X" n="0523c22"/><lb ed="R082" n="0786b10"/><p xml:id="pX51p0523c2201">△次結成前義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c23"/><lb ed="R082" n="0786b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0523c2301">是故我執皆緣無常五取蘊相妄執爲我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c24"/><lb ed="R082" n="0786b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0523c2401">△次判依徧有無。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0524a" n="0524a"/>
<lb ed="X" n="0524a01"/><lb ed="R082" n="0786b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524a0101">然諸蘊相從緣生故<note place="inline">至</note>橫計度故決定非有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a02"/><lb ed="R082" n="0786b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524a0201">音義　諸蘊緣生。是依他有。於蘊計我。是徧計無。</p>
<lb ed="X" n="0524a03"/><lb ed="R082" n="0786b15"/><p xml:id="pX51p0524a0301">△次引證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a04"/><lb ed="R082" n="0786b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524a0401">故契經說苾蒭當知<note place="inline">至</note>一切皆緣五取蘊起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a05"/><lb ed="R082" n="0786b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524a0501">△次釋妨<note place="inline">二</note>初正釋妨難<note place="inline">三</note>初釋憶識等事妨<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0524a06"/><lb ed="R082" n="0786b18"/>初難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a07"/><lb ed="R082" n="0787a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524a0701">實我若無云何得有憶識誦習恩怨等事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a08"/><lb ed="R082" n="0787a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524a0801">音義　憶曾更過境識。現在諸塵。久誦數習。令未
<lb ed="X" n="0524a09"/><lb ed="R082" n="0787a03"/>來純熟益我損我。成恩成怨。廣百論云。又心念念
<lb ed="X" n="0524a10"/><lb ed="R082" n="0787a04"/>異滅異生。若無實我。云何得有憶識誦習等事。</p>
<lb ed="X" n="0524a11"/><lb ed="R082" n="0787a05"/><p xml:id="pX51p0524a1101">△次釋<note place="inline">二</note>初斥非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a12"/><lb ed="R082" n="0787a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524a1201">所執實我旣常無變<note place="inline">至</note>體不離用應非常故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a13"/><lb ed="R082" n="0787a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524a1301">音義　初句牒執後。應如前等者。後謂今日。前謂
<lb ed="X" n="0524a14"/><lb ed="R082" n="0787a08"/>往。昔是事。謂憶識。誦習等事。如嬰兒時。未閑經史。
<lb ed="X" n="0524a15"/><lb ed="R082" n="0787a09"/>壯年則習。未習則無。<anchor xml:id="nkr_note_add_0524a1501" n="0524a1501"/><anchor xml:id="beg0524a1501" n="0524a1501"/>已<anchor xml:id="end0524a1501"/>習則有。若我常恒無變。則
<lb ed="X" n="0524a16"/><lb ed="R082" n="0787a10"/>應後如前。無前如後有。以體無別故。若謂下破轉
<lb ed="X" n="0524a17"/><lb ed="R082" n="0787a11"/>救。先牒救云。我體雖常用。有變易故。無是過。理亦
<lb ed="X" n="0524a18"/><lb ed="R082" n="0787a12"/>下破體用相卽用。如體常有過同前。體如用變。應
<lb ed="X" n="0524a19"/><lb ed="R082" n="0787a13"/>非常故則違自執。</p>
<lb ed="X" n="0524a20"/><lb ed="R082" n="0787a14"/><p xml:id="pX51p0524a2001">△次顯理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a21"/><lb ed="R082" n="0787a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524a2101">然諸有情各有本識<note place="inline">至</note>難於汝有失非於我宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a22"/><lb ed="R082" n="0787a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524a2201">音義　本識卽第八識。謂無始乃至未轉依位。唯
<lb ed="X" n="0524a23"/><lb ed="R082" n="0787a17"/>屬無記故。名一類。無有間轉。故云相續。能持世出
<lb ed="X" n="0524a24"/><lb ed="R082" n="0787a18"/>世種。名曰任持種子。一切法。謂七轉識等。諸法熏
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0524b" n="0524b"/>
<lb ed="X" n="0524b01"/><lb ed="R082" n="0787b01"/>本識。則諸法爲因。本識發生現行。則本識爲因。故
<lb ed="X" n="0524b02"/><lb ed="R082" n="0787b02"/>云更互爲因。由斯能所熏習力故。得有憶識等。事
<lb ed="X" n="0524b03"/><lb ed="R082" n="0787b03"/>何要別執。有實我耶。故所下結責。</p>
<lb ed="X" n="0524b04"/><lb ed="R082" n="0787b04"/><p xml:id="pX51p0524b0401">△次釋造業受果妨<note place="inline">二</note>初難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b05"/><lb ed="R082" n="0787b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524b0501">若無實我誰能造業誰受果耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b06"/><lb ed="R082" n="0787b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524b0601">△次釋<note place="inline">二</note>初斥非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b07"/><lb ed="R082" n="0787b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524b0701">所執實我旣無變易<note place="inline">至</note>若有變易應是無常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b08"/><lb ed="R082" n="0787b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524b0801">音義　量云。實我是有法。不能造業受果宗。因云
<lb ed="X" n="0524b09"/><lb ed="R082" n="0787b09"/>無變易故。同喩如虗空。</p>
<lb ed="X" n="0524b10"/><lb ed="R082" n="0787b10"/><p xml:id="pX51p0524b1001">△次顯理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b11"/><lb ed="R082" n="0787b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524b1101">然諸有情心心所法<note place="inline">至</note>造業受果於理無違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b12"/><lb ed="R082" n="0787b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524b1201">合響　宗鏡引華嚴會意。問云。若准六根無我。誰
<lb ed="X" n="0524b13"/><lb ed="R082" n="0787b13"/>造誰受耶。答佛說作善生天。爲惡受苦者。此但因
<lb ed="X" n="0524b14"/><lb ed="R082" n="0787b14"/>緣法爾。非是我能爲受也。若言是我非因緣者。作
<lb ed="X" n="0524b15"/><lb ed="R082" n="0787b15"/>惡何不生天。乃墮地獄耶。我豈愛彼地獄故。受苦
<lb ed="X" n="0524b16"/><lb ed="R082" n="0787b16"/>耶。我旣作惡。而不受樂者。故知善惡感。報唯是因
<lb ed="X" n="0524b17"/><lb ed="R082" n="0787b17"/>緣非實我也<note place="inline">文</note>。</p>
<lb ed="X" n="0524b18"/><lb ed="R082" n="0787b18"/><p xml:id="pX51p0524b1801">補遺　宗鏡云。因緣有二。一者善惡增上業因緣。
<lb ed="X" n="0524b19"/><lb ed="R082" n="0788a01"/>但感生天及地獄異熟。等二者善惡等流業因緣
<lb ed="X" n="0524b20"/><lb ed="R082" n="0788a02"/>生天感寶地金華。墮地獄者。感刀林銅柱等<note place="inline">文</note>。因
<lb ed="X" n="0524b21"/><lb ed="R082" n="0788a03"/>緣卽諸業及。二取習氣也。</p>
<lb ed="X" n="0524b22"/><lb ed="R082" n="0788a04"/><p xml:id="pX51p0524b2201">△三釋生死涅槃妨<note place="inline">二</note>初難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b23"/><lb ed="R082" n="0788a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524b2301">我若實無誰於生死輪迴諸趣誰復厭苦求趣涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b24"/><lb ed="R082" n="0788a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524b2401">補遺　廣百論卷第二云。若一切法空無我者。生
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0524c" n="0524c"/>
<lb ed="X" n="0524c01"/><lb ed="R082" n="0788a07"/>死涅槃。二事俱失所以者。何由有我故。諸無智者。
<lb ed="X" n="0524c02"/><lb ed="R082" n="0788a08"/>樂著生死先能造善。不善業後受所感。愛非愛果
<lb ed="X" n="0524c03"/><lb ed="R082" n="0788a09"/>諸有智者。欣樂涅槃。先觀生死苦。火煎逼發心。厭
<lb ed="X" n="0524c04"/><lb ed="R082" n="0788a10"/>離後方捨惡。勤修諸善得證解脫如是。皆由我成。</p>
<lb ed="X" n="0524c05"/><lb ed="R082" n="0788a11"/><p xml:id="pX51p0524c0501">△次釋<note place="inline">二</note>初斥非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524c06"/><lb ed="R082" n="0788a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524c0601">所執實我旣無生滅<note place="inline">至</note>故彼所言常爲自害。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524c07"/><lb ed="R082" n="0788a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524c0701">音義　此中就彼所執。常義破也。謂我若常同於
<lb ed="X" n="0524c08"/><lb ed="R082" n="0788a14"/>虗空。則無生滅。亦無苦惱。誰復輪轉。誰趣涅槃故
<lb ed="X" n="0524c09"/><lb ed="R082" n="0788a15"/>彼所言常者。秪爲自害耳。</p>
<lb ed="X" n="0524c10"/><lb ed="R082" n="0788a16"/><p xml:id="pX51p0524c1001">△次顯理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524c11"/><lb ed="R082" n="0788a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524c1101">然有情類身心相續<note place="inline">至</note>厭患苦故求趣涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524c12"/><lb ed="R082" n="0788a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524c1201">音義　由因緣力。生滅不斷。謂之相續。於相續中。
<lb ed="X" n="0524c13"/><lb ed="R082" n="0788b01"/>起惑造業。受苦智者。厭苦欣滅。斷惡修善。而證涅
<lb ed="X" n="0524c14"/><lb ed="R082" n="0788b02"/>槃。</p>
<lb ed="X" n="0524c15"/><lb ed="R082" n="0788b03"/><p xml:id="pX51p0524c1501">△次結示唯識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524c16"/><lb ed="R082" n="0788b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524c1601">由此故知定無實我<note place="inline">至</note>愚者於中妄執爲我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524c17"/><lb ed="R082" n="0788b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524c1701">△次破實法<note place="inline">二</note>初徵答非有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524c18"/><lb ed="R082" n="0788b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0524c1801">如何識外實有諸法<note place="inline">至</note>所執外法理非有故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524c19"/><lb ed="R082" n="0788b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0524c1901">合響　玄談第八卷云。至妙虗通。目之曰道。心遊
<lb ed="X" n="0524c20"/><lb ed="R082" n="0788b08"/>道外。卽稱外道故。唯佛正道。餘悉名外道<note place="inline">文</note>。餘乘
<lb ed="X" n="0524c21"/><lb ed="R082" n="0788b09"/>卽小乘。謂大乘之餘。彼雖證我空。猶執心外有法。
<lb ed="X" n="0524c22"/><lb ed="R082" n="0788b10"/>於大乘唯識正理。不能盡知也。</p>
<lb ed="X" n="0524c23"/><lb ed="R082" n="0788b11"/><p xml:id="pX51p0524c2301">△次廣破執相<note place="inline">三</note>初正破心外有法<note place="inline">二</note>初外道<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0524c24"/><lb ed="R082" n="0788b12"/>初徵。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0525a" n="0525a"/>
<lb ed="X" n="0525a01"/><lb ed="R082" n="0788b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0525a0101">外道所執云何非有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525a02"/><lb ed="R082" n="0788b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0525a0201">△次釋<note place="inline">二</note>初約十三家別破<note place="inline">五</note>初數論師<note place="inline">三</note>初叙
<lb ed="X" n="0525a03"/><lb ed="R082" n="0788b15"/>執。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525a04"/><lb ed="R082" n="0788b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0525a0401">且數論者執我是思<note place="inline">至</note>是實非假現量所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525a05"/><lb ed="R082" n="0788b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0525a0501">音義　玄談云。梵音僧佉。此翻爲數。卽慧數也。數
<lb ed="X" n="0525a06"/><lb ed="R082" n="0788b18"/>度諸法根本立名。從數起論。名爲數論。論能生數。
<lb ed="X" n="0525a07"/><lb ed="R082" n="0789a01"/>亦名數論。其造數論。及學數論。皆名數論者。本源
<lb ed="X" n="0525a08"/><lb ed="R082" n="0789a02"/>卽是<name role="" type="person">迦毗羅</name>造。執我是思者。我謂神我。以思爲性。
<lb ed="X" n="0525a09"/><lb ed="R082" n="0789a03"/>卽第二十五神我諦也。受用薩埵等者。薩埵。此云
<lb ed="X" n="0525a10"/><lb ed="R082" n="0789a04"/>有情。亦云勇猛。今取勇義。剌闍。此云微。亦名塵坌。
<lb ed="X" n="0525a11"/><lb ed="R082" n="0789a05"/>今取塵義。答摩。此云闇。應名勇塵闇。若傍義。翻舊
<lb ed="X" n="0525a12"/><lb ed="R082" n="0789a06"/>云喜憂闇。亦云苦樂癡。新云貪嗔癡。亦云樂苦捨
<lb ed="X" n="0525a13"/><lb ed="R082" n="0789a07"/>等。敵體而言。卽是三毒。此之三毒。卽是自性。三德
<lb ed="X" n="0525a14"/><lb ed="R082" n="0789a08"/>自性。古稱冥性。亦名勝性。未生大等。但住自分。名
<lb ed="X" n="0525a15"/><lb ed="R082" n="0789a09"/>爲自性。若生大等。便名勝性。有勝用故。卽二十五。
<lb ed="X" n="0525a16"/><lb ed="R082" n="0789a10"/>諦之初諦也。若神我意有所須。彼薩埵等。隨起覺
<lb ed="X" n="0525a17"/><lb ed="R082" n="0789a11"/>悟。造化大等爲神我。受用所成大等。二十三法者。
<lb ed="X" n="0525a18"/><lb ed="R082" n="0789a12"/>謂從冥初生大亦名覺。覺生我心。亦名我慢。從我
<lb ed="X" n="0525a19"/><lb ed="R082" n="0789a13"/>心生五微塵。亦名五唯。量卽聲觸色味香五。唯生
<lb ed="X" n="0525a20"/><lb ed="R082" n="0789a14"/>五大。卽空風火水地。從五大生十一根。初生五知
<lb ed="X" n="0525a21"/><lb ed="R082" n="0789a15"/>根。謂耳身眼舌鼻。次生五作業根。謂語具手足大
<lb ed="X" n="0525a22"/><lb ed="R082" n="0789a16"/>小便道。後生心平等根。卽是中間二十三諦。兼其
<lb ed="X" n="0525a23"/><lb ed="R082" n="0789a17"/>初後。故有二十五<note place="inline">文</note>。然大等下。謂大等二十三法。
<lb ed="X" n="0525a24"/><lb ed="R082" n="0789a18"/>三德合成。是實非假。現量所得者。此就彼謬計。是
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0525b" n="0525b"/>
<lb ed="X" n="0525b01"/><lb ed="R082" n="0789b01"/>似現量也。</p>
<lb ed="X" n="0525b02"/><lb ed="R082" n="0789b02"/><p xml:id="pX51p0525b0201">補遺　起信筆削第五卷云。外道等者。謂數論師。
<lb ed="X" n="0525b03"/><lb ed="R082" n="0789b03"/>以彼依非想定。發世俗通。應於邪道。以生死智。通
<lb ed="X" n="0525b04"/><lb ed="R082" n="0789b04"/>知未來八萬劫。死此生彼三事。後亦不知彼之所
<lb ed="X" n="0525b05"/><lb ed="R082" n="0789b05"/>計。冥性是常從此生。於世間諸法冥寞難知。故云
<lb ed="X" n="0525b06"/><lb ed="R082" n="0789b06"/>冥性。從冥初生覺乃至心平等根。爾時名生死成
<lb ed="X" n="0525b07"/><lb ed="R082" n="0789b07"/>執一神。我爲受用主我思勝境。冥性變生爲我受
<lb ed="X" n="0525b08"/><lb ed="R082" n="0789b08"/>用。我受用故。爲境纏縛。不得解脫。我若不思。冥性
<lb ed="X" n="0525b09"/><lb ed="R082" n="0789b09"/>不變神我解脫。名爲涅槃。</p>
<lb ed="X" n="0525b10"/><lb ed="R082" n="0789b10"/><p xml:id="pX51p0525b1001">△次破斥<note place="inline">七</note>初破現量所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525b11"/><lb ed="R082" n="0789b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0525b1101">彼執非理所以者何<note place="inline">至</note>如何可說現量得耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525b12"/><lb ed="R082" n="0789b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0525b1201">補遺　初斥大等下破。言軍林者。聚人成軍。攢木
<lb ed="X" n="0525b13"/><lb ed="R082" n="0789b13"/>成林。人木分散。孰爲軍林。廣百論云。此唯世俗假
<lb ed="X" n="0525b14"/><lb ed="R082" n="0789b14"/>說軍林。其中都無軍林。實體言現量者。宗鏡第四
<lb ed="X" n="0525b15"/><lb ed="R082" n="0789b15"/>十九卷云。現謂顯現。卽分明證境不帶。名言離妄。
<lb ed="X" n="0525b16"/><lb ed="R082" n="0789b16"/>分別名之。爲現量者。度量是揩定之義。謂心於境
<lb ed="X" n="0525b17"/><lb ed="R082" n="0789b17"/>上度量。揩定法之自相不錯謬故<note place="inline">文</note>。此眞現量也。
<lb ed="X" n="0525b18"/><lb ed="R082" n="0789b18"/>後皆准此數論大等。旣多事合成正如非實之軍
<lb ed="X" n="0525b19"/><lb ed="R082" n="0790a01"/>林。如何可說現量所得量云。大等是有法。應假非
<lb ed="X" n="0525b20"/><lb ed="R082" n="0790a02"/>實如何可說。現量得宗因云。多事合成故。同喩如
<lb ed="X" n="0525b21"/><lb ed="R082" n="0790a03"/>軍林等。</p>
<lb ed="X" n="0525b22"/><lb ed="R082" n="0790a04"/><p xml:id="pX51p0525b2201">△二以能所互破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525b23"/><lb ed="R082" n="0790a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0525b2301">又大等法若是實有<note place="inline">至</note>轉變非常爲例亦爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525b24"/><lb ed="R082" n="0790a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0525b2401">音義　初以能成。破所成量云。大等諸法。非三合
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0525c" n="0525c"/>
<lb ed="X" n="0525c01"/><lb ed="R082" n="0790a07"/>成是實有故。如三本事薩埵下。以所成破能成量
<lb ed="X" n="0525c02"/><lb ed="R082" n="0790a08"/>云。薩埵等三亦三合成。卽大等故。喩如大等轉變
<lb ed="X" n="0525c03"/><lb ed="R082" n="0790a09"/>非常爲例亦爾者。謂大等。諸果從自性生。展轉變
<lb ed="X" n="0525c04"/><lb ed="R082" n="0790a10"/>異差別增長大等。諸果變故。非常不如自性不變
<lb ed="X" n="0525c05"/><lb ed="R082" n="0790a11"/>故。常爲例亦爾者。準上立量云。大等諸法非轉變。
<lb ed="X" n="0525c06"/><lb ed="R082" n="0790a12"/>非非常。是實有故。如三本事又量云。薩埵等三。亦
<lb ed="X" n="0525c07"/><lb ed="R082" n="0790a13"/>轉變非常。卽大等故。喩如大等。廣百論釋第一卷
<lb ed="X" n="0525c08"/><lb ed="R082" n="0790a14"/>破云。大等皆用自性爲體。大等變時自性。應變由
<lb ed="X" n="0525c09"/><lb ed="R082" n="0790a15"/>此自性。應是無常體無異故。猶如大等。</p>
<lb ed="X" n="0525c10"/><lb ed="R082" n="0790a16"/><p xml:id="pX51p0525c1001">△三體應同用破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525c11"/><lb ed="R082" n="0790a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0525c1101">又三本事各多功能<note place="inline">至</note>餘亦應爾體無別故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525c12"/><lb ed="R082" n="0790a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0525c1201">合響　此以數論計三本事。各有明白。躁動暗昧
<lb ed="X" n="0525c13"/><lb ed="R082" n="0790b01"/>等衆多功能。轉變大等諸法故。破云功能旣多體。
<lb ed="X" n="0525c14"/><lb ed="R082" n="0790b02"/>亦應多以體用一故。廣百論釋第一卷云。又三自
<lb ed="X" n="0525c15"/><lb ed="R082" n="0790b03"/>性一一皆有明。躁昧等衆多作用。旣許體同以性。
<lb ed="X" n="0525c16"/><lb ed="R082" n="0790b04"/>隨用應成多體<note place="inline">文</note>三體下。破轉救。彼救云。三本事。
<lb ed="X" n="0525c17"/><lb ed="R082" n="0790b05"/>雖多功能其體周徧。無多體過破云。三體旣徧。則
<lb ed="X" n="0525c18"/><lb ed="R082" n="0790b06"/>一處起用。轉變諸法餘一切處。亦應同時。頓變以
<lb ed="X" n="0525c19"/><lb ed="R082" n="0790b07"/>三事之體。徧而無別故。廣百論釋云。又此自性其
<lb ed="X" n="0525c20"/><lb ed="R082" n="0790b08"/>體。周徧一分變時餘。無量分體無異故。應亦隨變。</p>
<lb ed="X" n="0525c21"/><lb ed="R082" n="0790b09"/><p xml:id="pX51p0525c2101">△四破三合成一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525c22"/><lb ed="R082" n="0790b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0525c2201">許此三事體相各別<note place="inline">至</note>故不應言三合成一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525c23"/><lb ed="R082" n="0790b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0525c2301">音義　謂汝宗旣許三事。體相各別。云何合成色
<lb ed="X" n="0525c24"/><lb ed="R082" n="0790b12"/>等一相。不應下遮救。若謂未合時是三合時變一
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0526a" n="0526a"/>
<lb ed="X" n="0526a01"/><lb ed="R082" n="0790b13"/>故。所成色等是一理。亦不然合與未合體無別故。
<lb ed="X" n="0526a02"/><lb ed="R082" n="0790b14"/>若謂下又救謂此二事體異相。同譬。如金鍮與銅
<lb ed="X" n="0526a03"/><lb ed="R082" n="0790b15"/>體。雖是三相似。是一故。合未合時相常如一。無如
<lb ed="X" n="0526a04"/><lb ed="R082" n="0790b16"/>是過。便違下。破汝宗計。薩埵之相。卽薩埵體。餘二
<lb ed="X" n="0526a05"/><lb ed="R082" n="0790b17"/>亦然。今云體異相同。豈不違於<anchor xml:id="nkr_note_add_0526a0501" n="0526a0501"/><anchor xml:id="beg0526a0501" n="0526a0501"/>己<anchor xml:id="end0526a0501"/>宗耶。體應下反
<lb ed="X" n="0526a06"/><lb ed="R082" n="0790b18"/>覆推破。若謂三事體異而相同則。體應如相。同相
<lb ed="X" n="0526a07"/><lb ed="R082" n="0791a01"/>應如體一。若爾應云一合成一。三合成三。不應言
<lb ed="X" n="0526a08"/><lb ed="R082" n="0791a02"/>三事和合共成一相。</p>
<lb ed="X" n="0526a09"/><lb ed="R082" n="0791a03"/><p xml:id="pX51p0526a0901">△五以總別互破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526a10"/><lb ed="R082" n="0791a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0526a1001">又三是別大等是總總別一故應非一二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526a11"/><lb ed="R082" n="0791a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0526a1101">音義　本事有三。屬別大等俱三事成是總。廣百
<lb ed="X" n="0526a12"/><lb ed="R082" n="0791a06"/>論云。汝執總別旣定是一。總應如別是三非一。別
<lb ed="X" n="0526a13"/><lb ed="R082" n="0791a07"/>應如總是一。非三云何別三。成於總一。</p>
<lb ed="X" n="0526a14"/><lb ed="R082" n="0791a08"/><p xml:id="pX51p0526a1401">△六約變時合不合破<note place="inline">二</note>初正破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526a15"/><lb ed="R082" n="0791a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0526a1501">此三變時若不和合<note place="inline">至</note>本別相體亦應隨失。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526a16"/><lb ed="R082" n="0791a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0526a1601">音義　若謂變時三事。不合成一。卽同未變如何
<lb ed="X" n="0526a17"/><lb ed="R082" n="0791a11"/>現見所變是一色等。若三變時和合成一。應失本
<lb ed="X" n="0526a18"/><lb ed="R082" n="0791a12"/>事三種別相體。亦隨失以體。卽相故。</p>
<lb ed="X" n="0526a19"/><lb ed="R082" n="0791a13"/><p xml:id="pX51p0526a1901">△次遮救。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526a20"/><lb ed="R082" n="0791a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0526a2001">不可說三各有三相<note place="inline">至</note>體亦應各三以體卽相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526a21"/><lb ed="R082" n="0791a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0526a2101">音義　初遮三。各有二。救云三事各具總別二相。
<lb ed="X" n="0526a22"/><lb ed="R082" n="0791a16"/>由別相。故未合是三。由總相故。合時見一故。無失
<lb ed="X" n="0526a23"/><lb ed="R082" n="0791a17"/>體等過總。卽下破總相。卽別相別三總。亦應三總。
<lb ed="X" n="0526a24"/><lb ed="R082" n="0791a18"/>相若三不應見一。如何現見是一色等耶。若謂下
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0526b" n="0526b"/>
<lb ed="X" n="0526b01"/><lb ed="R082" n="0791b01"/>遮。三各有三。彼復救云。謂三事之體。各具薩埵等
<lb ed="X" n="0526b02"/><lb ed="R082" n="0791b02"/>三相。但於和合位。和雜難知故。唯見是一色。旣有
<lb ed="X" n="0526b03"/><lb ed="R082" n="0791b03"/>下破一體。旣有三寧。復見爲一旣見。是一復如何
<lb ed="X" n="0526b04"/><lb ed="R082" n="0791b04"/>知三事有異。又若彼三事。一一皆具三相。應隨擧
<lb ed="X" n="0526b05"/><lb ed="R082" n="0791b05"/>一事。能成色等何所闕少。必待三事和合方成耶。
<lb ed="X" n="0526b06"/><lb ed="R082" n="0791b06"/>又相旣各具三應體。亦各有三以體。卽相理應爾
<lb ed="X" n="0526b07"/><lb ed="R082" n="0791b07"/>故。</p>
<lb ed="X" n="0526b08"/><lb ed="R082" n="0791b08"/><p xml:id="pX51p0526b0801">△七約無差別破所成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b09"/><lb ed="R082" n="0791b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0526b0901">又大等法皆三合成<note place="inline">至</note>皆應無異便爲大失。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b10"/><lb ed="R082" n="0791b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0526b1001">音義　若謂大等諸法。皆三事合成。是則大望我
<lb ed="X" n="0526b11"/><lb ed="R082" n="0791b11"/>等乃至。諸根二十三法。應無差別。則違<anchor xml:id="nkr_note_add_0526b1101" n="0526b1101"/><anchor xml:id="beg0526b1101" n="0526b1101"/>己<anchor xml:id="end0526b1101"/>宗所計
<lb ed="X" n="0526b12"/><lb ed="R082" n="0791b12"/>三事爲因大等。爲果等差別之義。皆不得成。<anchor xml:id="nkr_note_add_0526b1201" n="0526b1201"/><anchor xml:id="beg0526b1201" n="0526b1201"/>若<anchor xml:id="end0526b1201"/>爾
<lb ed="X" n="0526b13"/><lb ed="R082" n="0791b13"/>應以一根。得一切境。或應一境。對一切根。則諸世
<lb ed="X" n="0526b14"/><lb ed="R082" n="0791b14"/>間有情無情。若淨若穢。現量而知比量。而知等物
<lb ed="X" n="0526b15"/><lb ed="R082" n="0791b15"/>俱不成立故。下文云。便違三德我等。體異亦違世
<lb ed="X" n="0526b16"/><lb ed="R082" n="0791b16"/>間諸法差別。則犯自敎相違及。世間相違等過矣。</p>
<lb ed="X" n="0526b17"/><lb ed="R082" n="0791b17"/><p xml:id="pX51p0526b1701">△三結非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b18"/><lb ed="R082" n="0791b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0526b1801">故彼所執實法不成但是妄情計度爲有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b19"/><lb ed="R082" n="0792a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0526b1901">合響　會玄第十三卷云。從自性諦。生一切法但
<lb ed="X" n="0526b20"/><lb ed="R082" n="0792a02"/>是隨情虗妄。計度名爲邪因。</p>
<lb ed="X" n="0526b21"/><lb ed="R082" n="0792a03"/><p xml:id="pX51p0526b2101">△二勝論師<note place="inline">二</note>初叙執。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b22"/><lb ed="R082" n="0792a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0526b2201">勝論所執實等句義多實有性現量所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b23"/><lb ed="R082" n="0792a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0526b2301">音義　玄談云。此卽衛世師計。梵音吠世史迦薩
<lb ed="X" n="0526b24"/><lb ed="R082" n="0792a06"/>多羅。此云勝。論立六句義。最爲勝故。或是勝。人之
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0526c" n="0526c"/>
<lb ed="X" n="0526c01"/><lb ed="R082" n="0792a07"/>所造故。其能造人。卽成劫之末。人壽無量。外道出
<lb ed="X" n="0526c02"/><lb ed="R082" n="0792a08"/>世。名嗢露迦。此云鵂鶹。晝避聲色。匿蹟山藪。夜絕
<lb ed="X" n="0526c03"/><lb ed="R082" n="0792a09"/>視聽。方行乞食。時人以爲。似鵂鶹鳥故。名鵂鶹仙
<lb ed="X" n="0526c04"/><lb ed="R082" n="0792a10"/>人卽。百論。優樓佉也。亦號食米<g ref="#CB08025">𪗌</g>仙人<note place="inline">云云</note>。六句
<lb ed="X" n="0526c05"/><lb ed="R082" n="0792a11"/>義法一。實二。德三。業四。大有。五同異。六和合。實者。
<lb ed="X" n="0526c06"/><lb ed="R082" n="0792a12"/>諸法體實德業。所依名之爲實。德業不依。有性等
<lb ed="X" n="0526c07"/><lb ed="R082" n="0792a13"/>故。實有九種。一地。二水。三火。四風。五空。六時。七方。
<lb ed="X" n="0526c08"/><lb ed="R082" n="0792a14"/>八我。九意。德謂道德。有二十四種。一色。二香。三味。
<lb ed="X" n="0526c09"/><lb ed="R082" n="0792a15"/>四觸。五數。六量。七別性。八合。九離。十彼性。十一此
<lb ed="X" n="0526c10"/><lb ed="R082" n="0792a16"/>性。十二覺。十三樂。十四苦。十五欲。十六瞋。十七勤
<lb ed="X" n="0526c11"/><lb ed="R082" n="0792a17"/>勇。十八重性。十九液性。二十潤。二十一行。二十二
<lb ed="X" n="0526c12"/><lb ed="R082" n="0792a18"/>法。二十三非法。二十四聲。業者作用。有五種。一取。
<lb ed="X" n="0526c13"/><lb ed="R082" n="0792b01"/>二捨。三屈四伸。五行。大有唯一。實德業三同一有
<lb ed="X" n="0526c14"/><lb ed="R082" n="0792b02"/>故。離實德業。外別有一法。爲體。由此大有。有實等
<lb ed="X" n="0526c15"/><lb ed="R082" n="0792b03"/>故。同異句。亦唯一也。如地望地。有其同義望於水
<lb ed="X" n="0526c16"/><lb ed="R082" n="0792b04"/>等。卽有異義地之同異。是地非水。水等。亦然亦離
<lb ed="X" n="0526c17"/><lb ed="R082" n="0792b05"/>實等。有別實體和合句者。謂法和聚由和合句。如
<lb ed="X" n="0526c18"/><lb ed="R082" n="0792b06"/>鳥飛空。忽至樹枝住。而不去。由和合句令有住等
<lb ed="X" n="0526c19"/><lb ed="R082" n="0792b07"/><note place="inline">文</note>多實有性等者。謂六句義中唯和合句。是假非
<lb ed="X" n="0526c20"/><lb ed="R082" n="0792b08"/>現量得故。云多也。</p>
<lb ed="X" n="0526c21"/><lb ed="R082" n="0792b09"/><p xml:id="pX51p0526c2101">△次破斥<note place="inline">二</note>初正破<note place="inline">二</note>初明諸句體非實有<note place="inline">八</note>初
<lb ed="X" n="0526c22"/><lb ed="R082" n="0792b10"/>破諸句中常無常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c23"/><lb ed="R082" n="0792b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0526c2301">彼執非理所以者何<note place="inline">至</note>應非離此有實自性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c24"/><lb ed="R082" n="0792b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0526c2401">音義　諸句下先約常住破量云。諸句義中常住
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0527a" n="0527a"/>
<lb ed="X" n="0527a01"/><lb ed="R082" n="0792b13"/>者。是有法應是無常。宗因云。有作用故。同喩如所
<lb ed="X" n="0527a02"/><lb ed="R082" n="0792b14"/>生果。此約能生果義。破常若不下約不生果義。明
<lb ed="X" n="0527a03"/><lb ed="R082" n="0792b15"/>唯識量云。諸句義中常住者。應非離識實有自性
<lb ed="X" n="0527a04"/><lb ed="R082" n="0792b16"/>無作用故。如兔角等。當知兔角是。意識徧計所執。
<lb ed="X" n="0527a05"/><lb ed="R082" n="0792b17"/>實無其體然不離識。引爲喩者。袪其離識實有之
<lb ed="X" n="0527a06"/><lb ed="R082" n="0792b18"/>執耳。諸無下約無常。破量云。諸句業中無常者。非
<lb ed="X" n="0527a07"/><lb ed="R082" n="0793a01"/>實有性有質礙可分析故。如軍林等此約有礙破
<lb ed="X" n="0527a08"/><lb ed="R082" n="0793a02"/>實有。若無下量云。諸無常者。應非離識有實自性。
<lb ed="X" n="0527a09"/><lb ed="R082" n="0793a03"/>無質礙故。如心心所。此約無礙明唯識。</p>
<lb ed="X" n="0527a10"/><lb ed="R082" n="0793a04"/><p xml:id="pX51p0527a1001">△二以實德二句對破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527a11"/><lb ed="R082" n="0793a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0527a1101">又彼所執地水火風<note place="inline">至</note>亦非眼見實地水火風。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527a12"/><lb ed="R082" n="0793a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0527a1201">補遺　文中先約彼所計身根所觸之因。更相詰
<lb ed="X" n="0527a13"/><lb ed="R082" n="0793a07"/>破夫地水火風四大之名。堅濕煖動四大之體。原
<lb ed="X" n="0527a14"/><lb ed="R082" n="0793a08"/>不可分。廣百論云。若於堅等立地等名。則無所諍
<lb ed="X" n="0527a15"/><lb ed="R082" n="0793a09"/>體無別故<note place="inline">文</note>。勝論。計地等是有礙。別屬實句。堅等
<lb ed="X" n="0527a16"/><lb ed="R082" n="0793a10"/>是無礙。別屬德句。然皆許是身根所觸之境。有礙
<lb ed="X" n="0527a17"/><lb ed="R082" n="0793a11"/>無礙皆共此因。是則一因向兩宗上轉。便犯共不
<lb ed="X" n="0527a18"/><lb ed="R082" n="0793a12"/>定過。卽因明論中六種不定過中。初一過。所謂常
<lb ed="X" n="0527a19"/><lb ed="R082" n="0793a13"/>無常品。皆共此因。二量如文。地水下。准上立量云。
<lb ed="X" n="0527a20"/><lb ed="R082" n="0793a14"/>所執地水火三是有法。應非有礙實句義攝宗。因
<lb ed="X" n="0527a21"/><lb ed="R082" n="0793a15"/>云。眼根所見故。如靑色等。又量云。卽彼所執靑色
<lb ed="X" n="0527a22"/><lb ed="R082" n="0793a16"/>等是有法。應非無礙德句義攝宗。因云。眼根所見
<lb ed="X" n="0527a23"/><lb ed="R082" n="0793a17"/>故。如地水火三。亦犯因寬不定過。有過同前。故云
<lb ed="X" n="0527a24"/><lb ed="R082" n="0793a18"/>准此應責。此中除風字者。廣百論云。風唯身得。以
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0527b" n="0527b"/>
<lb ed="X" n="0527b01"/><lb ed="R082" n="0793b01"/>無色故。問前之二量互詰<anchor xml:id="nkr_note_add_0527b0101" n="0527b0101"/><anchor xml:id="beg0527b0101" n="0527b0101"/>已<anchor xml:id="end0527b0101"/>足。破其所執。後之二
<lb ed="X" n="0527b02"/><lb ed="R082" n="0793b02"/>量文義同前。唯無風字。復用何爲。不亦重衍乎。答
<lb ed="X" n="0527b03"/><lb ed="R082" n="0793b03"/>葢由勝論所執世間物等。不離六句義成。而爲眼
<lb ed="X" n="0527b04"/><lb ed="R082" n="0793b04"/>見身觸現量境界。廣百論第六卷云。然彼論說甁
<lb ed="X" n="0527b05"/><lb ed="R082" n="0793b05"/>衣等物。因實德業同異合故。而爲眼所見及身所
<lb ed="X" n="0527b06"/><lb ed="R082" n="0793b06"/>觸。故是根境現量所知。理亦不然。所以者何。甁衣
<lb ed="X" n="0527b07"/><lb ed="R082" n="0793b07"/>等物分別意識。於色等法假施設有。云何執爲現
<lb ed="X" n="0527b08"/><lb ed="R082" n="0793b08"/>量境界<note place="inline">文</note>。彼以眼見身觸二因。總攝五根五境。皆
<lb ed="X" n="0527b09"/><lb ed="R082" n="0793b09"/>現量所知。今文中。前二量雖出身根所觸之因。而
<lb ed="X" n="0527b10"/><lb ed="R082" n="0793b10"/>眼見之因未有。是以復出後二量。以足之耳。故知
<lb ed="X" n="0527b11"/><lb ed="R082" n="0793b11"/>下結顯。無別有性非現量得。文中有法與因二邊
<lb ed="X" n="0527b12"/><lb ed="R082" n="0793b12"/>互影。先結前二。量云。故知無實地水火風。與堅濕
<lb ed="X" n="0527b13"/><lb ed="R082" n="0793b13"/>等。各別有性。亦非身根所觸實地水火風。此以地
<lb ed="X" n="0527b14"/><lb ed="R082" n="0793b14"/>等有法。影出身根所觸之因足成之。以示非現量
<lb ed="X" n="0527b15"/><lb ed="R082" n="0793b15"/>所得。次結後二量云。故知無實地水火三。與靑色
<lb ed="X" n="0527b16"/><lb ed="R082" n="0793b16"/>等。各別有性。亦非眼見實地水火三。除却風字。以
<lb ed="X" n="0527b17"/><lb ed="R082" n="0793b17"/>風非眼所見故。此以眼根所見之因。兼影出靑色
<lb ed="X" n="0527b18"/><lb ed="R082" n="0793b18"/>等有法足成之。如是展轉推破。且地等堅等句義
<lb ed="X" n="0527b19"/><lb ed="R082" n="0794a01"/>不成。寧有實性現量得耶。有謂准會玄第十三引
<lb ed="X" n="0527b20"/><lb ed="R082" n="0794a02"/>此論文末云。亦非眼見實地水火。而無風字。乃云
<lb ed="X" n="0527b21"/><lb ed="R082" n="0794a03"/>今或傳寫之譌作衍文。看自考錄中。亦云風字是
<lb ed="X" n="0527b22"/><lb ed="R082" n="0794a04"/>衍文。</p>
<lb ed="X" n="0527b23"/><lb ed="R082" n="0794a05"/><p xml:id="pX51p0527b2301">△三破實句中礙常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527b24"/><lb ed="R082" n="0794a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0527b2401">又彼所執實句義中<note place="inline">至</note>如麤地等應是無常。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0527c" n="0527c"/>
<lb ed="X" n="0527c01"/><lb ed="R082" n="0794a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0527c0101">補遺　量云。實句中有礙常者是有法。應是無常
<lb ed="X" n="0527c02"/><lb ed="R082" n="0794a08"/>宗。皆有礙故因。同喩如麤地等。此破空時等。彼計
<lb ed="X" n="0527c03"/><lb ed="R082" n="0794a09"/>別有空大。且非是空無爲。亦非空界。又以時體是
<lb ed="X" n="0527c04"/><lb ed="R082" n="0794a10"/>實。謂能詮之因。及此能緣之因名時。又計空等是
<lb ed="X" n="0527c05"/><lb ed="R082" n="0794a11"/>有礙常。地等是有礙無常。故地等作同喩。</p>
<lb ed="X" n="0527c06"/><lb ed="R082" n="0794a12"/><p xml:id="pX51p0527c0601">△四破諸句中無礙法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527c07"/><lb ed="R082" n="0794a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0527c0701">諸句義中色根所取<note place="inline">至</note>許色根取故如地水火風。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527c08"/><lb ed="R082" n="0794a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0527c0801">補遺　諸句義中。色根所取無質礙法者。如德句
<lb ed="X" n="0527c09"/><lb ed="R082" n="0794a15"/>中香味聲等。會玄引古疏云。諸德體者。眼所取一
<lb ed="X" n="0527c10"/><lb ed="R082" n="0794a16"/>依名色。鼻所取一依名香。耳所取一依名聲。乃至
<lb ed="X" n="0527c11"/><lb ed="R082" n="0794a17"/>皮所取一依名觸<note place="inline">謂依色等故。眼等方生。色是所依。故名一依（文）</note>。於中。香
<lb ed="X" n="0527c12"/><lb ed="R082" n="0794a18"/>味聲三。是色根所取。無質礙法也。又古疏云。地等
<lb ed="X" n="0527c13"/><lb ed="R082" n="0794b01"/>色等別同異性。互於彼不轉。一切根所取<note place="inline">文</note>。地等
<lb ed="X" n="0527c14"/><lb ed="R082" n="0794b02"/>是實句中有礙法故。引作同喩。立量如文。</p>
<lb ed="X" n="0527c15"/><lb ed="R082" n="0794b03"/><p xml:id="pX51p0527c1501">△五約唯識破諸句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527c16"/><lb ed="R082" n="0794b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0527c1601">又彼所執非實德等<note place="inline">至</note>非有攝故如空華等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527c17"/><lb ed="R082" n="0794b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0527c1701">補遺　凡破斥之法。略有二義。一約所執破。二約
<lb ed="X" n="0527c18"/><lb ed="R082" n="0794b06"/>唯識破。今破六句義文中。唯前總破諸句。常無常
<lb ed="X" n="0527c19"/><lb ed="R082" n="0794b07"/>中兩宗。各有二量。皆初一量約所執破第二一量
<lb ed="X" n="0527c20"/><lb ed="R082" n="0794b08"/>約唯識破。其餘文義。都秪約所執破。今此一章置
<lb ed="X" n="0527c21"/><lb ed="R082" n="0794b09"/>於六句兩楹之間。統貫前後。約唯識總破諸句。然
<lb ed="X" n="0527c22"/><lb ed="R082" n="0794b10"/>於諸句中。特約實有二句破者。以勝論所計。實爲
<lb ed="X" n="0527c23"/><lb ed="R082" n="0794b11"/>德業所依。又云。由此大有有實等故。故廣百論釋
<lb ed="X" n="0527c24"/><lb ed="R082" n="0794b12"/>云。鵂鶹所執實等句義。有等爲因。而得顯了有等
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0528a" n="0528a"/>
<lb ed="X" n="0528a01"/><lb ed="R082" n="0794b13"/>句義。復因實等。爲自所依。方可了別<note place="inline">文</note>。由此實有
<lb ed="X" n="0528a02"/><lb ed="R082" n="0794b14"/>爲諸句關鍵。此實有二句若破。餘不難矣。文中言
<lb ed="X" n="0528a03"/><lb ed="R082" n="0794b15"/>非實德等者。謂非實句所攝德等五句也。非有實
<lb ed="X" n="0528a04"/><lb ed="R082" n="0794b16"/>等者。謂非有性所攝實等五句也。旣非互攝。寧離
<lb ed="X" n="0528a05"/><lb ed="R082" n="0794b17"/>識有。設離識有。竝屬虗妄。廣百論釋云。鵂鶹所宗
<lb ed="X" n="0528a06"/><lb ed="R082" n="0794b18"/>實等非有。非有性故。猶若空華。有性亦無。非實等
<lb ed="X" n="0528a07"/><lb ed="R082" n="0795a01"/>故。猶如兔角。是故皆虗<note place="inline">文</note>。二量如文。</p>
<lb ed="X" n="0528a08"/><lb ed="R082" n="0795a02"/><p xml:id="pX51p0528a0801">△六破大有性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528a09"/><lb ed="R082" n="0795a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0528a0901">彼所執有應離實等<note place="inline">至</note>故彼有性唯妄計度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528a10"/><lb ed="R082" n="0795a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0528a1001">補遺　初正破勝論師。計大有性唯一。實德業三。
<lb ed="X" n="0528a11"/><lb ed="R082" n="0795a05"/>同一有故。離實<anchor xml:id="nkr_note_add_0528a1101" n="0528a1101"/><anchor xml:id="beg0528a1101" n="0528a1101"/>德<anchor xml:id="end0528a1101"/>業外。別有一法爲體。由此大有
<lb ed="X" n="0528a12"/><lb ed="R082" n="0795a06"/>有實等故。今先立量破。卽躡彼所計實德業外。別
<lb ed="X" n="0528a13"/><lb ed="R082" n="0795a07"/>有一法爲體之義。分作二量之因破之。許非無故
<lb ed="X" n="0528a14"/><lb ed="R082" n="0795a08"/>者。卽彼所謂別有一法爲體。許異實等故者。卽彼
<lb ed="X" n="0528a15"/><lb ed="R082" n="0795a09"/>所謂離實德業也。今明其因與宗違故不可離。初
<lb ed="X" n="0528a16"/><lb ed="R082" n="0795a10"/>量許其有性。破離實等。謂縱許汝有大有性。然不
<lb ed="X" n="0528a17"/><lb ed="R082" n="0795a11"/>可執離實德業。離則無別大有自性可得。以汝自
<lb ed="X" n="0528a18"/><lb ed="R082" n="0795a12"/>許有性。是非無法。能有實等故。例如實德等。是非
<lb ed="X" n="0528a19"/><lb ed="R082" n="0795a13"/>無之法。次量謂縱許汝離於實德業。應非有性。以
<lb ed="X" n="0528a20"/><lb ed="R082" n="0795a14"/>汝自許異實等故。所謂大有性者。正於實德業上
<lb ed="X" n="0528a21"/><lb ed="R082" n="0795a15"/>顯。如汝計云。有一實故。有德業故。今旣異實等。例
<lb ed="X" n="0528a22"/><lb ed="R082" n="0795a16"/>如龜毛。畢竟無也。二量如文。如有下。躡承上意。反
<lb ed="X" n="0528a23"/><lb ed="R082" n="0795a17"/>覆申明破無大有。謂如汝所許。別有一法爲體之
<lb ed="X" n="0528a24"/><lb ed="R082" n="0795a18"/>大有性。是非無法。此量推之。離實等之外。無別有
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0528b" n="0528b"/>
<lb ed="X" n="0528b01"/><lb ed="R082" n="0795b01"/>性。況實等。非是大有。如何實等法上。有別大有性。
<lb ed="X" n="0528b02"/><lb ed="R082" n="0795b02"/>以彼計實德業三。同一有故。此則順明離實等。無
<lb ed="X" n="0528b03"/><lb ed="R082" n="0795b03"/>別有性。若離下。以有例無破。謂若離實等有法。有
<lb ed="X" n="0528b04"/><lb ed="R082" n="0795b04"/>別有性。應離龜毛兔角之無法。有別無性矣。彼旣
<lb ed="X" n="0528b05"/><lb ed="R082" n="0795b05"/>不然。此云何爾。此例無奪有也。故彼二句結妄。廣
<lb ed="X" n="0528b06"/><lb ed="R082" n="0795b06"/>百論釋第八卷云。若實等與有性別。應不能知實
<lb ed="X" n="0528b07"/><lb ed="R082" n="0795b07"/>等是有。帶別相智。不能審知餘別相法。如何世間
<lb ed="X" n="0528b08"/><lb ed="R082" n="0795b08"/>於非有性實等法上。起有智耶。若言實等雖非有
<lb ed="X" n="0528b09"/><lb ed="R082" n="0795b09"/>性。與有合故。起有智者。則實等法假名爲有。體非
<lb ed="X" n="0528b10"/><lb ed="R082" n="0795b10"/>眞有。應說爲無。</p>
<lb ed="X" n="0528b11"/><lb ed="R082" n="0795b11"/><p xml:id="pX51p0528b1101">△七破同異性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528b12"/><lb ed="R082" n="0795b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0528b1201">又彼所執實德業性<note place="inline">至</note>故同異性唯假施設。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528b13"/><lb ed="R082" n="0795b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0528b1301">補遺　初通約實德業三句總破。文中凡性字。皆
<lb ed="X" n="0528b14"/><lb ed="R082" n="0795b14"/>指同異性言。初牒執。由勝論師計同異性亦一。離
<lb ed="X" n="0528b15"/><lb ed="R082" n="0795b15"/>實德業。有別實體。今大乘就彼所執破之。勿此下。
<lb ed="X" n="0528b16"/><lb ed="R082" n="0795b16"/>立量破。申明不然之理。勿者。不可也。此字。指同異
<lb ed="X" n="0528b17"/><lb ed="R082" n="0795b17"/>性。謂若執同異性。異實德業別有。應非實德業之
<lb ed="X" n="0528b18"/><lb ed="R082" n="0795b18"/>同異性矣。異實等故。如德業等。此中以德業。爲同
<lb ed="X" n="0528b19"/><lb ed="R082" n="0796a01"/>喩者。應具三量。文字奧古。今須補出。初量云。此是
<lb ed="X" n="0528b20"/><lb ed="R082" n="0796a02"/>有法。亦非實性宗。因云。異實句故。同喩如德業。次
<lb ed="X" n="0528b21"/><lb ed="R082" n="0796a03"/>量云。此是有法。亦非德性宗。因云。異德句故。同喩
<lb ed="X" n="0528b22"/><lb ed="R082" n="0796a04"/>如業實。後量云。此是有法。亦非業性宗。因云。異業
<lb ed="X" n="0528b23"/><lb ed="R082" n="0796a05"/>句故。同喩如實德。要知喩中等字。爲後二量而置
<lb ed="X" n="0528b24"/><lb ed="R082" n="0796a06"/>之。又應下。承上之意。難破不成實等。謂實德業之
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0528c" n="0528c"/>
<lb ed="X" n="0528c01"/><lb ed="R082" n="0796a07"/>所以成同成異者。以實德業上。有同異性故。廣百
<lb ed="X" n="0528c02"/><lb ed="R082" n="0796a08"/>論云。論法相望。有同有異。法體局別。所以成異。有
<lb ed="X" n="0528c03"/><lb ed="R082" n="0796a09"/>性該通。所以名同<note place="inline">文</note>。今同異性異實德業。則實德
<lb ed="X" n="0528c04"/><lb ed="R082" n="0796a10"/>業無同無異矣。若此不唯非同異性。倂不成實德
<lb ed="X" n="0528c05"/><lb ed="R082" n="0796a11"/>業句。故云又應實等非實等攝。則違汝宗實德業
<lb ed="X" n="0528c06"/><lb ed="R082" n="0796a12"/>三各攝之義。然此中亦具三量。初量云。實句是有
<lb ed="X" n="0528c07"/><lb ed="R082" n="0796a13"/>法。非實句攝宗。因云。異實句性故。同喩如德業。後
<lb ed="X" n="0528c08"/><lb ed="R082" n="0796a14"/>二量例前。此破總同異性。古疏云。同異性亦一者。
<lb ed="X" n="0528c09"/><lb ed="R082" n="0796a15"/>卽實德業三種上同異性。地等色等別同異性<note place="inline">文</note>。
<lb ed="X" n="0528c10"/><lb ed="R082" n="0796a16"/>地等下。破別同異性地等諸性者。卽等於水火風
<lb ed="X" n="0528c11"/><lb ed="R082" n="0796a17"/>別同異性。更相徵詰。准此應知者。例上文破。具有
<lb ed="X" n="0528c12"/><lb ed="R082" n="0796a18"/>四量。例前。初量云。此地大性是有法。亦非地性宗。
<lb ed="X" n="0528c13"/><lb ed="R082" n="0796b01"/>因云。異地大故。同喩如水火風。又應地大是有法。
<lb ed="X" n="0528c14"/><lb ed="R082" n="0796b02"/>非地大攝宗。異地大性故因。喩如水火風兩重。後
<lb ed="X" n="0528c15"/><lb ed="R082" n="0796b03"/>三量可例知。如實下。躡上之意。總別雙承。結前諸
<lb ed="X" n="0528c16"/><lb ed="R082" n="0796b04"/>量。實性等。謂實句。同異性。卽地等諸性。是別同異
<lb ed="X" n="0528c17"/><lb ed="R082" n="0796b05"/>性。實等性。等於德業。是總同異性。次句實等是總。
<lb ed="X" n="0528c18"/><lb ed="R082" n="0796b06"/>實性等是別。如實二句。先別後總。實等二句。先總
<lb ed="X" n="0528c19"/><lb ed="R082" n="0796b07"/>後別。譯文巧妙。間錯雙明。若足其文。謂如上所明
<lb ed="X" n="0528c20"/><lb ed="R082" n="0796b08"/>實性等。離地等外。無別實性等。卽地等上。亦應無
<lb ed="X" n="0528c21"/><lb ed="R082" n="0796b09"/>別實性等三句。實性俱指別同異性。言離地等外。
<lb ed="X" n="0528c22"/><lb ed="R082" n="0796b10"/>無別實性等。結上地等諸性。異地等故。四量。卽地
<lb ed="X" n="0528c23"/><lb ed="R082" n="0796b11"/>等上。亦應無別實性等。卽地等亦各不相攝屬也。
<lb ed="X" n="0528c24"/><lb ed="R082" n="0796b12"/>結上又應地等非地等攝。異地等性故。四量。此單
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0529a" n="0529a"/>
<lb ed="X" n="0529a01"/><lb ed="R082" n="0796b13"/>結別同異性也。文如上所明。實等性離實等外。無
<lb ed="X" n="0529a02"/><lb ed="R082" n="0796b14"/>別實等性。卽實等上。亦應無別實等性三句。實等
<lb ed="X" n="0529a03"/><lb ed="R082" n="0796b15"/>性。俱指總同異性。言離實等外無別實等性。結前
<lb ed="X" n="0529a04"/><lb ed="R082" n="0796b16"/>勿此。亦非實德業性。異實等故。三量。卽實等上。亦
<lb ed="X" n="0529a05"/><lb ed="R082" n="0796b17"/>應無別實等性。卽實等亦各不相攝屬也。結前又
<lb ed="X" n="0529a06"/><lb ed="R082" n="0796b18"/>應實等。非實等攝。異實等性故。三量。此通結總同
<lb ed="X" n="0529a07"/><lb ed="R082" n="0797a01"/>異性也。若離下縱奪破。若離實等二句縱之。此唯
<lb ed="X" n="0529a08"/><lb ed="R082" n="0797a02"/>就總說。別自該之。彼旣不爾二句。奪也。故同二句
<lb ed="X" n="0529a09"/><lb ed="R082" n="0797a03"/>結示假設。廣百論釋第六卷云。如勝論執同異性
<lb ed="X" n="0529a10"/><lb ed="R082" n="0797a04"/>等。是現量境。其理不成。牛馬等性。分別意識。於色
<lb ed="X" n="0529a11"/><lb ed="R082" n="0797a05"/>等法。假施設有。越諸根境。非現量得。徧諸所依無
<lb ed="X" n="0529a12"/><lb ed="R082" n="0797a06"/>差別故。如和合體。彼計第六和合句義。其體是一。
<lb ed="X" n="0529a13"/><lb ed="R082" n="0797a07"/>徧諸所依。越諸根境。非現量得。同異等性。其義亦
<lb ed="X" n="0529a14"/><lb ed="R082" n="0797a08"/>爾。云何執爲現量境界<note place="inline">文</note>。</p>
<lb ed="X" n="0529a15"/><lb ed="R082" n="0797a09"/><p xml:id="pX51p0529a1501">△八破和合句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a16"/><lb ed="R082" n="0797a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0529a1601">又彼所執和合句義<note place="inline">至</note>由前理故亦非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a17"/><lb ed="R082" n="0797a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0529a1701">音義　先立量破。彼許下況破。自許和合句義。非
<lb ed="X" n="0529a18"/><lb ed="R082" n="0797a12"/>現量得者。如上同異注中引。設執下縱奪破。由前
<lb ed="X" n="0529a19"/><lb ed="R082" n="0797a13"/>理故者。謂由前破實等五句道理也。</p>
<lb ed="X" n="0529a20"/><lb ed="R082" n="0797a14"/><p xml:id="pX51p0529a2001">△次顯諸句非現量得<note place="inline">二</note>初明諸句非現量境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a21"/><lb ed="R082" n="0797a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0529a2101">然彼實等非緣離識<note place="inline">至</note>許所知故如龜毛等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a22"/><lb ed="R082" n="0797a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0529a2201">音義　實等是有法。非緣下宗。因云。許所知故。同
<lb ed="X" n="0529a23"/><lb ed="R082" n="0797a17"/>喩如龜毛等。龜毛是意識非量所緣。非現量得。用
<lb ed="X" n="0529a24"/><lb ed="R082" n="0797a18"/>爲同喩者。令彼知喩而悟法上之非。此以所緣一
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0529b" n="0529b"/>
<lb ed="X" n="0529b01"/><lb ed="R082" n="0797b01"/>量。結歸唯識。</p>
<lb ed="X" n="0529b02"/><lb ed="R082" n="0797b02"/><p xml:id="pX51p0529b0201">△次顯能緣非現量智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b03"/><lb ed="R082" n="0797b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0529b0301">又緣實智非緣離識<note place="inline">至</note>假合生故如實智等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b04"/><lb ed="R082" n="0797b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0529b0401">音義　緣實智是有法。非緣下宗。因云。假合生故。
<lb ed="X" n="0529b05"/><lb ed="R082" n="0797b05"/>同喩如德智等。言假合生者。謂與假法和合而生
<lb ed="X" n="0529b06"/><lb ed="R082" n="0797b06"/>之智。此以能緣一量會歸唯識。廣說下。緣餘五智。
<lb ed="X" n="0529b07"/><lb ed="R082" n="0797b07"/>立量准知。</p>
<lb ed="X" n="0529b08"/><lb ed="R082" n="0797b08"/><p xml:id="pX51p0529b0801">△次結非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b09"/><lb ed="R082" n="0797b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0529b0901">故勝論者實等句義亦是隨情妄所施設。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b10"/><lb ed="R082" n="0797b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0529b1001">音義　對前數論。故置亦言。</p>
<lb ed="X" n="0529b11"/><lb ed="R082" n="0797b11"/><p xml:id="pX51p0529b1101">△<anchor xml:id="nkr_note_orig_0529001" n="0529001"/>三自在天等八論<note place="inline">二</note>。初破大自在<note place="inline">二</note>。初叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b12"/><lb ed="R082" n="0797b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0529b1201">有執有二大自在天體實徧常能生諸法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b13"/><lb ed="R082" n="0797b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0529b1301">音義　玄談云。此是塗<g ref="#CB01926">灰</g>外道。幷諸婆羅門。共計
<lb ed="X" n="0529b14"/><lb ed="R082" n="0797b14"/>自在天是萬物因。彼計此天有其四德。一體實。二
<lb ed="X" n="0529b15"/><lb ed="R082" n="0797b15"/>徧。三常。四能生諸法。</p>
<lb ed="X" n="0529b16"/><lb ed="R082" n="0797b16"/><p xml:id="pX51p0529b1601">△次破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b17"/><lb ed="R082" n="0797b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0529b1701">彼執非理所以者何<note place="inline">至</note>亦應頓起因常有故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b18"/><lb ed="R082" n="0797b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0529b1801">音義　初以能生破常。若能生果。應是無常。次以
<lb ed="X" n="0529b19"/><lb ed="R082" n="0798a01"/>無常破徧。若有生滅。則無徧義。次以不徧破實。此
<lb ed="X" n="0529b20"/><lb ed="R082" n="0798a02"/>有彼無非眞實故。體旣下破能生。謂若彼天體旣
<lb ed="X" n="0529b21"/><lb ed="R082" n="0798a03"/>常徧。具諸功能。則應於一切時處。頓生諸法。若爾
<lb ed="X" n="0529b22"/><lb ed="R082" n="0798a04"/>則犯世間相違等過。待欲下遮救。彼救云。體雖常
<lb ed="X" n="0529b23"/><lb ed="R082" n="0798a05"/>徧。能生諸法。要待衆緣樂欲。或緣會方生。故無頓
<lb ed="X" n="0529b24"/><lb ed="R082" n="0798a06"/>生之過。違一下破違。一因者。以涉三故。卽非一因
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0529c" n="0529c"/>
<lb ed="X" n="0529c01"/><lb ed="R082" n="0798a07"/>能生諸法。則汝所執。前後相違。或欲下例破欲緣
<lb ed="X" n="0529c02"/><lb ed="R082" n="0798a08"/>亦應頓起。以大自在因常有故。</p>
<lb ed="X" n="0529c03"/><lb ed="R082" n="0798a09"/><p xml:id="pX51p0529c0301">△次例破餘七。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529c04"/><lb ed="R082" n="0798a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0529c0401">餘執有一大梵時方<note place="inline">至</note>生一切法皆同此破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529c05"/><lb ed="R082" n="0798a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0529c0501">音義　大梵者。卽圍陀論師。計梵天爲萬物之祖。
<lb ed="X" n="0529c06"/><lb ed="R082" n="0798a12"/>能作一切命無命物。是故梵天名常。是涅槃因。言
<lb ed="X" n="0529c07"/><lb ed="R082" n="0798a13"/>時者。卽時散外道。執一切物。皆從時生。是故時是
<lb ed="X" n="0529c08"/><lb ed="R082" n="0798a14"/>常。是萬物因。是涅槃因。言方者。卽方論師計。方生
<lb ed="X" n="0529c09"/><lb ed="R082" n="0798a15"/>人。人生天地。滅後還入於方。故方是常是一。是萬
<lb ed="X" n="0529c10"/><lb ed="R082" n="0798a16"/>物因。是涅槃因。言本際者。卽安茶論師計。謂世界
<lb ed="X" n="0529c11"/><lb ed="R082" n="0798a17"/>最初。唯有大水。時有大安茶出生。形如鷄卵。周匝
<lb ed="X" n="0529c12"/><lb ed="R082" n="0798a18"/>金色。時熟破爲二段。上段爲天。下段爲地。中生一
<lb ed="X" n="0529c13"/><lb ed="R082" n="0798b01"/>切萬物。言自然者。卽無因論師計。一切萬物。無因
<lb ed="X" n="0529c14"/><lb ed="R082" n="0798b02"/>無緣。自然生滅。故此自然是常。生一切物是涅槃
<lb ed="X" n="0529c15"/><lb ed="R082" n="0798b03"/>因。言虗空者。卽口力論師。謂虗空爲萬物因。別有
<lb ed="X" n="0529c16"/><lb ed="R082" n="0798b04"/>一法。是實是常。能展轉生一切法。是故虗空爲萬
<lb ed="X" n="0529c17"/><lb ed="R082" n="0798b05"/>物因。言我者。卽計我論師。謂彼計有薩埵。命者。生
<lb ed="X" n="0529c18"/><lb ed="R082" n="0798b06"/>者。養育者。數取趣者。如是等諦實常住。是故我眼
<lb ed="X" n="0529c19"/><lb ed="R082" n="0798b07"/>能見諸色。如是於耳鼻舌身意。應知亦爾。言等者。
<lb ed="X" n="0529c20"/><lb ed="R082" n="0798b08"/>等於宿作論師等。皆同此破者。指所破同前也。廣
<lb ed="X" n="0529c21"/><lb ed="R082" n="0798b09"/>如玄談所說。</p>
<lb ed="X" n="0529c22"/><lb ed="R082" n="0798b10"/><p xml:id="pX51p0529c2201">△四二種聲論<note place="inline">二</note>。初叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529c23"/><lb ed="R082" n="0798b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0529c2301">有餘偏執明論聲常<note place="inline">至</note>待緣顯發方有詮表。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529c24"/><lb ed="R082" n="0798b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0529c2401">補遺　叙中有二家。皆計聲體是常。初執明論聲
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0530a" n="0530a"/>
<lb ed="X" n="0530a01"/><lb ed="R082" n="0798b13"/>常。不待緣顯。次執一切聲常。待緣方顯。明論是外
<lb ed="X" n="0530a02"/><lb ed="R082" n="0798b14"/>道妄造之書。廣百論釋第六卷云。古昔黠慧婆羅
<lb ed="X" n="0530a03"/><lb ed="R082" n="0798b15"/>門。隱造明書。言自然有。唯得自誦。不許他觀。又論
<lb ed="X" n="0530a04"/><lb ed="R082" n="0798b16"/>釋第一卷云。以比量立明論聲。非士夫造。體是常
<lb ed="X" n="0530a05"/><lb ed="R082" n="0798b17"/>住。又云。初不待緣。後無壞滅。性自能顯。越諸根義。
<lb ed="X" n="0530a06"/><lb ed="R082" n="0798b18"/>爲決定量。曾不差違<note place="inline">文</note>。此明論之來歷。計常之旨
<lb ed="X" n="0530a07"/><lb ed="R082" n="0799a01"/>趣<note place="inline">有謂明論。卽五明論。謬也。五明論者。謂內明。醫方明。因明。聲明。工巧明。此他處正義。豈是外道
<lb ed="X" n="0530a08"/><lb ed="R082" n="0799a02"/>偏執耶</note>。言定量者。謂楷定不易之義。謬計是聖敎量。
<lb ed="X" n="0530a09"/><lb ed="R082" n="0799a03"/>能詮表一切事理也。有執下次執。瑜伽云。外聲論
<lb ed="X" n="0530a10"/><lb ed="R082" n="0799a04"/>師。起如是見。立如是論。聲相本有。無生無滅。然由
<lb ed="X" n="0530a11"/><lb ed="R082" n="0799a05"/>數宣吐方得顯了。而聲體是常。</p>
<lb ed="X" n="0530a12"/><lb ed="R082" n="0799a06"/><p xml:id="pX51p0530a1201">△次破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a13"/><lb ed="R082" n="0799a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0530a1301">彼俱非理所以者何<note place="inline">至</note>如甁衣等待衆緣故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a14"/><lb ed="R082" n="0799a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0530a1401">音義　先破初執。廣百論釋第一卷破云。又明論
<lb ed="X" n="0530a15"/><lb ed="R082" n="0799a09"/>聲與所餘聲。同是聲性。云何<anchor xml:id="nkr_note_add_0530a1501" n="0530a1501"/><anchor xml:id="beg0530a1501" n="0530a1501"/>但<anchor xml:id="end0530a1501"/>說此聲是常。餘聲
<lb ed="X" n="0530a16"/><lb ed="R082" n="0799a10"/>非常<note place="inline">文</note>。量云。明論聲應非常住。許能詮故。如所餘
<lb ed="X" n="0530a17"/><lb ed="R082" n="0799a11"/>聲。餘聲下破次執。量云。餘聲亦應非常聲體。待衆
<lb ed="X" n="0530a18"/><lb ed="R082" n="0799a12"/>緣故。如甁衣等。待衆緣者。謂餘聲必待空等衆緣
<lb ed="X" n="0530a19"/><lb ed="R082" n="0799a13"/>有故。</p>
<lb ed="X" n="0530a20"/><lb ed="R082" n="0799a14"/><p xml:id="pX51p0530a2001">△五順世論師<note place="inline">二</note>初叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a21"/><lb ed="R082" n="0799a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0530a2101">有外道執地水火風<note place="inline">至</note>雖是無常而體實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a22"/><lb ed="R082" n="0799a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0530a2201">合響　玄談第八卷云。路迦耶。此云順世外道。計
<lb ed="X" n="0530a23"/><lb ed="R082" n="0799a17"/>一切色心等法。皆用四大極微爲因。然四大中。最
<lb ed="X" n="0530a24"/><lb ed="R082" n="0799a18"/>精靈者。能有緣慮。卽爲心法如色。雖皆是大。而燈
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0530b" n="0530b"/>
<lb ed="X" n="0530b01"/><lb ed="R082" n="0799b01"/>發光。餘則不爾。故四大中。有能緣慮。其必無失<note place="inline">文</note>。
<lb ed="X" n="0530b02"/><lb ed="R082" n="0799b02"/>顯揚第九卷云。計極微是常住者。以依世間靜慮。
<lb ed="X" n="0530b03"/><lb ed="R082" n="0799b03"/>起如是見。由不如實知緣起故。計有爲先。有果集
<lb ed="X" n="0530b04"/><lb ed="R082" n="0799b04"/>起。離散爲先。有果壞滅。由此因緣。彼謂從衆微性。
<lb ed="X" n="0530b05"/><lb ed="R082" n="0799b05"/>麤物果生。漸析麤物。乃至極微住。是故麤物無常。
<lb ed="X" n="0530b06"/><lb ed="R082" n="0799b06"/>極微常住<note place="inline">文</note>。粗色者。卽是子微。不越因量者。因是
<lb ed="X" n="0530b07"/><lb ed="R082" n="0799b07"/>父母微。最初極微名爲父母。聚生諸色。故所生者。
<lb ed="X" n="0530b08"/><lb ed="R082" n="0799b08"/>名曰子微子微雖是無常。不越父母。故是實有。</p>
<lb ed="X" n="0530b09"/><lb ed="R082" n="0799b09"/><p xml:id="pX51p0530b0901">△次破<note place="inline">二</note>初破因微。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b10"/><lb ed="R082" n="0799b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0530b1001">彼亦非理所以者何<note place="inline">至</note>如何可說極微常住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b11"/><lb ed="R082" n="0799b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0530b1101">音義　初破體實。廣百論偈曰。極微若有分。如何
<lb ed="X" n="0530b12"/><lb ed="R082" n="0799b12"/>是極微。釋云。旣有方分。便失極微。如是極微。卽可
<lb ed="X" n="0530b13"/><lb ed="R082" n="0799b13"/>分析。應如麤物。非實非常。違汝論宗。極微無方分。
<lb ed="X" n="0530b14"/><lb ed="R082" n="0799b14"/>常住實有。造世間萬物<note place="inline">文</note>。蟻行者。行音杌。伍也。列
<lb ed="X" n="0530b15"/><lb ed="R082" n="0799b15"/>也<note place="inline">成業論云。如樹蟻行等</note>。謂極微旣有方分。應如蟻之成行
<lb ed="X" n="0530b16"/><lb ed="R082" n="0799b16"/>列故。量云。所執極微體應非實。有方分故。如蟻行
<lb ed="X" n="0530b17"/><lb ed="R082" n="0799b17"/>等。若無下破能生。量云。所執極微應不共聚。生麤
<lb ed="X" n="0530b18"/><lb ed="R082" n="0799b18"/>果色。無方分故。如心心所。旣能下破常住。量云。所
<lb ed="X" n="0530b19"/><lb ed="R082" n="0800a01"/>執極微。如何可說常住。旣能生果。如彼所生。</p>
<lb ed="X" n="0530b20"/><lb ed="R082" n="0800a02"/><p xml:id="pX51p0530b2001">△次破果色<note place="inline">三</note>初破不越因量<note place="inline">二</note>初正破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b21"/><lb ed="R082" n="0800a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0530b2101">又所生果不越因量<note place="inline">至</note>色根所取便違自執。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b22"/><lb ed="R082" n="0800a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0530b2201">音義　先立量破。所生果不名麤色。不越因量故。
<lb ed="X" n="0530b23"/><lb ed="R082" n="0800a05"/>應如極微。則此下明相違。應知極微。是法處所攝
<lb ed="X" n="0530b24"/><lb ed="R082" n="0800a06"/>色。非色根境。若麤色不越因微之量。卽同極微。非
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0530c" n="0530c"/>
<lb ed="X" n="0530c01"/><lb ed="R082" n="0800a07"/>眼等所取。彼執能生極微。不可見聞嗅覺。所生之
<lb ed="X" n="0530c02"/><lb ed="R082" n="0800a08"/>果。可見聞嗅覺。故云便違自執。</p>
<lb ed="X" n="0530c03"/><lb ed="R082" n="0800a09"/><p xml:id="pX51p0530c0301">△次破救<note place="inline">三</note>初破量德合故似麤。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c04"/><lb ed="R082" n="0800a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0530c0401">若謂果色量德合故<note place="inline">至</note>如麤果色處無別故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c05"/><lb ed="R082" n="0800a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0530c0501">合響　若謂果色等。牒轉計。量謂因微之量。德謂
<lb ed="X" n="0530c06"/><lb ed="R082" n="0800a12"/>因量之德。非麤卽極微。以極微本非麤物。由因量
<lb ed="X" n="0530c07"/><lb ed="R082" n="0800a13"/>積集之德合故。令彼極微非麤似麤。果色顯現。而
<lb ed="X" n="0530c08"/><lb ed="R082" n="0800a14"/>爲色根所取。廣百論釋第一卷。出彼計云。然由量
<lb ed="X" n="0530c09"/><lb ed="R082" n="0800a15"/>德積集殊勝。令所依實<note place="inline">卽極微實體。爲麤色所依故</note>。非大似大。
<lb ed="X" n="0530c10"/><lb ed="R082" n="0800a16"/>方分差別。分明可見<note place="inline">文</note>。所執下破。果旣同因。猶然
<lb ed="X" n="0530c11"/><lb ed="R082" n="0800a17"/>極微。量云。所執果色。無麤德合。旣同因量故。應如
<lb ed="X" n="0530c12"/><lb ed="R082" n="0800a18"/>極微因。應如果極微亦麤。量云。或應極微亦麤。德
<lb ed="X" n="0530c13"/><lb ed="R082" n="0800b01"/>合處無別故。如麤果色。</p>
<lb ed="X" n="0530c14"/><lb ed="R082" n="0800b02"/><p xml:id="pX51p0530c1401">△次約果如因破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c15"/><lb ed="R082" n="0800b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0530c1501">若謂果色徧在自因<note place="inline">至</note>由此亦非色根所取。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c16"/><lb ed="R082" n="0800b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0530c1601">音義　先牒轉計。自因卽極微。若謂果色徧在自
<lb ed="X" n="0530c17"/><lb ed="R082" n="0800b05"/>體。能成因微之上。以因非一故。而果可名麤者。則
<lb ed="X" n="0530c18"/><lb ed="R082" n="0800b06"/>此下破。先奪破。一體處各別者。謂一一極微。各處
<lb ed="X" n="0530c19"/><lb ed="R082" n="0800b07"/>自位。果若徧因。則如其所在之因。應非一體。旣爾
<lb ed="X" n="0530c20"/><lb ed="R082" n="0800b08"/>下牒上。意明仍不成麤果。旣各各別徧因微。理應
<lb ed="X" n="0530c21"/><lb ed="R082" n="0800b09"/>還不成麤。由此亦非色根所取。</p>
<lb ed="X" n="0530c22"/><lb ed="R082" n="0800b10"/><p xml:id="pX51p0530c2201">△三約因如果破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c23"/><lb ed="R082" n="0800b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0530c2301">若果多分合故成麤<note place="inline">至</note>則汝所執前後相違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c24"/><lb ed="R082" n="0800b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0530c2401">音義　初正破成麤。先牒計。多分者。多種支分也。
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0531a" n="0531a"/>
<lb ed="X" n="0531a01"/><lb ed="R082" n="0800b13"/>如甁甌等物。名爲麤果。項腹奩底。謂之支分。項等
<lb ed="X" n="0531a02"/><lb ed="R082" n="0800b14"/>合成甁甌。卽是多分合成麤果。多因下。以因奪破。
<lb ed="X" n="0531a03"/><lb ed="R082" n="0800b15"/>根境者。該攝一切所生果色也。旣多下。兼破實有。
<lb ed="X" n="0531a04"/><lb ed="R082" n="0800b16"/>前云不越因量。而體實有。今旣多分所成。應是假
<lb ed="X" n="0531a05"/><lb ed="R082" n="0800b17"/>法。是故相違。</p>
<lb ed="X" n="0531a06"/><lb ed="R082" n="0800b18"/><p xml:id="pX51p0531a0601">△次破因果同處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531a07"/><lb ed="R082" n="0801a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0531a0701">又果與因但有質礙<note place="inline">至</note>或應離變非一非常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531a08"/><lb ed="R082" n="0801a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0531a0801">音義　初立量破。又果與因應不同處。俱有質礙
<lb ed="X" n="0531a09"/><lb ed="R082" n="0801a03"/>故。如二極微。若謂下轉救云。因入果色。果則受因。
<lb ed="X" n="0531a10"/><lb ed="R082" n="0801a04"/>果入因微。因則受果。例如麤沙聚受細流水。妙藥
<lb ed="X" n="0531a11"/><lb ed="R082" n="0801a05"/>汁入赤鎔銅。異體同居。故無是過。誰許下破初句
<lb ed="X" n="0531a12"/><lb ed="R082" n="0801a06"/>奪破。沙之受水。受者非沙。藥入鎔銅。入能令變。次
<lb ed="X" n="0531a13"/><lb ed="R082" n="0801a07"/>句縱破。受則可離。離則非一。入則須變。變則非常。
<lb ed="X" n="0531a14"/><lb ed="R082" n="0801a08"/>法合準思。</p>
<lb ed="X" n="0531a15"/><lb ed="R082" n="0801a09"/><p xml:id="pX51p0531a1501">合響　廣百論釋第一卷云。復次爲破極微因果
<lb ed="X" n="0531a16"/><lb ed="R082" n="0801a10"/>同處。及顯因體定是非常。謂諸有礙物。餘礙逼時。
<lb ed="X" n="0531a17"/><lb ed="R082" n="0801a11"/>若不移處。必當變壞。如是極微果所侵逼。或相受
<lb ed="X" n="0531a18"/><lb ed="R082" n="0801a12"/>入。異體同居。如以細流。漑麤沙聚。或復入中令其
<lb ed="X" n="0531a19"/><lb ed="R082" n="0801a13"/>轉變。如妙藥汁注赤鎔銅。若許如前<note place="inline">流漑沙聚</note>。則有諸
<lb ed="X" n="0531a20"/><lb ed="R082" n="0801a14"/>分旣相受入。諸分支離。如相離物。不共生果。是則
<lb ed="X" n="0531a21"/><lb ed="R082" n="0801a15"/>應無一切麤物。又若同彼有諸細分。卽應如彼體
<lb ed="X" n="0531a22"/><lb ed="R082" n="0801a16"/>是無常。若許如後<note place="inline">藥注鎔銅</note>。自說極微體有變壞。何待
<lb ed="X" n="0531a23"/><lb ed="R082" n="0801a17"/>徵難<note place="inline">文</note>。</p>
<lb ed="X" n="0531a24"/><lb ed="R082" n="0801a18"/><p xml:id="pX51p0531a2401">△三破果體是一。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0531b" n="0531b"/>
<lb ed="X" n="0531b01"/><lb ed="R082" n="0801b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0531b0101">又麤色果體若是一<note place="inline">至</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0531b0101" n="0531b0101"/><anchor xml:id="beg0531b0101" n="0531b0101"/>但<anchor xml:id="end0531b0101"/>是隨情虗妄計度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b02"/><lb ed="R082" n="0801b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0531b0201">音義　初牒執。得一下破。一分謂少分。一切謂全
<lb ed="X" n="0531b03"/><lb ed="R082" n="0801b03"/>分。彼卽一切。此卽一分。謂若因相雖多。果體是一
<lb ed="X" n="0531b04"/><lb ed="R082" n="0801b04"/>者。則得一分時。應得一切。如柱壁等物。見此少分。
<lb ed="X" n="0531b05"/><lb ed="R082" n="0801b05"/>卽應得彼全分。以體一故。不許下明相違。若不許
<lb ed="X" n="0531b06"/><lb ed="R082" n="0801b06"/>得一切。便違果體是一之理。許得一切。又違彼此
<lb ed="X" n="0531b07"/><lb ed="R082" n="0801b07"/>各別之事。故彼下結妄。進退。卽許與不許也。</p>
<lb ed="X" n="0531b08"/><lb ed="R082" n="0801b08"/><p xml:id="pX51p0531b0801">△次束成四句總破<note place="inline">二</note>初總標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b09"/><lb ed="R082" n="0801b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0531b0901">然諸外道品類雖多所執有法不過四種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b10"/><lb ed="R082" n="0801b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0531b1001">合響　玄談第八卷云。統收所計。不出四見。謂數
<lb ed="X" n="0531b11"/><lb ed="R082" n="0801b11"/>論計一。勝論計異。勒沙婆計亦一亦異。若提子計
<lb ed="X" n="0531b12"/><lb ed="R082" n="0801b12"/>非一非異。若計一者。則謂因中有果。若計異者。則
<lb ed="X" n="0531b13"/><lb ed="R082" n="0801b13"/>謂因中無果。三則亦有亦無。四則非有非無。餘諸
<lb ed="X" n="0531b14"/><lb ed="R082" n="0801b14"/>異計。皆不出此。又廣百論第八卷云。一切世間色
<lb ed="X" n="0531b15"/><lb ed="R082" n="0801b15"/>等句義。名言所表。心慧所知。情執不同。略有四種。
<lb ed="X" n="0531b16"/><lb ed="R082" n="0801b16"/>謂有非有。俱許俱非。隨次應知。配四邪執。謂一非
<lb ed="X" n="0531b17"/><lb ed="R082" n="0801b17"/>一。雙許雙非。</p>
<lb ed="X" n="0531b18"/><lb ed="R082" n="0801b18"/><p xml:id="pX51p0531b1801">△次別破<note place="inline">四</note>初數論等<note place="inline">二</note>初叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b19"/><lb ed="R082" n="0802a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0531b1901">一執有法與有等性其體定一如數論等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b20"/><lb ed="R082" n="0802a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0531b2001">合響　有法指所生法。如數論二十三諦。有等性。
<lb ed="X" n="0531b21"/><lb ed="R082" n="0802a03"/>指能生性。如冥初自性。其體定一者。會玄云。數論
<lb ed="X" n="0531b22"/><lb ed="R082" n="0802a04"/>計自性諦中有二十三諦。卽因中有果也。</p>
<lb ed="X" n="0531b23"/><lb ed="R082" n="0802a05"/><p xml:id="pX51p0531b2301">△次破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b24"/><lb ed="R082" n="0802a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0531b2401">彼執非理所以者何<note place="inline">至</note>色等應無靑黃等異。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0531c" n="0531c"/>
<lb ed="X" n="0531c01"/><lb ed="R082" n="0802a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0531c0101">音義　性秪是一。法有萬殊。若法卽性。體應無差。
<lb ed="X" n="0531c02"/><lb ed="R082" n="0802a08"/>則違<anchor xml:id="nkr_note_add_0531c0201" n="0531c0201"/><anchor xml:id="beg0531c0201" n="0531c0201"/>己<anchor xml:id="end0531c0201"/>宗所執我德等異<note place="inline">我卽大等法也。德卽三德性也</note>。亦違世
<lb ed="X" n="0531c03"/><lb ed="R082" n="0802a09"/>間諸法差別。則犯自敎世間相違二過。又若下明
<lb ed="X" n="0531c04"/><lb ed="R082" n="0802a10"/>違現量。又若色等卽性。則色無靑黃等異。乃至觸
<lb ed="X" n="0531c05"/><lb ed="R082" n="0802a11"/>無冷煖等異。復犯現量相違之失矣。詳如廣百論
<lb ed="X" n="0531c06"/><lb ed="R082" n="0802a12"/>釋第八卷中。</p>
<lb ed="X" n="0531c07"/><lb ed="R082" n="0802a13"/><p xml:id="pX51p0531c0701">△二勝論等<note place="inline">二</note>初叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c08"/><lb ed="R082" n="0802a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0531c0801">二執有法與有等性其體定異如勝論等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c09"/><lb ed="R082" n="0802a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0531c0901">合響　有法。如勝論實德等有等性如大有性。其
<lb ed="X" n="0531c10"/><lb ed="R082" n="0802a16"/>體定異者。會玄云。勝論計大有。離實德業外。別有
<lb ed="X" n="0531c11"/><lb ed="R082" n="0802a17"/>一法爲體。卽因中無果也。</p>
<lb ed="X" n="0531c12"/><lb ed="R082" n="0802a18"/><p xml:id="pX51p0531c1201">△次破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c13"/><lb ed="R082" n="0802b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0531c1301">彼執非理所以者何<note place="inline">至</note>應如聲等非眼等境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c14"/><lb ed="R082" n="0802b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0531c1401">音義　若法非無。由乎有性。若異有性。便同無法。
<lb ed="X" n="0531c15"/><lb ed="R082" n="0802b03"/>廣百論云。又一切法非有性者。應如兔角。其體本
<lb ed="X" n="0531c16"/><lb ed="R082" n="0802b04"/>無。是則應同空無我論。由斯便違自敎。亦違世間。
<lb ed="X" n="0531c17"/><lb ed="R082" n="0802b05"/>量云。一切法是有法。體不可得宗。因云。非有性故。
<lb ed="X" n="0531c18"/><lb ed="R082" n="0802b06"/>同喩如<anchor xml:id="nkr_note_add_0531c1801" n="0531c1801"/><anchor xml:id="beg0531c1801" n="0531c1801"/>已<anchor xml:id="end0531c1801"/>滅無。又若下明違現量。又若色等非色
<lb ed="X" n="0531c19"/><lb ed="R082" n="0802b07"/>等性。色與色性。應不相關。如聲與眼無所緣義。則
<lb ed="X" n="0531c20"/><lb ed="R082" n="0802b08"/>違眼等現量。了知是色等境義。量云。色等是有法。
<lb ed="X" n="0531c21"/><lb ed="R082" n="0802b09"/>非眼等境宗。因云非色等性故。同喩如聲等。</p>
<lb ed="X" n="0531c22"/><lb ed="R082" n="0802b10"/><p xml:id="pX51p0531c2201">△三無慚等<note place="inline">二</note>初叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c23"/><lb ed="R082" n="0802b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0531c2301">三執有法與有等性亦一亦異如無慚等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c24"/><lb ed="R082" n="0802b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0531c2401">合響　會玄云。等者等勒沙婆。此云苦行。又云尼
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0532a" n="0532a"/>
<lb ed="X" n="0532a01"/><lb ed="R082" n="0802b13"/>犍。此云離繫。是外道露形不恥。名爲無慚。</p>
<lb ed="X" n="0532a02"/><lb ed="R082" n="0802b14"/><p xml:id="pX51p0532a0201">△次破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a03"/><lb ed="R082" n="0802b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0532a0301">彼執非理所以者何<note place="inline">至</note>而執爲實理定不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a04"/><lb ed="R082" n="0802b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0532a0401">補遺　一異同前。一異過者。若有性與色等一。同
<lb ed="X" n="0532a05"/><lb ed="R082" n="0802b17"/>數論過。與色等異。同勝論失。二相相違體應別者。
<lb ed="X" n="0532a06"/><lb ed="R082" n="0802b18"/>筆削記云。一異二種。性相相違。而言體同。理不成
<lb ed="X" n="0532a07"/><lb ed="R082" n="0803a01"/>立。一應非一。以卽異故如異。異應非異。以卽一故
<lb ed="X" n="0532a08"/><lb ed="R082" n="0803a02"/>如一<note place="inline">文</note>。勿一切法皆同一體者。一異相異。而言體
<lb ed="X" n="0532a09"/><lb ed="R082" n="0803a03"/>同。則一切法。皆應無異。便違世間諸法差別。若謂
<lb ed="X" n="0532a10"/><lb ed="R082" n="0803a04"/>一異待對不同。名一異者。則應一異。二並非眞。故
<lb ed="X" n="0532a11"/><lb ed="R082" n="0803a05"/>云或應一異。是假非實。由非實故。而執爲實。必不
<lb ed="X" n="0532a12"/><lb ed="R082" n="0803a06"/>應理。</p>
<lb ed="X" n="0532a13"/><lb ed="R082" n="0803a07"/><p xml:id="pX51p0532a1301">△四邪命等<note place="inline">二</note>初叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a14"/><lb ed="R082" n="0803a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0532a1401">四執有法與有等性非一非異如邪命等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a15"/><lb ed="R082" n="0803a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0532a1501">合響　邪命。玄談云。若提子。會玄釋云。此是六師
<lb ed="X" n="0532a16"/><lb ed="R082" n="0803a10"/>之數。具云尼犍陀若提子。據此卽尼犍也。廣百論
<lb ed="X" n="0532a17"/><lb ed="R082" n="0803a11"/>釋。亦云邪命。</p>
<lb ed="X" n="0532a18"/><lb ed="R082" n="0803a12"/><p xml:id="pX51p0532a1801">△次破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a19"/><lb ed="R082" n="0803a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0532a1901">彼執非理所以者何<note place="inline">至</note>諸有智者勿謬許之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a20"/><lb ed="R082" n="0803a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0532a2001">音義　非一則同異。非異則同一。過亦如前。次非
<lb ed="X" n="0532a21"/><lb ed="R082" n="0803a15"/>一異言下。約遮表破。初句徵。遮謂遮覆。表謂表顯。
<lb ed="X" n="0532a22"/><lb ed="R082" n="0803a16"/>譬說水冷。卽是表辭。若言非熱。卽是遮辭。若唯下
<lb ed="X" n="0532a23"/><lb ed="R082" n="0803a17"/>破。若唯是表。表則一異俱是。不應雙非。若但是遮。
<lb ed="X" n="0532a24"/><lb ed="R082" n="0803a18"/>遮則一異俱遣。不應有執。遮表雙亦。則互相違。遮
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0532b" n="0532b"/>
<lb ed="X" n="0532b01"/><lb ed="R082" n="0803b01"/>表俱非。非戲而何。又非下出過。非一異言。遣一異
<lb ed="X" n="0532b02"/><lb ed="R082" n="0803b02"/>法。則違世間共知。有一異物。一異旣遣。諸法皆無。
<lb ed="X" n="0532b03"/><lb ed="R082" n="0803b03"/>便違<anchor xml:id="nkr_note_add_0532b0301" n="0532b0301"/><anchor xml:id="beg0532b0301" n="0532b0301"/>己<anchor xml:id="end0532b0301"/>宗所執色等實有。是故下結斥。勿謬許之
<lb ed="X" n="0532b04"/><lb ed="R082" n="0803b04"/>者。謂非一異執。乃是邪見有智之者。愼勿謂是雙
<lb ed="X" n="0532b05"/><lb ed="R082" n="0803b05"/>遮中道也。</p>
<lb ed="X" n="0532b06"/><lb ed="R082" n="0803b06"/><p xml:id="pX51p0532b0601">補遺　廣百論釋第八卷。破竟總結云。如是世間
<lb ed="X" n="0532b07"/><lb ed="R082" n="0803b07"/>四種外道。邪論惡見。擾壞其心。虗妄搆尋諸法性
<lb ed="X" n="0532b08"/><lb ed="R082" n="0803b08"/>相。皆不中理。競執紛紜。於諸法中。起四種謗。謂有。
<lb ed="X" n="0532b09"/><lb ed="R082" n="0803b09"/>非有。雙許。雙非。如次是增益損減相違戲論。是故
<lb ed="X" n="0532b10"/><lb ed="R082" n="0803b10"/>世間所執非實<note place="inline">文</note>。上破外道實法竟。</p>
<lb ed="X" n="0532b11"/><lb ed="R082" n="0803b11"/><p xml:id="pX51p0532b1101">△次破餘乘<note place="inline">二</note>初徵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532b12"/><lb ed="R082" n="0803b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0532b1201">餘乘所執離識實有色等諸法如何非有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532b13"/><lb ed="R082" n="0803b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0532b1301">△次釋<note place="inline">二</note>初總釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532b14"/><lb ed="R082" n="0803b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0532b1401">彼所執色不相應行及諸無爲理非有故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532b15"/><lb ed="R082" n="0803b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0532b1501">音義　准俱舍論。餘乘亦有五位。謂色法十一。心
<lb ed="X" n="0532b16"/><lb ed="R082" n="0803b16"/>法唯一。心所有法四十六。不相應行十四。無爲有
<lb ed="X" n="0532b17"/><lb ed="R082" n="0803b17"/>三。合有七十五。比於大乘。少二十五。今但破三位
<lb ed="X" n="0532b18"/><lb ed="R082" n="0803b18"/>者。以彼不執心及心所故。</p>
<lb ed="X" n="0532b19"/><lb ed="R082" n="0804a01"/><p xml:id="pX51p0532b1901">△次別釋<note place="inline">三</note>初破色法<note place="inline">二</note>初破對無對色<note place="inline">二</note>初標
<lb ed="X" n="0532b20"/><lb ed="R082" n="0804a02"/>列。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532b21"/><lb ed="R082" n="0804a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0532b2101">且所執色總有二種<note place="inline">至</note>二者無對非極微成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532b22"/><lb ed="R082" n="0804a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0532b2201">合響　有對有二。一者有見有對。謂色塵。二者無
<lb ed="X" n="0532b23"/><lb ed="R082" n="0804a05"/>見有對。謂五色根及聲香味觸。若准有宗極微所
<lb ed="X" n="0532b24"/><lb ed="R082" n="0804a06"/>成。大乘卽用能造色成。無對唯一。謂無見無對。卽
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0532c" n="0532c"/>
<lb ed="X" n="0532c01"/><lb ed="R082" n="0804a07"/>法處所攝色。略有五種。一極略色<note place="inline">謂析彼五根五塵四大定果色。
<lb ed="X" n="0532c02"/><lb ed="R082" n="0804a08"/>至極微位。便是此體</note>。二極逈<note place="inline">離礙方立故。卽明暗光影折至極微</note>。亦空一顯色
<lb ed="X" n="0532c03"/><lb ed="R082" n="0804a09"/><note place="inline">上下空界所見靑黃赤白光影明暗。總名空一顯色。顯色之空。名空一顯色</note>。三受所引
<lb ed="X" n="0532c04"/><lb ed="R082" n="0804a10"/><note place="inline">因敎因師領受引發律儀非律儀等</note>。四徧計所執<note place="inline">三性意識。能徧計度。境從此生。名彼
<lb ed="X" n="0532c05"/><lb ed="R082" n="0804a11"/>所起</note>。五定果色<note place="inline">定中現境色從彼起故</note>。此五唯受所引。屬小乘。
<lb ed="X" n="0532c06"/><lb ed="R082" n="0804a12"/>大乘則俱有。開蒙。問對者何義。答對礙也。二色相
<lb ed="X" n="0532c07"/><lb ed="R082" n="0804a13"/>對。互相窒礙。如木與石。互相繫時。體不相過。互相
<lb ed="X" n="0532c08"/><lb ed="R082" n="0804a14"/>對住。名有對義。問對礙名色者。其第十一法處所
<lb ed="X" n="0532c09"/><lb ed="R082" n="0804a15"/>攝色。旣無對礙。何得色名。答體雖無對。皆從對色
<lb ed="X" n="0532c10"/><lb ed="R082" n="0804a16"/>以立其名。</p>
<lb ed="X" n="0532c11"/><lb ed="R082" n="0804a17"/><p xml:id="pX51p0532c1101">△次別明<note place="inline">二</note>初有對色<note place="inline">二</note>初有對非實有<note place="inline">二</note>初略
<lb ed="X" n="0532c12"/><lb ed="R082" n="0804a18"/>明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c13"/><lb ed="R082" n="0804b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0532c1301">彼有對色定非實有能成極微非實有故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c14"/><lb ed="R082" n="0804b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0532c1401">△次廣釋<note place="inline">二</note>初明能成極微不實<note place="inline">二</note>初約質礙有
<lb ed="X" n="0532c15"/><lb ed="R082" n="0804b03"/>無破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c16"/><lb ed="R082" n="0804b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0532c1601">謂諸極微若有質礙<note place="inline">至</note>如何可集成甁衣等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c17"/><lb ed="R082" n="0804b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0532c1701">音義　量云。諸極微是假非實。有質礙故。應如甁
<lb ed="X" n="0532c18"/><lb ed="R082" n="0804b06"/>等。若無質礙。應如虗空之非色。如何能合成有形
<lb ed="X" n="0532c19"/><lb ed="R082" n="0804b07"/>量之物。以虗空合虗空。猶然是虗空也。量云。諸極
<lb ed="X" n="0532c20"/><lb ed="R082" n="0804b08"/>微如何可集成甁衣等。無質礙故。喩如非色。</p>
<lb ed="X" n="0532c21"/><lb ed="R082" n="0804b09"/><p xml:id="pX51p0532c2101">△次約方分有無破<note place="inline">二</note>初破有方分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c22"/><lb ed="R082" n="0804b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0532c2201">又諸極微若有方分必可分析便非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c23"/><lb ed="R082" n="0804b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0532c2301">△次破無方分<note place="inline">二</note>初且約有方分破無方分<note place="inline">三</note>初
<lb ed="X" n="0532c24"/><lb ed="R082" n="0804b12"/>約所成果色破。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0533a" n="0533a"/>
<lb ed="X" n="0533a01"/><lb ed="R082" n="0804b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0533a0101">若無方分則如非色<note place="inline">至</note>故此極微必有方分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533a02"/><lb ed="R082" n="0804b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0533a0201">補遺　極微以有方分。可成麤色。方分若無。則如
<lb ed="X" n="0533a03"/><lb ed="R082" n="0804b15"/>虗空之非色。云何合成果色。而承光發影耶。日輪
<lb ed="X" n="0533a04"/><lb ed="R082" n="0804b16"/>下。擧日照柱等現事。申明承發之義。以顯極微。定
<lb ed="X" n="0533a05"/><lb ed="R082" n="0804b17"/>有方分。柱等卽所成麤果色。如旭日照柱之時。柱
<lb ed="X" n="0533a06"/><lb ed="R082" n="0804b18"/>之東邊承光。西邊發影。處旣不同。而能成柱等之
<lb ed="X" n="0533a07"/><lb ed="R082" n="0805a01"/>極微。豈無方分。又若見觸壁等。唯得此而不得彼
<lb ed="X" n="0533a08"/><lb ed="R082" n="0805a02"/>者。以有方分故。壁等和合之物。旣卽極微。故知極
<lb ed="X" n="0533a09"/><lb ed="R082" n="0805a03"/>微。定有方分。問旣擧日照柱等。顯有方分。於義<anchor xml:id="nkr_note_add_0533a0901" n="0533a0901"/><anchor xml:id="beg0533a0901" n="0533a0901"/>已<anchor xml:id="end0533a0901"/>
<lb ed="X" n="0533a10"/><lb ed="R082" n="0805a04"/>足。何故復有見觸壁等一節。文義相同。不亦重複。
<lb ed="X" n="0533a11"/><lb ed="R082" n="0805a05"/>答體究旨趣。深有意焉。此中正由餘乘妄執。有對
<lb ed="X" n="0533a12"/><lb ed="R082" n="0805a06"/>極微所成。若無方分。則有二過。今以日照柱等處
<lb ed="X" n="0533a13"/><lb ed="R082" n="0805a07"/>旣不同之義。顯有方分。成其自所立宗麤果色義。
<lb ed="X" n="0533a14"/><lb ed="R082" n="0805a08"/>則無違害自宗之過。又所成果色。彼計爲諸根之
<lb ed="X" n="0533a15"/><lb ed="R082" n="0805a09"/>境。今以見觸壁等。得此不得彼之義。顯根境差別。
<lb ed="X" n="0533a16"/><lb ed="R082" n="0805a10"/>成其自所立宗差別句義。則無違害世間之過。以
<lb ed="X" n="0533a17"/><lb ed="R082" n="0805a11"/>旨有二義故。文成兩股。若無方分。二義俱墮。便違
<lb ed="X" n="0533a18"/><lb ed="R082" n="0805a12"/>彼論宗。許有方分。則免二過。有謂見觸壁等。足上
<lb ed="X" n="0533a19"/><lb ed="R082" n="0805a13"/>承光發影之義。非也。廣百論第一卷云。若諸極微。
<lb ed="X" n="0533a20"/><lb ed="R082" n="0805a14"/>徧體和合。無方分故。非少分合。是則諸微。應同一
<lb ed="X" n="0533a21"/><lb ed="R082" n="0805a15"/>處。實果應與自因徧合。無別處故。應亦微圓<note place="inline">不成粗色
<lb ed="X" n="0533a22"/><lb ed="R082" n="0805a16"/>則違害自宗</note>。若爾應許一切句義。皆越諸根所了知境
<lb ed="X" n="0533a23"/><lb ed="R082" n="0805a17"/><note place="inline">不成差別。則違害世間</note>。由見所依<note place="inline">卽指自因</note>。餘可知故<note place="inline">餘謂實果</note>。是則
<lb ed="X" n="0533a24"/><lb ed="R082" n="0805a18"/>違害自宗。更違世間論。又云。又諸極微。若無行用
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0533b" n="0533b"/>
<lb ed="X" n="0533b01"/><lb ed="R082" n="0805b01"/><note place="inline">卽方分</note>。則不能造有方分果<note place="inline">違害自宗</note>。卽諸天眼。亦無所
<lb ed="X" n="0533b02"/><lb ed="R082" n="0805b02"/>見。是則所立一切句義。越諸根境<note place="inline">違害世間</note>。此等文義。
<lb ed="X" n="0533b03"/><lb ed="R082" n="0805b03"/>廣百論中疊出。恐謂臆見。故不憚繁證釋如此。</p>
<lb ed="X" n="0533b04"/><lb ed="R082" n="0805b04"/><p xml:id="pX51p0533b0401">△次約因能成果破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533b05"/><lb ed="R082" n="0805b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0533b0501">又諸極微隨所住處<note place="inline">至</note>由此極微定有方分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533b06"/><lb ed="R082" n="0805b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0533b0601">音義　極微雖細。必有住處方位差別。不爾應如
<lb ed="X" n="0533b07"/><lb ed="R082" n="0805b07"/>非色。何有和集成麤之義。或相涉入。譬如光影。不
<lb ed="X" n="0533b08"/><lb ed="R082" n="0805b08"/>合成麤。旣云和集成麤。定有方分。</p>
<lb ed="X" n="0533b09"/><lb ed="R082" n="0805b09"/><p xml:id="pX51p0533b0901">△三約果色卽因破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533b10"/><lb ed="R082" n="0805b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0533b1001">執有對色卽諸極微<note place="inline">至</note>所執極微必有方分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533b11"/><lb ed="R082" n="0805b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0533b1101">合響　華嚴鈔。引俱舍論云。應知有對。總有三種。
<lb ed="X" n="0533b12"/><lb ed="R082" n="0805b12"/>一障礙有對。卽十色爲體。二境界有對。謂十二界。
<lb ed="X" n="0533b13"/><lb ed="R082" n="0805b13"/>卽六根六識。法界一分。謂於法界中。唯取心所。此
<lb ed="X" n="0533b14"/><lb ed="R082" n="0805b14"/>十三法。於色等境。而能取故。爲境所拘。名爲有對。
<lb ed="X" n="0533b15"/><lb ed="R082" n="0805b15"/>三所緣有對。其體卽是七心界全。謂六識及意。幷
<lb ed="X" n="0533b16"/><lb ed="R082" n="0805b16"/>法界一分。亦心所也。所緣者。色等六境。有對者。卽
<lb ed="X" n="0533b17"/><lb ed="R082" n="0805b17"/>七心等。爲六境界所拘礙故。然對是礙義。礙有二
<lb ed="X" n="0533b18"/><lb ed="R082" n="0805b18"/>種。一障礙礙。二拘礙礙。三有對中。障礙有對。卽障
<lb ed="X" n="0533b19"/><lb ed="R082" n="0806a01"/>礙礙。餘二有對。是拘礙礙<note place="inline">文</note>。此中卽障礙有對也。</p>
<lb ed="X" n="0533b20"/><lb ed="R082" n="0806a02"/><p xml:id="pX51p0533b2001">△次結歸有方分破其實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533b21"/><lb ed="R082" n="0806a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0533b2101">有方分故便可分析定非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533b22"/><lb ed="R082" n="0806a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0533b2201">△次結所成果色非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533b23"/><lb ed="R082" n="0806a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0533b2301">故有對色實有不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533b24"/><lb ed="R082" n="0806a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0533b2401">△次明有對唯識變<note place="inline">二</note>初徵。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0533c" n="0533c"/>
<lb ed="X" n="0533c01"/><lb ed="R082" n="0806a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0533c0101">五識豈無所依緣色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533c02"/><lb ed="R082" n="0806a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0533c0201">音義　所依謂五根。是眼識等增上所依。所緣謂
<lb ed="X" n="0533c03"/><lb ed="R082" n="0806a09"/>五塵。是眼等識所緣。此二是根境實色。問若如上
<lb ed="X" n="0533c04"/><lb ed="R082" n="0806a10"/>所破。有對非實。豈五識竟無所依所緣色耶。</p>
<lb ed="X" n="0533c05"/><lb ed="R082" n="0806a11"/><p xml:id="pX51p0533c0501">△次釋<note place="inline">二</note>初正釋<note place="inline">二</note>初總釋依緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533c06"/><lb ed="R082" n="0806a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0533c0601">雖非無色而是識變<note place="inline">至</note>卽以此相爲所依緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533c07"/><lb ed="R082" n="0806a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0533c0701">音義　宗鏡第五十三卷云。謂眼等識。雖有所依
<lb ed="X" n="0533c08"/><lb ed="R082" n="0806a14"/>所緣之色。而是識所變現。非是心外別有極微。以
<lb ed="X" n="0533c09"/><lb ed="R082" n="0806a15"/>成<note place="inline">所依</note>根<note place="inline">所緣</note>境。但八識生時。由內因緣種子力等。於
<lb ed="X" n="0533c10"/><lb ed="R082" n="0806a16"/>第八識上。變似五根五塵。眼等五識。依彼所變根。
<lb ed="X" n="0533c11"/><lb ed="R082" n="0806a17"/>緣彼本質境。雖不親得。要託彼生。實於本識色塵
<lb ed="X" n="0533c12"/><lb ed="R082" n="0806a18"/>之上。變作五塵相現。卽以彼五根爲所依。以彼<note place="inline">本質</note>
<lb ed="X" n="0533c13"/><lb ed="R082" n="0806b01"/>此<note place="inline">相分</note>二種五塵。爲所緣緣。五識若不託第八所變。
<lb ed="X" n="0533c14"/><lb ed="R082" n="0806b02"/>便無所緣緣。所緣緣中有親<note place="inline">相分</note>疎<note place="inline">本質</note>故。</p>
<lb ed="X" n="0533c15"/><lb ed="R082" n="0806b03"/><p xml:id="pX51p0533c1501">△次別釋依緣<note place="inline">二</note>初略明所依。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533c16"/><lb ed="R082" n="0806b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0533c1601">然眼等根非現量得<note place="inline">至</note>此爲所依生眼等識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533c17"/><lb ed="R082" n="0806b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0533c1701">音義　謂眼等根。雖是識變不同色等五塵。是現
<lb ed="X" n="0533c18"/><lb ed="R082" n="0806b06"/>量得。以能發生眼等五識。由彼彼用。比知是有。此
<lb ed="X" n="0533c19"/><lb ed="R082" n="0806b07"/>但等者。宗鏡云。謂此五根雖屬色法。但是識上所
<lb ed="X" n="0533c20"/><lb ed="R082" n="0806b08"/>現功能。非是心外別有大種所造之色。此功能言。
<lb ed="X" n="0533c21"/><lb ed="R082" n="0806b09"/>卽是發生五識作用。觀用知識。如觀生芽。比知種
<lb ed="X" n="0533c22"/><lb ed="R082" n="0806b10"/>體是有。所執外色。理旣非有。定應許此在識非餘。
<lb ed="X" n="0533c23"/><lb ed="R082" n="0806b11"/>此能發識。名眼等根。此爲增上依。生眼識等。</p>
<lb ed="X" n="0533c24"/><lb ed="R082" n="0806b12"/><p xml:id="pX51p0533c2401">△次廣釋所緣<note place="inline">二</note>初總標所緣緣有無。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0534a" n="0534a"/>
<lb ed="X" n="0534a01"/><lb ed="R082" n="0806b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0534a0101">此眼等識外所緣緣<note place="inline">至</note>自識所變爲所緣緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534a02"/><lb ed="R082" n="0806b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0534a0201">補遺　言應許者。以小乘但許離眼識本質色。不
<lb ed="X" n="0534a03"/><lb ed="R082" n="0806b15"/>許不離眼識相分色故。大乘以自許言簡。方免他
<lb ed="X" n="0534a04"/><lb ed="R082" n="0806b16"/>隨一不成過。且兼勉勸小乘。故云決定應許也。</p>
<lb ed="X" n="0534a05"/><lb ed="R082" n="0806b17"/><p xml:id="pX51p0534a0501">△次別明所緣緣有無<note place="inline">二</note>初明外所緣緣非有<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0534a06"/><lb ed="R082" n="0806b18"/>初破執<note place="inline">四</note>初破正量部計能生<note place="inline">二</note>初叙計。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534a07"/><lb ed="R082" n="0807a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0534a0701">謂能引生似自識者汝執彼是此所緣緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534a08"/><lb ed="R082" n="0807a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0534a0801">音義　謂若有法。能牽引似<anchor xml:id="nkr_note_add_0534a0801" n="0534a0801"/><anchor xml:id="beg0534a0801" n="0534a0801"/>已<anchor xml:id="end0534a0801"/>相識。汝執彼能引
<lb ed="X" n="0534a09"/><lb ed="R082" n="0807a03"/>生法是。此似自識之所緣緣耶。</p>
<lb ed="X" n="0534a10"/><lb ed="R082" n="0807a04"/><p xml:id="pX51p0534a1001">△次破斥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534a11"/><lb ed="R082" n="0807a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0534a1101">非但能生勿因緣等亦名此識所緣緣故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534a12"/><lb ed="R082" n="0807a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0534a1201">音義　所緣緣義。要具二支。一能生。二帶相。如緣
<lb ed="X" n="0534a13"/><lb ed="R082" n="0807a07"/>緣論云。所緣緣者。謂能緣識。帶彼相起。及有實體。
<lb ed="X" n="0534a14"/><lb ed="R082" n="0807a08"/>令能緣識。託彼而生<note place="inline">文</note>。今執能引生似自識。爲所
<lb ed="X" n="0534a15"/><lb ed="R082" n="0807a09"/>緣緣者。是以等無間緣。爲所緣緣。雖有能生。而無
<lb ed="X" n="0534a16"/><lb ed="R082" n="0807a10"/>帶相。則因緣增上緣。皆有能生。亦名此識所緣緣
<lb ed="X" n="0534a17"/><lb ed="R082" n="0807a11"/>耶。宗鏡第七十一卷。大乘立量云。汝眼識所緣緣
<lb ed="X" n="0534a18"/><lb ed="R082" n="0807a12"/>是有法。應非眼識所緣緣宗。因云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0534a1801" n="0534a1801"/><anchor xml:id="beg0534a1801" n="0534a1801"/>但<anchor xml:id="end0534a1801"/>有能生識一
<lb ed="X" n="0534a19"/><lb ed="R082" n="0807a13"/>義故。同喩如眼識因緣。又返立量破云。汝眼識因
<lb ed="X" n="0534a20"/><lb ed="R082" n="0807a14"/>緣是有法。應如眼識所緣緣宗。因云但有能生識
<lb ed="X" n="0534a21"/><lb ed="R082" n="0807a15"/>一義故。如眼緣色時<note place="inline">文</note>。</p>
<lb ed="X" n="0534a22"/><lb ed="R082" n="0807a16"/><p xml:id="pX51p0534a2201">△次破經部師計和合<note place="inline">二</note>初叙計。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534a23"/><lb ed="R082" n="0807a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0534a2301">眼等五識了色等時但緣和合似彼相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534a24"/><lb ed="R082" n="0807a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0534a2401">音義　彼謂眼等識了色等時。但以和合假色。而
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0534b" n="0534b"/>
<lb ed="X" n="0534b01"/><lb ed="R082" n="0807b01"/>爲所緣。以識似彼相生故。</p>
<lb ed="X" n="0534b02"/><lb ed="R082" n="0807b02"/><p xml:id="pX51p0534b0201">△次破斥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534b03"/><lb ed="R082" n="0807b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0534b0301">非和合相異諸極微<note place="inline">至</note>勿第二月等能生五識故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534b04"/><lb ed="R082" n="0807b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0534b0401">合響　初明和合非實。次彼和下。承上非實。顯非
<lb ed="X" n="0534b05"/><lb ed="R082" n="0807b05"/>五識所緣。勿第二月下。引同喩證。宗鏡第七十一
<lb ed="X" n="0534b06"/><lb ed="R082" n="0807b06"/>卷論主云。汝經部師。將外和合假色。作所緣緣者
<lb ed="X" n="0534b07"/><lb ed="R082" n="0807b07"/>不然。設許汝眼識。帶彼麤色相故。許作所緣。亦不
<lb ed="X" n="0534b08"/><lb ed="R082" n="0807b08"/>得名緣。以汝執假色無體故。猶如眼識錯亂。見第
<lb ed="X" n="0534b09"/><lb ed="R082" n="0807b09"/>二月。彼無實體。不能生識。但名所緣。不得名緣。和
<lb ed="X" n="0534b10"/><lb ed="R082" n="0807b10"/>合假色。亦復如是。立量破云。汝和合麤色是有法。
<lb ed="X" n="0534b11"/><lb ed="R082" n="0807b11"/>說爲眼識所緣非緣宗。因云汝執是假無體故。同
<lb ed="X" n="0534b12"/><lb ed="R082" n="0807b12"/>喩如第二月<note place="inline">文</note>。緣緣論偈云。和合於五識設所緣
<lb ed="X" n="0534b13"/><lb ed="R082" n="0807b13"/>非緣。彼體實無故。猶如第二月。</p>
<lb ed="X" n="0534b14"/><lb ed="R082" n="0807b14"/><p xml:id="pX51p0534b1401">△三破經部轉計極微。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534b15"/><lb ed="R082" n="0807b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0534b1501">非諸極微共和合位<note place="inline">至</note>色等極微非五識境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534b16"/><lb ed="R082" n="0807b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0534b1601">音義　前計和合異極微。情執重在和合相上。今
<lb ed="X" n="0534b17"/><lb ed="R082" n="0807b17"/>計和合位極微。情執著在極微上。轉計云。和合麤
<lb ed="X" n="0534b18"/><lb ed="R082" n="0807b18"/>是色假。誠如上破。謂和合位。一一能成極微。此微
<lb ed="X" n="0534b19"/><lb ed="R082" n="0808a01"/>圓實體。可與五識各作所緣。引生五識。大乘以非
<lb ed="X" n="0534b20"/><lb ed="R082" n="0808a02"/>字破之。故云非諸等。此識上一句出所以。謂帶彼
<lb ed="X" n="0534b21"/><lb ed="R082" n="0808a03"/>相起。是所緣義。今旣不然。故非所緣。次非諸下。破
<lb ed="X" n="0534b22"/><lb ed="R082" n="0808a04"/>極微上有和合相。謂非諸極微有和合相。可與五
<lb ed="X" n="0534b23"/><lb ed="R082" n="0808a05"/>識各作所緣。以不和合時。無此和合相故。極微體
<lb ed="X" n="0534b24"/><lb ed="R082" n="0808a06"/>相。合不合同。故以不合證於合也。非和下牒前。合
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0534c" n="0534c"/>
<lb ed="X" n="0534c01"/><lb ed="R082" n="0808a07"/>與不合。恒無異相。故和下結明。極微體相合如不
<lb ed="X" n="0534c02"/><lb ed="R082" n="0808a08"/>合。故非五識所緣境也。</p>
<lb ed="X" n="0534c03"/><lb ed="R082" n="0808a09"/><p xml:id="pX51p0534c0301">合響　宗鏡第七十一卷云。經部有執云。和合麤
<lb ed="X" n="0534c04"/><lb ed="R082" n="0808a10"/>色雖是假有。能成一一極微。是其實有。各得爲緣。
<lb ed="X" n="0534c05"/><lb ed="R082" n="0808a11"/>引生五識。又何不可。論主破云。其和合色等。能成
<lb ed="X" n="0534c06"/><lb ed="R082" n="0808a12"/>極微。設許爲緣。又非所緣。以眼等識生。不帶極微
<lb ed="X" n="0534c07"/><lb ed="R082" n="0808a13"/>相故。如眼識生不帶彼眼根相。其眼等五根。但能
<lb ed="X" n="0534c08"/><lb ed="R082" n="0808a14"/>生眼等五識。然眼等五識。卽不能緣眼等五根。將
<lb ed="X" n="0534c09"/><lb ed="R082" n="0808a15"/>根爲喩。立量云。汝色等能成極微是有法。設爲五
<lb ed="X" n="0534c10"/><lb ed="R082" n="0808a16"/>識緣非所緣宗。因云。五識生不帶彼相故。同喩如
<lb ed="X" n="0534c11"/><lb ed="R082" n="0808a17"/>五根<note place="inline">文</note>。緣緣論偈云。極微於五識。設緣非所緣。彼
<lb ed="X" n="0534c12"/><lb ed="R082" n="0808a18"/>相識無故。猶如眼根等。</p>
<lb ed="X" n="0534c13"/><lb ed="R082" n="0808b01"/><p xml:id="pX51p0534c1301">△四破薩婆多計和集<note place="inline">二</note>初叙計。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534c14"/><lb ed="R082" n="0808b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0534c1401">有執色等一一極微<note place="inline">至</note>彼相實有爲此所緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534c15"/><lb ed="R082" n="0808b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0534c1501">合響　據集論說。和合聚集二相。不同和合者。謂
<lb ed="X" n="0534c16"/><lb ed="R082" n="0808b04"/>極微以上一切有方分色。更互和合。如濁水中。地
<lb ed="X" n="0534c17"/><lb ed="R082" n="0808b05"/>水極微。更互和合。聚集者。謂方分聚色。展轉集會。
<lb ed="X" n="0534c18"/><lb ed="R082" n="0808b06"/>如二泥團。相擊成聚。若水和砂。必不成聚。以水和
<lb ed="X" n="0534c19"/><lb ed="R082" n="0808b07"/>土。卽成泥團。可作甁等。可見水土一一極微。各各
<lb ed="X" n="0534c20"/><lb ed="R082" n="0808b08"/>具有和集之相<note place="inline">文</note>。彼計色等極微。不和集時。體微
<lb ed="X" n="0534c21"/><lb ed="R082" n="0808b09"/>細故。非五識境。共和集位。彼彼相資。有麤相生。彼
<lb ed="X" n="0534c22"/><lb ed="R082" n="0808b10"/>相不離極微體故。而是實有。爲此所緣。意謂體實
<lb ed="X" n="0534c23"/><lb ed="R082" n="0808b11"/>有故。見託彼生。是麤相故。帶彼相起。二支旣具。故
<lb ed="X" n="0534c24"/><lb ed="R082" n="0808b12"/>與五識作所緣緣。會玄十四。引唯識古疏云。經部
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0535a" n="0535a"/>
<lb ed="X" n="0535a01"/><lb ed="R082" n="0808b13"/>十處<note place="inline">十二處中除法意也</note>。麤假細實<note place="inline">極微爲實。粗色等爲假。聚細爲粗。故假</note>。大
<lb ed="X" n="0535a02"/><lb ed="R082" n="0808b14"/>乘。世俗麤實細假<note place="inline">一切色等。皆從種生。由識變故相分收故。粗實極微。但是觀心
<lb ed="X" n="0535a03"/><lb ed="R082" n="0808b15"/>假想。分析而有。故細名假</note>。薩婆多等。麤細俱實<note place="inline">極微隨色等處攝。卽和集色等
<lb ed="X" n="0535a04"/><lb ed="R082" n="0808b16"/>細。從粗攝故</note>。一說部等。麤細俱假<note place="inline">文</note>。薩婆多。旣麤細俱
<lb ed="X" n="0535a05"/><lb ed="R082" n="0808b17"/>實故。彼意謂雙具二支也。</p>
<lb ed="X" n="0535a06"/><lb ed="R082" n="0808b18"/><p xml:id="pX51p0535a0601">△次破斥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535a07"/><lb ed="R082" n="0809a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0535a0701">彼執不然共和集位<note place="inline">至</note>一識應緣一切境故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535a08"/><lb ed="R082" n="0809a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0535a0801">合響　初句總非。共和下出所以。謂集與未集。極
<lb ed="X" n="0535a09"/><lb ed="R082" n="0809a03"/>微體一。未集極微。旣非五識境。集位極微。豈復爲
<lb ed="X" n="0535a10"/><lb ed="R082" n="0809a04"/>五識所緣耶。卽許有實體。設緣非所緣。緣緣論頌
<lb ed="X" n="0535a11"/><lb ed="R082" n="0809a05"/>云。和集如堅等。設於眼等識。是緣非所緣。許極微
<lb ed="X" n="0535a12"/><lb ed="R082" n="0809a06"/>相故。甁甌下破轉救。救云。眼等五識緣極微上。諸
<lb ed="X" n="0535a13"/><lb ed="R082" n="0809a07"/>和集相。猶如緣甁甌等物。能緣之識差別相生。故
<lb ed="X" n="0535a14"/><lb ed="R082" n="0809a08"/>是所緣。破云。甁甌等物。雖有差別。而能成極微。平
<lb ed="X" n="0535a15"/><lb ed="R082" n="0809a09"/>等無別故。緣彼相識。寧有別生。以甁等形。別在甁
<lb ed="X" n="0535a16"/><lb ed="R082" n="0809a10"/>等假法上有。非極微故。共和下。又救云。和集位極
<lb ed="X" n="0535a17"/><lb ed="R082" n="0809a11"/>微。各各自有微圓體相故。緣彼相識。亦應有別。破
<lb ed="X" n="0535a18"/><lb ed="R082" n="0809a12"/>云。極微旣在和集位。應一一各捨微圓細相矣。自
<lb ed="X" n="0535a19"/><lb ed="R082" n="0809a13"/>相<anchor xml:id="nkr_note_add_0535a1901" n="0535a1901"/><anchor xml:id="beg0535a1901" n="0535a1901"/>已<anchor xml:id="end0535a1901"/>捨。有何能緣別相生耶。何故集位極微細相
<lb ed="X" n="0535a20"/><lb ed="R082" n="0809a14"/>定捨。非麤相識。緣細相故。謂緣麤相眼等識。決不
<lb ed="X" n="0535a21"/><lb ed="R082" n="0809a15"/>緣第六識所緣極微細相境也。設緣何失。勿餘境
<lb ed="X" n="0535a22"/><lb ed="R082" n="0809a16"/>識緣餘境故。餘境餘識者。如眼識望耳識。耳識爲
<lb ed="X" n="0535a23"/><lb ed="R082" n="0809a17"/>餘境識。以色望聲。聲爲色境之餘。展轉相望。互得
<lb ed="X" n="0535a24"/><lb ed="R082" n="0809a18"/>稱餘。設餘境識緣餘境。有何過耶。一識應緣一切
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0535b" n="0535b"/>
<lb ed="X" n="0535b01"/><lb ed="R082" n="0809b01"/>境故。若爾則與世間現所知見事理相違。成大過
<lb ed="X" n="0535b02"/><lb ed="R082" n="0809b02"/>失。</p>
<lb ed="X" n="0535b03"/><lb ed="R082" n="0809b03"/><p xml:id="pX51p0535b0301">△次結況。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535b04"/><lb ed="R082" n="0809b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0535b0401">許有極微尙致此失況無識外眞實極微。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535b05"/><lb ed="R082" n="0809b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0535b0501">音義　許有極微。尙致如上過失。況無識外眞實
<lb ed="X" n="0535b06"/><lb ed="R082" n="0809b06"/>極微。故五識所緣緣體。非外色等。其理極成。</p>
<lb ed="X" n="0535b07"/><lb ed="R082" n="0809b07"/><p xml:id="pX51p0535b0701">△<anchor xml:id="nkr_note_orig_0535001" n="0535001"/>次顯內所緣緣非無<note place="inline">二</note>初明識變似色等爲所
<lb ed="X" n="0535b08"/><lb ed="R082" n="0809b08"/>緣緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535b09"/><lb ed="R082" n="0809b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0535b0901">由此定知自識所變<note place="inline">至</note>見託彼生帶彼相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535b10"/><lb ed="R082" n="0809b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0535b1001">音義　由此者。承上而言。由前外色。理非實有。故
<lb ed="X" n="0535b11"/><lb ed="R082" n="0809b11"/>知識變似色等五塵。爲眼等識。眞所緣緣。以具見
<lb ed="X" n="0535b12"/><lb ed="R082" n="0809b12"/>託彼生。帶彼相起二支故。帶有二義。一者挾帶。卽
<lb ed="X" n="0535b13"/><lb ed="R082" n="0809b13"/>能緣心。親挾境體而緣。二者變帶。卽能緣心。變起
<lb ed="X" n="0535b14"/><lb ed="R082" n="0809b14"/>相分而緣。相亦有二。一者體相相。二者相狀相。五
<lb ed="X" n="0535b15"/><lb ed="R082" n="0809b15"/>識緣境。於二二義中。唯是後義。謂於五識體上。變
<lb ed="X" n="0535b16"/><lb ed="R082" n="0809b16"/>帶色等相狀。而爲眼等見分所緣。緣緣論云。內色
<lb ed="X" n="0535b17"/><lb ed="R082" n="0809b17"/>如外現。爲識所緣緣。許彼相在識。及能生識故。</p>
<lb ed="X" n="0535b18"/><lb ed="R082" n="0809b18"/><p xml:id="pX51p0535b1801">△次明識所變相非極微成<note place="inline">二</note>初正明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535b19"/><lb ed="R082" n="0810a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0535b1901">然識變時隨量大小<note place="inline">至</note>衆多極微合成一物。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535b20"/><lb ed="R082" n="0810a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0535b2001">音義　謂五識變色等時。隨其前塵量之大小。對
<lb ed="X" n="0535b21"/><lb ed="R082" n="0810a03"/>至卽現。所現形量。如彼本質。非別變作。衆多極微
<lb ed="X" n="0535b22"/><lb ed="R082" n="0810a04"/>和合。共成一物。</p>
<lb ed="X" n="0535b23"/><lb ed="R082" n="0810a05"/><p xml:id="pX51p0535b2301">補遺　瑜伽論第三卷云。於色聚中。曾無極微生。
<lb ed="X" n="0535b24"/><lb ed="R082" n="0810a06"/>若從自種生時。唯聚集生。或細或中或大。又非極
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0535c" n="0535c"/>
<lb ed="X" n="0535c01"/><lb ed="R082" n="0810a07"/>微集成色聚。</p>
<lb ed="X" n="0535c02"/><lb ed="R082" n="0810a08"/><p xml:id="pX51p0535c0201">△次釋妨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535c03"/><lb ed="R082" n="0810a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0535c0301">爲執麤色有實體者<note place="inline">至</note>故說極微是色邊際。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535c04"/><lb ed="R082" n="0810a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0535c0401">音義　問識變色等頓現可爾。何故佛說有極微
<lb ed="X" n="0535c05"/><lb ed="R082" n="0810a11"/>耶。答爲執麤色。有實體人。佛說極微令其析除故。
<lb ed="X" n="0535c06"/><lb ed="R082" n="0810a12"/>稟佛相應敎師。以假想觀慧。於麤相色。七分七分
<lb ed="X" n="0535c07"/><lb ed="R082" n="0810a13"/>漸次析除。至不可析。假說極微。非謂實有。雖此下
<lb ed="X" n="0535c08"/><lb ed="R082" n="0810a14"/>又問。前說極微定有方分。是可分析今何言不可
<lb ed="X" n="0535c09"/><lb ed="R082" n="0810a15"/>析。故釋云雖此<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0535c10"/><lb ed="R082" n="0810a16"/><p xml:id="pX51p0535c1001">△次結示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535c11"/><lb ed="R082" n="0810a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0535c1101">由此應知諸有對色皆識變現非極微成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535c12"/><lb ed="R082" n="0810a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0535c1201">△次無對色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535c13"/><lb ed="R082" n="0810b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0535c1301">餘無對色是此類故<note place="inline">至</note>而可說爲眞實色法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535c14"/><lb ed="R082" n="0810b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0535c1401">音義　先例破。謂無對色。是有對流類。有對旣破。
<lb ed="X" n="0535c15"/><lb ed="R082" n="0810b03"/>彼亦非實。或無下立量破。餘無對色。定非實色。許
<lb ed="X" n="0535c16"/><lb ed="R082" n="0810b04"/>無對故。如心心所。諸有下況破准知。</p>
<lb ed="X" n="0535c17"/><lb ed="R082" n="0810b05"/><p xml:id="pX51p0535c1701">△次破表無表色<note place="inline">二</note>初徵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535c18"/><lb ed="R082" n="0810b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0535c1801">表無表色豈非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535c19"/><lb ed="R082" n="0810b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0535c1901">合響　言表無表色者。表卽表彰。有形相可見故。
<lb ed="X" n="0535c20"/><lb ed="R082" n="0810b08"/>無表則反此。卽身口意三業也。開蒙。問表何義。答
<lb ed="X" n="0535c21"/><lb ed="R082" n="0810b09"/>有所表示。故名有表。問表示相。答由動發勝思。發
<lb ed="X" n="0535c22"/><lb ed="R082" n="0810b10"/>動身語。恭敬乞願。令知所爲。名爲有表。問無表何
<lb ed="X" n="0535c23"/><lb ed="R082" n="0810b11"/>義。答防發功能。自他不知。無表示相。名爲無表。</p>
<lb ed="X" n="0535c24"/><lb ed="R082" n="0810b12"/><p xml:id="pX51p0535c2401">△次釋<note place="inline">二</note>初明二色非實有<note place="inline">二</note>初正明<note place="inline">二</note>初釋有
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0536a" n="0536a"/>
<lb ed="X" n="0536a01"/><lb ed="R082" n="0810b13"/>表<note place="inline">二</note>初身表<note place="inline">二</note>初破實有<note place="inline">三</note>初反徵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536a02"/><lb ed="R082" n="0810b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0536a0201">此非實有所以者何且身表色若是實有以何爲性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536a03"/><lb ed="R082" n="0810b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0536a0301">△次正破<note place="inline">三</note>初破形。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536a04"/><lb ed="R082" n="0810b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0536a0401">若言是形便非實有可分析故長等極微不可得故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536a05"/><lb ed="R082" n="0810b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0536a0501">合響　此破有宗計形爲身表也。華嚴鈔三十八
<lb ed="X" n="0536a06"/><lb ed="R082" n="0810b18"/>之二。立有宗正理云。身表許別形故。形爲身表。如
<lb ed="X" n="0536a07"/><lb ed="R082" n="0811a01"/>合掌等。許有別形。形卽是表。表善惡故。表卽是業。
<lb ed="X" n="0536a08"/><lb ed="R082" n="0811a02"/>此之形色。依身起故。名爲身業論主破云。若言是
<lb ed="X" n="0536a09"/><lb ed="R082" n="0811a03"/>形。便非實有。形是長短方圓假色。依多顯色。假立
<lb ed="X" n="0536a10"/><lb ed="R082" n="0811a04"/>長等。若分析時。長等極微不可得故。</p>
<lb ed="X" n="0536a11"/><lb ed="R082" n="0811a05"/><p xml:id="pX51p0536a1101">△次破動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536a12"/><lb ed="R082" n="0811a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0536a1201">若言是動亦非實有<note place="inline">至</note>滅若待因應非滅故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536a13"/><lb ed="R082" n="0811a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0536a1301">音義　此破正量部。計動爲身表也。若言動是表
<lb ed="X" n="0536a14"/><lb ed="R082" n="0811a08"/>色。亦非實有。初生卽滅。不至餘方。無動義故。有爲
<lb ed="X" n="0536a15"/><lb ed="R082" n="0811a09"/>下展轉釋成。云何纔生卽滅耶。有爲法滅。不待所
<lb ed="X" n="0536a16"/><lb ed="R082" n="0811a10"/>因。譬如電光現卽滅故。云何法滅不待因耶。緣會
<lb ed="X" n="0536a17"/><lb ed="R082" n="0811a11"/>名生。緣離卽滅。滅若待因。應非滅故。</p>
<lb ed="X" n="0536a18"/><lb ed="R082" n="0811a12"/><p xml:id="pX51p0536a1801">合響　開蒙。問滅不待因之理。答有爲之法。念念
<lb ed="X" n="0536a19"/><lb ed="R082" n="0811a13"/>遷滅。何須待因。問請示一法。答且如人身。隨業力
<lb ed="X" n="0536a20"/><lb ed="R082" n="0811a14"/>生<anchor xml:id="nkr_note_add_0536a2001" n="0536a2001"/><anchor xml:id="beg0536a2001" n="0536a2001"/>已<anchor xml:id="end0536a2001"/>。念念前滅後生。長至壯年。漸漸衰朽。至業力
<lb ed="X" n="0536a21"/><lb ed="R082" n="0811a15"/>盡。後念不續。便是死位。豈待因滅。</p>
<lb ed="X" n="0536a22"/><lb ed="R082" n="0811a16"/><p xml:id="pX51p0536a2201">△三破心所引生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536a23"/><lb ed="R082" n="0811a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0536a2301">若言有色非顯非形<note place="inline">至</note>非顯香味類觸應知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536a24"/><lb ed="R082" n="0811a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0536a2401">補遺　此復破有宗轉計。彼云。別有一色名身表
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0536b" n="0536b"/>
<lb ed="X" n="0536b01"/><lb ed="R082" n="0811b01"/>業。旣非靑黃等顯色。亦非長短等形色。是心力大
<lb ed="X" n="0536b02"/><lb ed="R082" n="0811b02"/>發動勝思。引生此色。能令手等合掌曲跽。屈伸取
<lb ed="X" n="0536b03"/><lb ed="R082" n="0811b03"/>捨。卽以此色。爲身表業。論主破云。此亦不然。此引
<lb ed="X" n="0536b04"/><lb ed="R082" n="0811b04"/>生色。若言以動爲性。其色<anchor xml:id="nkr_note_add_0536b0401" n="0536b0401"/><anchor xml:id="beg0536b0401" n="0536b0401"/>已<anchor xml:id="end0536b0401"/>如前破。若言動因爲
<lb ed="X" n="0536b05"/><lb ed="R082" n="0811b05"/>性。卽是風界。風非表色。觸身而知。觸唯無記。身通
<lb ed="X" n="0536b06"/><lb ed="R082" n="0811b06"/>善惡。何名身表。非顯香味者。以香味二塵。非如靑
<lb ed="X" n="0536b07"/><lb ed="R082" n="0811b07"/>黃等色。而可表顯。亦唯無記。故云類觸。應知聲唯
<lb ed="X" n="0536b08"/><lb ed="R082" n="0811b08"/>語表。應知五塵。皆非身表業也。瑜伽論云。身語表
<lb ed="X" n="0536b09"/><lb ed="R082" n="0811b09"/>業。通三性故。五十三卷云。云何表業。謂略有三種。
<lb ed="X" n="0536b10"/><lb ed="R082" n="0811b10"/>一染汙。二善。三無記。若於身語意十不善業道。不
<lb ed="X" n="0536b11"/><lb ed="R082" n="0811b11"/>離現行增上力故。所有身語表業。名染汙表業。若
<lb ed="X" n="0536b12"/><lb ed="R082" n="0811b12"/>卽於彼誓受。遠離所有身語表業。名善表業。若諸
<lb ed="X" n="0536b13"/><lb ed="R082" n="0811b13"/>威儀工巧處。一分所有身語表業。名無記表業。</p>
<lb ed="X" n="0536b14"/><lb ed="R082" n="0811b14"/><p xml:id="pX51p0536b1401">△三結示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536b15"/><lb ed="R082" n="0811b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0536b1501">故身表業定非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536b16"/><lb ed="R082" n="0811b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0536b1601">△次申正義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536b17"/><lb ed="R082" n="0811b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0536b1701">然心爲因令識所變<note place="inline">至</note>表示心故假名身表。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536b18"/><lb ed="R082" n="0811b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0536b1801">音義　大乘但約心變。卽異小乘。心謂第六識。識
<lb ed="X" n="0536b19"/><lb ed="R082" n="0812a01"/>謂第八識。謂以第六內心爲因。令第八本識所變
<lb ed="X" n="0536b20"/><lb ed="R082" n="0812a02"/>手等色相。相似相續。似有動作表示。於心假名身
<lb ed="X" n="0536b21"/><lb ed="R082" n="0812a03"/>表。非謂離心。有別自體也。</p>
<lb ed="X" n="0536b22"/><lb ed="R082" n="0812a04"/><p xml:id="pX51p0536b2201">△次語表<note place="inline">二</note>初破實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536b23"/><lb ed="R082" n="0812a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0536b2301">語表亦非實有聲性<note place="inline">至</note>外有對色前<anchor xml:id="nkr_note_add_0536b2301" n="0536b2301"/><anchor xml:id="beg0536b2301" n="0536b2301"/>已<anchor xml:id="end0536b2301"/>破故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536b24"/><lb ed="R082" n="0812a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0536b2401">音義　初句直破。一刹那下。明其所以。一刹那聲。
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0536c" n="0536c"/>
<lb ed="X" n="0536c01"/><lb ed="R082" n="0812a07"/>雖是實有。無詮表故。多念相續。雖能詮表。相續假
<lb ed="X" n="0536c02"/><lb ed="R082" n="0812a08"/>法。便非實有。聲屬無見有對。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0536c0201" n="0536c0201"/><anchor xml:id="beg0536c0201" n="0536c0201"/>已<anchor xml:id="end0536c0201"/>破故。不應復執
<lb ed="X" n="0536c03"/><lb ed="R082" n="0812a09"/>實有聲性。爲語表也。</p>
<lb ed="X" n="0536c04"/><lb ed="R082" n="0812a10"/><p xml:id="pX51p0536c0401">△次申正義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536c05"/><lb ed="R082" n="0812a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0536c0501">然因心故識變似聲<note place="inline">至</note>假名語表於理無違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536c06"/><lb ed="R082" n="0812a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0536c0601">合響　准上身表可知。</p>
<lb ed="X" n="0536c07"/><lb ed="R082" n="0812a13"/><p xml:id="pX51p0536c0701">△次釋無表<note place="inline">二</note>初破實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536c08"/><lb ed="R082" n="0812a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0536c0801">表旣實無無表寧實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536c09"/><lb ed="R082" n="0812a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0536c0901">△次申正義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536c10"/><lb ed="R082" n="0812a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0536c1001">然依思願善惡分限<note place="inline">至</note>現行思立故是假有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0536c11"/><lb ed="R082" n="0812a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0536c1101">合響　先總明思。卽徧行中思心所。願卽別境中
<lb ed="X" n="0536c12"/><lb ed="R082" n="0812a18"/>欲心所。意明第六識相應思欲。或思願善。或思願
<lb ed="X" n="0536c13"/><lb ed="R082" n="0812b01"/>惡。依此善惡分齊定限。假立無表。謂此下分釋。
<lb ed="X" n="0536c14"/><lb ed="R082" n="0812b02"/>謂此無表。或依發勝身語善惡之思種子。增長位
<lb ed="X" n="0536c15"/><lb ed="R082" n="0812b03"/>立。增長謂防發功能。倍倍增盛。若此思種子<anchor xml:id="nkr_note_add_0536c1501" n="0536c1501"/><anchor xml:id="beg0536c1501" n="0536c1501"/>已<anchor xml:id="end0536c1501"/>發。
<lb ed="X" n="0536c16"/><lb ed="R082" n="0812b04"/>則成有表。未發猶居種位。今將發未發之頃。謂之
<lb ed="X" n="0536c17"/><lb ed="R082" n="0812b05"/>增長位。然此無表。由表色熏成。宗鏡第五十五卷
<lb ed="X" n="0536c18"/><lb ed="R082" n="0812b06"/>云。一律儀有表色者。卽師前受戒時是。由此表色
<lb ed="X" n="0536c19"/><lb ed="R082" n="0812b07"/>故。方熏得善惡種子。有防發功能<note place="inline">此是別解脫體</note>。立其無
<lb ed="X" n="0536c20"/><lb ed="R082" n="0812b08"/>表色。二不律儀有表色者。卽正下刀殺生造業時
<lb ed="X" n="0536c21"/><lb ed="R082" n="0812b09"/>是。由此有表色。方熏得不善思種子。有防發功能。
<lb ed="X" n="0536c22"/><lb ed="R082" n="0812b10"/>立其無表色<note place="inline">文</note>。此約散心通善惡位釋也。或依下。
<lb ed="X" n="0536c23"/><lb ed="R082" n="0812b11"/>會玄第六卷引古疏云。謂依定中。止身語惡現行
<lb ed="X" n="0536c24"/><lb ed="R082" n="0812b12"/>思上。立定道戒。不約種子。此名隨心轉故。現行思
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0537a" n="0537a"/>
<lb ed="X" n="0537a01"/><lb ed="R082" n="0812b13"/>可爾。種子不爾。故止身語惡者假色。爲色所由。由
<lb ed="X" n="0537a02"/><lb ed="R082" n="0812b14"/>此勢力。遮防身語惡色。殺盜妄等。令不現前遮防
<lb ed="X" n="0537a03"/><lb ed="R082" n="0812b15"/>色。故此無表假立色名<note place="inline">文</note>。此依定心善位釋也。若
<lb ed="X" n="0537a04"/><lb ed="R082" n="0812b16"/>種若現。俱依思立。故非實有。雖種現不同。皆取思
<lb ed="X" n="0537a05"/><lb ed="R082" n="0812b17"/>之一法者。以造作義名。思力最勝故。文中不言道
<lb ed="X" n="0537a06"/><lb ed="R082" n="0812b18"/>共戒者。雖聖道起時。亦能防發聖道。卽無漏智。決
<lb ed="X" n="0537a07"/><lb ed="R082" n="0813a01"/>不計有心外實法。故不辯也。</p>
<lb ed="X" n="0537a08"/><lb ed="R082" n="0813a02"/><p xml:id="pX51p0537a0801">△次釋難<note place="inline">二</note>初難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537a09"/><lb ed="R082" n="0813a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0537a0901">世尊經中說有三業撥身語業豈不違經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537a10"/><lb ed="R082" n="0813a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0537a1001">音義　經說三業。今論主倂歸心識。豈不與聖敎
<lb ed="X" n="0537a11"/><lb ed="R082" n="0813a05"/>相違。</p>
<lb ed="X" n="0537a12"/><lb ed="R082" n="0813a06"/><p xml:id="pX51p0537a1201">△次釋<note place="inline">二</note>初總答非色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537a13"/><lb ed="R082" n="0813a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0537a1301">不撥爲無但言非色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537a14"/><lb ed="R082" n="0813a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0537a1401">△次別明業體<note place="inline">二</note>初明思爲三業體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537a15"/><lb ed="R082" n="0813a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0537a1501">能動身思說名身業<note place="inline">至</note>作動意故說名意業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537a16"/><lb ed="R082" n="0813a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0537a1601">合響　華嚴鈔三十八之二釋曰。此出三業體。然
<lb ed="X" n="0537a17"/><lb ed="R082" n="0813a11"/>思有三種。一審慮思。二決定思。三動發思。初二思。
<lb ed="X" n="0537a18"/><lb ed="R082" n="0813a12"/>是發身語遠近。加行動發思。正發身語。卽是二業
<lb ed="X" n="0537a19"/><lb ed="R082" n="0813a13"/>體。初二思與意俱故。作動意故。名爲意業。故總以
<lb ed="X" n="0537a20"/><lb ed="R082" n="0813a14"/>思爲三業體。</p>
<lb ed="X" n="0537a21"/><lb ed="R082" n="0813a15"/><p xml:id="pX51p0537a2101">△次轉釋身語二業<note place="inline">二</note>初示由思名業道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537a22"/><lb ed="R082" n="0813a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0537a2201">起身語思有所造作<note place="inline">至</note>前七業道亦思爲自性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537a23"/><lb ed="R082" n="0813a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0537a2301">音義　造作名業。思能發起身語。有所造作。故說
<lb ed="X" n="0537a24"/><lb ed="R082" n="0813a18"/>名業。此之身語。是審決思所遊所履。現作善不善
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0537b" n="0537b"/>
<lb ed="X" n="0537b01"/><lb ed="R082" n="0813b01"/>因。通生未來苦樂之果。亦名爲道。道猶路也。故前
<lb ed="X" n="0537b02"/><lb ed="R082" n="0813b02"/>下。意明不唯意業思爲自性。身語二業體亦是思。
<lb ed="X" n="0537b03"/><lb ed="R082" n="0813b03"/>七業道者。身三口四。善惡業也。</p>
<lb ed="X" n="0537b04"/><lb ed="R082" n="0813b04"/><p xml:id="pX51p0537b0401">△次明業道是假說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537b05"/><lb ed="R082" n="0813b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0537b0501">或身語表中思發故假說爲業思所履故說名業道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537b06"/><lb ed="R082" n="0813b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0537b0601">音義　所發身語非思。乃由中思之所發動。思旣
<lb ed="X" n="0537b07"/><lb ed="R082" n="0813b07"/>名業。此依思立假名爲業。思所遊履。故名業道。</p>
<lb ed="X" n="0537b08"/><lb ed="R082" n="0813b08"/><p xml:id="pX51p0537b0801">△次結二色唯識變。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537b09"/><lb ed="R082" n="0813b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0537b0901">由此應知實無外色唯有內識變似色生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537b10"/><lb ed="R082" n="0813b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0537b1001">次破不相應行<note place="inline">三</note>初總明無實體用<note place="inline">二</note>初明依色
<lb ed="X" n="0537b11"/><lb ed="R082" n="0813b11"/>心分位假立。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537b12"/><lb ed="R082" n="0813b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0537b1201">不相應行而亦非實有<note place="inline">至</note>但依色等分位假立。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537b13"/><lb ed="R082" n="0813b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0537b1301">合響　初標徵。謂得等非能緣故。不與心心所相
<lb ed="X" n="0537b14"/><lb ed="R082" n="0813b14"/>應。非質礙故。不與色相應。有生滅故。不與無爲相
<lb ed="X" n="0537b15"/><lb ed="R082" n="0813b15"/>應。會玄第十卷云。此有二釋。一言。行者卽行蘊。行
<lb ed="X" n="0537b16"/><lb ed="R082" n="0813b16"/>蘊有二。一相應行。卽心所法。二不相應行。卽是得
<lb ed="X" n="0537b17"/><lb ed="R082" n="0813b17"/>等。今言不相應行。揀其相應行也。二云。具足應言
<lb ed="X" n="0537b18"/><lb ed="R082" n="0813b18"/>非色不相應行。卽揀四聚<note place="inline">卽心王心所色及無爲</note>。如理應思。
<lb ed="X" n="0537b19"/><lb ed="R082" n="0814a01"/>行卽不相應。持業釋也。或揀四聚。亦相違釋<note place="inline">文</note>。得
<lb ed="X" n="0537b20"/><lb ed="R082" n="0814a02"/>非下。明非實有。謂此得等。不同色心等法。有實體
<lb ed="X" n="0537b21"/><lb ed="R082" n="0814a03"/>相。由此故知定非實有。又非異色心等。有實作用。
<lb ed="X" n="0537b22"/><lb ed="R082" n="0814a04"/>故但依彼分位假立<note place="inline">謂此異彼。不可施設異不異性</note>。</p>
<lb ed="X" n="0537b23"/><lb ed="R082" n="0814a05"/><p xml:id="pX51p0537b2301">△次立量以顯無實體用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537b24"/><lb ed="R082" n="0814a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0537b2401">此定非異色心心所<note place="inline">至</note>如餘假法非實有體。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0537c" n="0537c"/>
<lb ed="X" n="0537c01"/><lb ed="R082" n="0814a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0537c0101">音義　此有三量。此字指得等。初量許有體用。明
<lb ed="X" n="0537c02"/><lb ed="R082" n="0814a08"/>不異色心。量云。此是有法。定非下宗。許蘊攝故因。
<lb ed="X" n="0537c03"/><lb ed="R082" n="0814a09"/>如色心等喩。或心下顯無實體。量云。此定非實有。
<lb ed="X" n="0537c04"/><lb ed="R082" n="0814a10"/>心與心所。及色無爲所不攝故。如畢竟無。或餘下
<lb ed="X" n="0537c05"/><lb ed="R082" n="0814a11"/>明是假有。量云。此非實有體。或餘實法。所不攝故。
<lb ed="X" n="0537c06"/><lb ed="R082" n="0814a12"/>如餘假法。</p>
<lb ed="X" n="0537c07"/><lb ed="R082" n="0814a13"/><p xml:id="pX51p0537c0701">合響　大乘法相有百法。小乘唯七十五。餘者七
<lb ed="X" n="0537c08"/><lb ed="R082" n="0814a14"/>十五法之餘。言餘實法者。卽小乘。一意識外餘七
<lb ed="X" n="0537c09"/><lb ed="R082" n="0814a15"/>心王。四十六心所外餘五心所。三無爲外餘三無
<lb ed="X" n="0537c10"/><lb ed="R082" n="0814a16"/>爲。此三位十五法。各有體用。名餘實法。餘假法者。
<lb ed="X" n="0537c11"/><lb ed="R082" n="0814a17"/>卽小乘得非得等十四法外。餘十不相應行。此十
<lb ed="X" n="0537c12"/><lb ed="R082" n="0814a18"/>法依色心分位假立。無實體用。名餘假法。</p>
<lb ed="X" n="0537c13"/><lb ed="R082" n="0814b01"/><p xml:id="pX51p0537c1301">△次別破得非得等<note place="inline">六</note>初破得非得<note place="inline">二</note>初破他非
<lb ed="X" n="0537c14"/><lb ed="R082" n="0814b02"/><note place="inline">二</note>初徵答實有<note place="inline">二</note>初論主問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537c15"/><lb ed="R082" n="0814b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0537c1501">且彼如何知得非得異色心等有實體用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537c16"/><lb ed="R082" n="0814b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0537c1601">合響　開蒙。問得者何義。答包獲成就不失之義。
<lb ed="X" n="0537c17"/><lb ed="R082" n="0814b05"/>問其事何者。答色心生起。未滅壞來。此不失相。便
<lb ed="X" n="0537c18"/><lb ed="R082" n="0814b06"/>名爲得。又瑜伽云。謂若略說生緣攝受增盛之因。
<lb ed="X" n="0537c19"/><lb ed="R082" n="0814b07"/>說名爲得。由此道理。當知得是假有。</p>
<lb ed="X" n="0537c20"/><lb ed="R082" n="0814b08"/><p xml:id="pX51p0537c2001">△次外人答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537c21"/><lb ed="R082" n="0814b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0537c2101">契經說故如說如是<note place="inline">至</note>成不成言顯得非得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0537c22"/><lb ed="R082" n="0814b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0537c2201">音義　梵音補特伽羅。此云數取趣。數數取著造
<lb ed="X" n="0537c23"/><lb ed="R082" n="0814b11"/>種種業。趣於當來五趣果故。十學法者。正語。正業。
<lb ed="X" n="0537c24"/><lb ed="R082" n="0814b12"/>正命。是無學戒蘊。正念。正定。是無學定蘊。正見。正
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0538a" n="0538a"/>
<lb ed="X" n="0538a01"/><lb ed="R082" n="0814b13"/>思惟。正精進。是無學慧蘊。正解脫。是無學解脫蘊。
<lb ed="X" n="0538a02"/><lb ed="R082" n="0814b14"/>正智。是無學解脫知見蘊。此十卽五分法身也。成
<lb ed="X" n="0538a03"/><lb ed="R082" n="0814b15"/>不下結顯意者。契經所說二成就言。正顯於得。二
<lb ed="X" n="0538a04"/><lb ed="R082" n="0814b16"/>不成就言。顯於非得。故知有實體用也。</p>
<lb ed="X" n="0538a05"/><lb ed="R082" n="0814b17"/><p xml:id="pX51p0538a0501">△次正破實有<note place="inline">二</note>初依經總非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538a06"/><lb ed="R082" n="0814b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0538a0601">經不說此異色心等有實體用爲證不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538a07"/><lb ed="R082" n="0815a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0538a0701">△次就義別破<note place="inline">二</note>初正破得<note place="inline">二</note>初引經例破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538a08"/><lb ed="R082" n="0815a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0538a0801">亦說輪王成就七寶<note place="inline">至</note>現在必有善種等故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538a09"/><lb ed="R082" n="0815a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0538a0901">音義　若謂經說。成不成言。顯得非得。是實有者。
<lb ed="X" n="0538a10"/><lb ed="R082" n="0815a04"/>然契經亦說。輪王成就七寶。七寶中如意及輪。卽
<lb ed="X" n="0538a11"/><lb ed="R082" n="0815a05"/>是非情。餘屬他身。豈卽成就他身非情耶。故知成
<lb ed="X" n="0538a12"/><lb ed="R082" n="0815a06"/>就之言。是假非實。若謂下牒救辭。於善下斥。若謂
<lb ed="X" n="0538a13"/><lb ed="R082" n="0815a07"/>輪王於七寶。有自在力。故可於寶假說成就。於善
<lb ed="X" n="0538a14"/><lb ed="R082" n="0815a08"/>惡法。何不許然。而要定執別。有實得耶。次若謂下。
<lb ed="X" n="0538a15"/><lb ed="R082" n="0815a09"/>又牒救。初句牒救辭。寧知下斥。若謂七寶乃在現
<lb ed="X" n="0538a16"/><lb ed="R082" n="0815a10"/>在。故可假說。寧知善等離現在有。以實法離現在。
<lb ed="X" n="0538a17"/><lb ed="R082" n="0815a11"/>理非有故。何以離現無實法。現在必有善種等故。
<lb ed="X" n="0538a18"/><lb ed="R082" n="0815a12"/>言現在有。簡過未非現。常實法簡分位是假立。</p>
<lb ed="X" n="0538a19"/><lb ed="R082" n="0815a13"/><p xml:id="pX51p0538a1901">合響　俱舍論云。諸有爲法。若有墮在自相續中。
<lb ed="X" n="0538a20"/><lb ed="R082" n="0815a14"/>有得非得。非他相續。無有成就他身法故。非非相
<lb ed="X" n="0538a21"/><lb ed="R082" n="0815a15"/>續。無有成就非情法故。如汝所言。則諸非情。及他
<lb ed="X" n="0538a22"/><lb ed="R082" n="0815a16"/>相續。亦應成就所以者何。以契經亦說。輪王成就
<lb ed="X" n="0538a23"/><lb ed="R082" n="0815a17"/>七寶。豈卽成就。他身非情耶。又經說。輪王成就七
<lb ed="X" n="0538a24"/><lb ed="R082" n="0815a18"/>寶。彼爲成他身法。及非衆生數耶。若成就神珠寶
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0538b" n="0538b"/>
<lb ed="X" n="0538b01"/><lb ed="R082" n="0815b01"/>者。則壞法體。亦衆生數。亦非衆生數。若成象馬寶
<lb ed="X" n="0538b02"/><lb ed="R082" n="0815b02"/>者。則壞趣。亦人趣。亦畜生趣。若成就女寶者。則壞
<lb ed="X" n="0538b03"/><lb ed="R082" n="0815b03"/>身。亦男身。亦女身。若成就主藏臣主兵臣者。則壞
<lb ed="X" n="0538b04"/><lb ed="R082" n="0815b04"/>業。亦是尊貴。亦是卑賤。</p>
<lb ed="X" n="0538b05"/><lb ed="R082" n="0815b05"/><p xml:id="pX51p0538b0501">△次約二因破<note place="inline">三</note>初徵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538b06"/><lb ed="R082" n="0815b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0538b0601">又得於法有何勝用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538b07"/><lb ed="R082" n="0815b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0538b0701">△二破<note place="inline">二</note>初破能起因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538b08"/><lb ed="R082" n="0815b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0538b0801">若言能起應起無爲<note place="inline">至</note>若待餘因得便無用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538b09"/><lb ed="R082" n="0815b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0538b0901">音義　若言此得於善等法。是能起因。是則一切
<lb ed="X" n="0538b10"/><lb ed="R082" n="0815b10"/>有情。何不以此得起無爲法。而成聖道。一切非情。
<lb ed="X" n="0538b11"/><lb ed="R082" n="0815b11"/>不具此得。應永不生。今現有非情生起者何也。又
<lb ed="X" n="0538b12"/><lb ed="R082" n="0815b12"/>復於善等法未得者。或旣得<anchor xml:id="nkr_note_add_0538b1201" n="0538b1201"/><anchor xml:id="beg0538b1201" n="0538b1201"/>已<anchor xml:id="end0538b1201"/>失者。亦無此得。應
<lb ed="X" n="0538b13"/><lb ed="R082" n="0815b13"/>永不生。云何亦有未得而得<anchor xml:id="nkr_note_add_0538b1301" n="0538b1301"/><anchor xml:id="beg0538b1301" n="0538b1301"/>已<anchor xml:id="end0538b1301"/>失復得者耶。若俱
<lb ed="X" n="0538b14"/><lb ed="R082" n="0815b14"/>下遮救。若謂未得<anchor xml:id="nkr_note_add_0538b1401" n="0538b1401"/><anchor xml:id="beg0538b1401" n="0538b1401"/>已<anchor xml:id="end0538b1401"/>失。雖無現得。由有無始俱生
<lb ed="X" n="0538b15"/><lb ed="R082" n="0815b15"/>得爲因。所以後時復起者。是則同彼執一因論。便
<lb ed="X" n="0538b16"/><lb ed="R082" n="0815b16"/>違自敎所執。生與生生。便爲無用。又俱生得具三
<lb ed="X" n="0538b17"/><lb ed="R082" n="0815b17"/>性者。則於一時。善惡無記。應頓現前。爲因旣齊。生
<lb ed="X" n="0538b18"/><lb ed="R082" n="0815b18"/>果應爾。若待餘因。故不頓現。此能起因。便爲無用。</p>
<lb ed="X" n="0538b19"/><lb ed="R082" n="0816a01"/><p xml:id="pX51p0538b1901">補遺　所執二生。俱舍論云。生與生生。復何所作。
<lb ed="X" n="0538b20"/><lb ed="R082" n="0816a02"/>阿毗曇毗婆沙。生等相中云。一刹那中。生生二法。
<lb ed="X" n="0538b21"/><lb ed="R082" n="0816a03"/>一生法。二生生生。生生唯生生。問何知生生二法。
<lb ed="X" n="0538b22"/><lb ed="R082" n="0816a04"/>生生唯生生。答猶如人有生一子者。有雙生者。二
<lb ed="X" n="0538b23"/><lb ed="R082" n="0816a05"/>生者。卽生與生生也。又俱舍有爲相中云。此生等
<lb ed="X" n="0538b24"/><lb ed="R082" n="0816a06"/>相。卽是有爲。應更別有生等四相。若更有相。便致
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0538c" n="0538c"/>
<lb ed="X" n="0538c01"/><lb ed="R082" n="0816a07"/>無窮。彼復有餘生等相故。應言便有。然非無窮。所
<lb ed="X" n="0538c02"/><lb ed="R082" n="0816a08"/>以者何。頌曰。此有生生等。於八一有能。論曰。此謂
<lb ed="X" n="0538c03"/><lb ed="R082" n="0816a09"/>前說四種本相。生生等者。謂四隨相。生生。住住。異
<lb ed="X" n="0538c04"/><lb ed="R082" n="0816a10"/>異。滅滅。諸行有爲。由四本相<note place="inline">生住異滅</note>。本相有爲。由四
<lb ed="X" n="0538c05"/><lb ed="R082" n="0816a11"/>隨相<note place="inline">卽生生住住異異滅滅</note>。據此所計。凡有爲法。必具生與
<lb ed="X" n="0538c06"/><lb ed="R082" n="0816a12"/>生生。今言俱生得爲因起者。則汝所執二生。便爲
<lb ed="X" n="0538c07"/><lb ed="R082" n="0816a13"/>無用。詳如俱舍論釋。</p>
<lb ed="X" n="0538c08"/><lb ed="R082" n="0816a14"/><p xml:id="pX51p0538c0801">△次破不失因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538c09"/><lb ed="R082" n="0816a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0538c0901">若得於法是不失因<note place="inline">至</note>若離有情實不可得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538c10"/><lb ed="R082" n="0816a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0538c1001">音義　先牒所計。計云。得之於法。是不失因。一切
<lb ed="X" n="0538c11"/><lb ed="R082" n="0816a17"/>有情。以此爲因。乃能成就彼善等法故。諸可下破。
<lb ed="X" n="0538c12"/><lb ed="R082" n="0816a18"/>諸可成法。不離有情。非關於得。若離有情。實無有
<lb ed="X" n="0538c13"/><lb ed="R082" n="0816b01"/>得可得。</p>
<lb ed="X" n="0538c14"/><lb ed="R082" n="0816b02"/><p xml:id="pX51p0538c1401">△三結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538c15"/><lb ed="R082" n="0816b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0538c1501">故得於法俱爲無用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538c16"/><lb ed="R082" n="0816b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0538c1601">△次例破非得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538c17"/><lb ed="R082" n="0816b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0538c1701">得實無故非得亦無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538c18"/><lb ed="R082" n="0816b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0538c1801">△次申正義<note place="inline">二</note>初明得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538c19"/><lb ed="R082" n="0816b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0538c1901">然依有情可成諸法<note place="inline">至</note>二自在成就三現行成就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0538c20"/><lb ed="R082" n="0816b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0538c2001">音義　三種成就。正顯於得。一言假立。卽異小乘。
<lb ed="X" n="0538c21"/><lb ed="R082" n="0816b09"/>瑜伽第五十二卷云。若所有染汙法。諸無記法。生
<lb ed="X" n="0538c22"/><lb ed="R082" n="0816b10"/>得善法。不由功用而現行者。彼諸種子。若未爲奢
<lb ed="X" n="0538c23"/><lb ed="R082" n="0816b11"/>摩他之所損伏。若未爲聖道之所永害。若不爲邪
<lb ed="X" n="0538c24"/><lb ed="R082" n="0816b12"/>見損伏諸善。如斷善根者。如是名爲種子成就。若
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0539a" n="0539a"/>
<lb ed="X" n="0539a01"/><lb ed="R082" n="0816b13"/>加行所生善法。及一分無記法。生緣所攝受。增盛
<lb ed="X" n="0539a02"/><lb ed="R082" n="0816b14"/>因種子。名自在成就。現在諸法。自相現前轉。名現
<lb ed="X" n="0539a03"/><lb ed="R082" n="0816b15"/>行成就<note place="inline">種子業因。自在業力。現行業果</note>。</p>
<lb ed="X" n="0539a04"/><lb ed="R082" n="0816b16"/><p xml:id="pX51p0539a0401">△次明非得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539a05"/><lb ed="R082" n="0816b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539a0501">翻此假立不成就名<note place="inline">至</note>於諸聖法未成就故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539a06"/><lb ed="R082" n="0816b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539a0601">音義　不成就言。正顯非得。此不成就。其類雖多。
<lb ed="X" n="0539a07"/><lb ed="R082" n="0817a01"/>擧要言之。於三界四諦。見道所斷分別惑種。未爲
<lb ed="X" n="0539a08"/><lb ed="R082" n="0817a02"/>聖道之所永害。假立非得。名異生性。於諸聖法。未
<lb ed="X" n="0539a09"/><lb ed="R082" n="0817a03"/>成就故。</p>
<lb ed="X" n="0539a10"/><lb ed="R082" n="0817a04"/><p xml:id="pX51p0539a1001">△二破衆同分<note place="inline">二</note>初破他非<note place="inline">二</note>初徵答實有<note place="inline">二</note>初
<lb ed="X" n="0539a11"/><lb ed="R082" n="0817a05"/>論主問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539a12"/><lb ed="R082" n="0817a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539a1201">復如何知異色心等有實同分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539a13"/><lb ed="R082" n="0817a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539a1301">補遺　五蘊論云。云何衆同分。謂諸羣生。各異自
<lb ed="X" n="0539a14"/><lb ed="R082" n="0817a08"/>類。相似爲性。</p>
<lb ed="X" n="0539a15"/><lb ed="R082" n="0817a09"/><p xml:id="pX51p0539a1501">△次外人答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539a16"/><lb ed="R082" n="0817a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539a1601">契經說故如契經說此天同分此人同分乃至廣說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539a17"/><lb ed="R082" n="0817a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539a1701">補遺　廣說者。瑜伽第五十二卷云。此中或有有
<lb ed="X" n="0539a18"/><lb ed="R082" n="0817a12"/>情。由界同分。說名同分。謂同生一界。或有有情。由
<lb ed="X" n="0539a19"/><lb ed="R082" n="0817a13"/>趣同分。說名同分。謂同生一趣。或有有情。由生同
<lb ed="X" n="0539a20"/><lb ed="R082" n="0817a14"/>分。說名同分。謂生一生。或有有情。由類同分。說名
<lb ed="X" n="0539a21"/><lb ed="R082" n="0817a15"/>同分。謂同一種類。或有有情。由分位體性。容色形
<lb ed="X" n="0539a22"/><lb ed="R082" n="0817a16"/>貌。音聲覆蔽。養命同分。說名同分。或有有情。由過
<lb ed="X" n="0539a23"/><lb ed="R082" n="0817a17"/>失功德同分。說名同分。如殺生者。望殺生者。廣說
<lb ed="X" n="0539a24"/><lb ed="R082" n="0817a18"/>乃至諸邪見者。望邪見者。離殺生者。望離殺生者。
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0539b" n="0539b"/>
<lb ed="X" n="0539b01"/><lb ed="R082" n="0817b01"/>乃至正見者。望正見者。從預流乃至阿羅漢獨覺。
<lb ed="X" n="0539b02"/><lb ed="R082" n="0817b02"/>望預流等。菩薩望菩薩。如來望如來。如是更互說
<lb ed="X" n="0539b03"/><lb ed="R082" n="0817b03"/>名同分。</p>
<lb ed="X" n="0539b04"/><lb ed="R082" n="0817b04"/><p xml:id="pX51p0539b0401">△次正破實有<note place="inline">二</note>初依經總非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539b05"/><lb ed="R082" n="0817b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539b0501">此經不說異色心等有實同分爲證不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539b06"/><lb ed="R082" n="0817b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539b0601">△次就義別破<note place="inline">二</note>初約同智言因破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539b07"/><lb ed="R082" n="0817b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539b0701">若同智言因斯起故<note place="inline">至</note>彼旣不爾此云何然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539b08"/><lb ed="R082" n="0817b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539b0801">音義　先牒計。同智謂解同分之智。同言謂詮同
<lb ed="X" n="0539b09"/><lb ed="R082" n="0817b09"/>分之言。俱舍叙外執云。若無實物無差別相。名同
<lb ed="X" n="0539b10"/><lb ed="R082" n="0817b10"/>分者。展轉差別。諸有情中。有情有情。等無差別。覺
<lb ed="X" n="0539b11"/><lb ed="R082" n="0817b11"/>及施設不應得有<note place="inline">文</note>。覺卽同智。施設卽同言。則草
<lb ed="X" n="0539b12"/><lb ed="R082" n="0817b12"/>下例破。謂若同智言。因斯同分起故。實有同分者。
<lb ed="X" n="0539b13"/><lb ed="R082" n="0817b13"/>則草木等。亦應有同分。旣爾卽與聖敎相違。以諸
<lb ed="X" n="0539b14"/><lb ed="R082" n="0817b14"/>聖敎。不言有無情同分故。故俱舍論云。又何因不
<lb ed="X" n="0539b15"/><lb ed="R082" n="0817b15"/>許有無情同分。諸穀麥豆金銀菴羅半娜<anchor xml:id="nkr_note_add_0539b1501" n="0539b1501"/><anchor xml:id="beg0539b1501" n="0539b1501"/>娑<anchor xml:id="end0539b1501"/>等。亦
<lb ed="X" n="0539b16"/><lb ed="R082" n="0817b16"/>有自類。互相似故<note place="inline">文</note>。又於下縱奪破。若於同分起
<lb ed="X" n="0539b17"/><lb ed="R082" n="0817b17"/>同智言。名同分者。是則復應有別同分。起彼同分。
<lb ed="X" n="0539b18"/><lb ed="R082" n="0817b18"/>如是展轉成無窮過。然彼同分。旣無別同分起。此
<lb ed="X" n="0539b19"/><lb ed="R082" n="0818a01"/>同智言。何必因斯同分起耶。</p>
<lb ed="X" n="0539b20"/><lb ed="R082" n="0818a02"/><p xml:id="pX51p0539b2001">△次約同事欲因破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539b21"/><lb ed="R082" n="0818a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539b2101">若謂爲因起同事欲<note place="inline">至</note>何要別執有實同分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539b22"/><lb ed="R082" n="0818a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539b2201">音義　先牒計。同事謂同所作事。同欲謂同所樂
<lb ed="X" n="0539b23"/><lb ed="R082" n="0818a05"/>欲。謂同分爲因。同事同欲。方得生起。故知實有同
<lb ed="X" n="0539b24"/><lb ed="R082" n="0818a06"/>分也。理亦下破。謂由宿習爲因。起同事欲。何須別
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0539c" n="0539c"/>
<lb ed="X" n="0539c01"/><lb ed="R082" n="0818a07"/>執。有實同分耶。</p>
<lb ed="X" n="0539c02"/><lb ed="R082" n="0818a08"/><p xml:id="pX51p0539c0201">△次申正義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c03"/><lb ed="R082" n="0818a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539c0301">然依有情身心相似分位差別假立同分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c04"/><lb ed="R082" n="0818a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539c0401">合響　集論云。謂如是如是有情。於種種類。自體
<lb ed="X" n="0539c05"/><lb ed="R082" n="0818a11"/>相似。假立衆同分。</p>
<lb ed="X" n="0539c06"/><lb ed="R082" n="0818a12"/><p xml:id="pX51p0539c0601">△三破命根<note place="inline">二</note>初破他非<note place="inline">二</note>初徵答實有<note place="inline">二</note>初論
<lb ed="X" n="0539c07"/><lb ed="R082" n="0818a13"/>主問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c08"/><lb ed="R082" n="0818a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539c0801">復如何知異色心等有實命根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c09"/><lb ed="R082" n="0818a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539c0901">合響　開蒙問。云何爲命根。答依所引第八識種
<lb ed="X" n="0539c10"/><lb ed="R082" n="0818a16"/>上。連持色心。不斷功能。假立命根。</p>
<lb ed="X" n="0539c11"/><lb ed="R082" n="0818a17"/><p xml:id="pX51p0539c1101">△次外人答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c12"/><lb ed="R082" n="0818a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539c1201">契經說故如契經說壽煖識三應知命根說名爲壽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c13"/><lb ed="R082" n="0818b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539c1301">△次正破實有<note place="inline">三</note>初依經總非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c14"/><lb ed="R082" n="0818b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539c1401">此經不說異色心等有實壽體爲證不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c15"/><lb ed="R082" n="0818b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539c1501">△次就義別破<note place="inline">三</note>初例破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c16"/><lb ed="R082" n="0818b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539c1601">又先<anchor xml:id="nkr_note_add_0539c1601" n="0539c1601"/><anchor xml:id="beg0539c1601" n="0539c1601"/>已<anchor xml:id="end0539c1601"/>成色不異識<note place="inline">至</note>應如受等非實命根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c17"/><lb ed="R082" n="0818b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539c1701">音義　初以色比破。色不異識。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0539c1701" n="0539c1701"/><anchor xml:id="beg0539c1701" n="0539c1701"/>已<anchor xml:id="end0539c1701"/>極成。煖是色
<lb ed="X" n="0539c18"/><lb ed="R082" n="0818b06"/>法。應當以此比知。命根亦不離識。又若下以受等
<lb ed="X" n="0539c19"/><lb ed="R082" n="0818b07"/>例破。意明受等異識。非實命根。若命根異識。亦非
<lb ed="X" n="0539c20"/><lb ed="R082" n="0818b08"/>實命根也。命根是有法。非實命根宗。異識實有故
<lb ed="X" n="0539c21"/><lb ed="R082" n="0818b09"/>因。如受等喩。</p>
<lb ed="X" n="0539c22"/><lb ed="R082" n="0818b10"/><p xml:id="pX51p0539c2201">△次釋妨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c23"/><lb ed="R082" n="0818b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0539c2301">若爾如何經說三法<note place="inline">至</note>有此識因後當廣說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0539c24"/><lb ed="R082" n="0818b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0539c2401">音義　此有三重問答。初問壽煖皆識。經何說三。
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0540a" n="0540a"/>
<lb ed="X" n="0540a01"/><lb ed="R082" n="0818b13"/>義別下答。雖皆是識。約義差別。說有三種。宗鏡第
<lb ed="X" n="0540a02"/><lb ed="R082" n="0818b14"/>五十卷釋云。謂阿賴耶相分色法。身根所得名煖。
<lb ed="X" n="0540a03"/><lb ed="R082" n="0818b15"/>此識之種名壽。以能持識故。現行識是識。故言三
<lb ed="X" n="0540a04"/><lb ed="R082" n="0818b16"/>法義別說之。非謂別有體性。是則身捨煖時。有餘
<lb ed="X" n="0540a05"/><lb ed="R082" n="0818b17"/>二不必捨。如無色界生。如餘二捨時。煖心隨捨。然
<lb ed="X" n="0540a06"/><lb ed="R082" n="0818b18"/>今此三。約義別說。但是一體。如四正勤。<anchor xml:id="nkr_note_add_0540a0601" n="0540a0601"/><anchor xml:id="beg0540a0601" n="0540a0601"/>已<anchor xml:id="end0540a0601"/>生未生
<lb ed="X" n="0540a07"/><lb ed="R082" n="0819a01"/>善惡二法。義別說爲四種。秪是一精進數。住無下。
<lb ed="X" n="0540a08"/><lb ed="R082" n="0819a02"/>又問義別說三。秪唯一識。住無心位。旣無有心。應
<lb ed="X" n="0540a09"/><lb ed="R082" n="0819a03"/>無壽煖。云何經說壽煖不滅。豈不下答。識不離故。
<lb ed="X" n="0540a10"/><lb ed="R082" n="0819a04"/>壽煖不滅。旣爾下第三問。識旣不離。何名無心彼
<lb ed="X" n="0540a11"/><lb ed="R082" n="0819a05"/>滅不。答無心位中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0540a1101" n="0540a1101"/><anchor xml:id="beg0540a1101" n="0540a1101"/>但<anchor xml:id="end0540a1101"/>滅轉識。非謂第八證有此識。
<lb ed="X" n="0540a12"/><lb ed="R082" n="0819a06"/>如後廣引敎理。</p>
<lb ed="X" n="0540a13"/><lb ed="R082" n="0819a07"/><p xml:id="pX51p0540a1301">△三結示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540a14"/><lb ed="R082" n="0819a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0540a1401">此識足爲界趣生體<note place="inline">至</note>無勞別執有實命根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540a15"/><lb ed="R082" n="0819a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0540a1501">補遺　此第八識。足可以爲三界六識四生之體。
<lb ed="X" n="0540a16"/><lb ed="R082" n="0819a10"/>以彼能徧三界。此揀前六不徧故。以彼恒續。此揀
<lb ed="X" n="0540a17"/><lb ed="R082" n="0819a11"/>前六有間斷。異熟果。簡前六異熟生也。</p>
<lb ed="X" n="0540a18"/><lb ed="R082" n="0819a12"/><p xml:id="pX51p0540a1801">△次申正義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540a19"/><lb ed="R082" n="0819a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0540a1901">然依親生此識種子<note place="inline">至</note>住時決定假立命根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540a20"/><lb ed="R082" n="0819a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0540a2001">合響　宗鏡第五十卷釋云。言此者。簡親生餘識
<lb ed="X" n="0540a21"/><lb ed="R082" n="0819a15"/>種子。言識者。簡相應法種。唯取識故。言種者。簡現
<lb ed="X" n="0540a22"/><lb ed="R082" n="0819a16"/>行。不取第八現行。爲命根故。彼所簡者。皆非命根。
<lb ed="X" n="0540a23"/><lb ed="R082" n="0819a17"/>今取親生之名言種上。由先業所引。持身功能差
<lb ed="X" n="0540a24"/><lb ed="R082" n="0819a18"/>別。先業所引持身功能差別者。葢由前世善惡業
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0540b" n="0540b"/>
<lb ed="X" n="0540b01"/><lb ed="R082" n="0819b01"/>之所牽引。若業之功能多。則引此識種子。住時決
<lb ed="X" n="0540b02"/><lb ed="R082" n="0819b02"/>定長久。若業之功能少。則引此識種子。住時決定
<lb ed="X" n="0540b03"/><lb ed="R082" n="0819b03"/>短促也。依此住時決定長短之分位。假立命根。令
<lb ed="X" n="0540b04"/><lb ed="R082" n="0819b04"/>色心等。住時決定。依此功能。說爲命根。非取生現
<lb ed="X" n="0540b05"/><lb ed="R082" n="0819b05"/>行識義。以此種子。爲業力故。有持一報之身。功能
<lb ed="X" n="0540b06"/><lb ed="R082" n="0819b06"/>差別。令得決定種子。無此功能。身便爛壞。阿賴耶
<lb ed="X" n="0540b07"/><lb ed="R082" n="0819b07"/>識現行。由此種故能緣。及任持於眼等法。亦名能
<lb ed="X" n="0540b08"/><lb ed="R082" n="0819b08"/>持。此種正能持於現行之識。若不爾者。現行之識。
<lb ed="X" n="0540b09"/><lb ed="R082" n="0819b09"/>應不得有。及無能持餘根等法。由此功能故。識持
<lb ed="X" n="0540b10"/><lb ed="R082" n="0819b10"/>於身。現行內種力故。生及緣持法。不名命根。非根
<lb ed="X" n="0540b11"/><lb ed="R082" n="0819b11"/>本故。由種生故。此種不由現行有故。種爲諸法之
<lb ed="X" n="0540b12"/><lb ed="R082" n="0819b12"/>根本故。又現行識。是所持故。從所持說。能持種識
<lb ed="X" n="0540b13"/><lb ed="R082" n="0819b13"/>名命根。命根之法持。體非命根。令六處住時決定
<lb ed="X" n="0540b14"/><lb ed="R082" n="0819b14"/>故。故種子爲命根。餘現行色心等非命根。不恒續
<lb ed="X" n="0540b15"/><lb ed="R082" n="0819b15"/>故。非業所引故。</p>
<lb ed="X" n="0540b16"/><lb ed="R082" n="0819b16"/><p xml:id="pX51p0540b1601">△四破無心定等<note place="inline">二</note>初破他非<note place="inline">二</note>初徵答實有<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0540b17"/><lb ed="R082" n="0819b17"/>初論主問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540b18"/><lb ed="R082" n="0819b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0540b1801">復如何知二無心定無想異熟異色心等有實自性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540b19"/><lb ed="R082" n="0820a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0540b1901">合響　開蒙。問無想定。答想等不行。名爲無想。令
<lb ed="X" n="0540b20"/><lb ed="R082" n="0820a02"/>身安和。故亦名定。問想等心聚。悉皆不行。何故但
<lb ed="X" n="0540b21"/><lb ed="R082" n="0820a03"/>名無想也。答滅想爲首。名無想定。問如何想偏爲
<lb ed="X" n="0540b22"/><lb ed="R082" n="0820a04"/>首。答爲此外道厭想如病。欣求無想。以爲微妙。立
<lb ed="X" n="0540b23"/><lb ed="R082" n="0820a05"/>此無想。問滅盡定。答令不恒行心心所滅。及染第
<lb ed="X" n="0540b24"/><lb ed="R082" n="0820a06"/>七恒行心聚。皆悉滅盡。問無想滅盡。差別何如。答
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0540c" n="0540c"/>
<lb ed="X" n="0540c01"/><lb ed="R082" n="0820a07"/>修無想定。作出離想。修滅盡定。作止息想。又無想
<lb ed="X" n="0540c02"/><lb ed="R082" n="0820a08"/>唯凡。滅盡唯聖。是二差別。問此二定依何建立。答
<lb ed="X" n="0540c03"/><lb ed="R082" n="0820a09"/>厭心種上遮礙轉識不生功能。建立此定。問無想
<lb ed="X" n="0540c04"/><lb ed="R082" n="0820a10"/>報。答由修彼定。感彼天果。名無想報。</p>
<lb ed="X" n="0540c05"/><lb ed="R082" n="0820a11"/><p xml:id="pX51p0540c0501">△次外人答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540c06"/><lb ed="R082" n="0820a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0540c0601">若無實性應不能遮心心所法令不現起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540c07"/><lb ed="R082" n="0820a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0540c0701">補遺　俱舍論云。若生無想有情天中。有法能令
<lb ed="X" n="0540c08"/><lb ed="R082" n="0820a14"/>心心所滅。名爲無想。是實物有。能遮未來心心所。
<lb ed="X" n="0540c09"/><lb ed="R082" n="0820a15"/>令暫不起。如堰江河<note place="inline">文</note>。今文反顯。</p>
<lb ed="X" n="0540c10"/><lb ed="R082" n="0820a16"/><p xml:id="pX51p0540c1001">△次正破實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540c11"/><lb ed="R082" n="0820a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0540c1101">若無心位有別實法<note place="inline">至</note>如堤塘等假亦能遮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540c12"/><lb ed="R082" n="0820a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0540c1201">音義　先牒所計。應無下擧例破。彼無色定。旣無
<lb ed="X" n="0540c13"/><lb ed="R082" n="0820b01"/>實法。能礙於色。名無色定。此無心定。何有實法。能
<lb ed="X" n="0540c14"/><lb ed="R082" n="0820b02"/>遮於心。名無心定耶。又遮下。引假破實。</p>
<lb ed="X" n="0540c15"/><lb ed="R082" n="0820b03"/><p xml:id="pX51p0540c1501">△次申正義<note place="inline">二</note>初正釋<note place="inline">二</note>初無心定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540c16"/><lb ed="R082" n="0820b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0540c1601">謂修定時於定加行<note place="inline">至</note>此種善故定亦名善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0540c17"/><lb ed="R082" n="0820b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0540c1701">音義　定加行者。定前方便也。正在定時。心寂滅
<lb ed="X" n="0540c18"/><lb ed="R082" n="0820b06"/>故。無復期願。是以期願。在加行耳。厭患麤動等者。
<lb ed="X" n="0540c19"/><lb ed="R082" n="0820b07"/>前六轉識。行相麤顯故。二定同明。兼染第七。若無
<lb ed="X" n="0540c20"/><lb ed="R082" n="0820b08"/>想定。但厭前六不恒行心心所。若滅盡定。兼厭第
<lb ed="X" n="0540c21"/><lb ed="R082" n="0820b09"/>七染汙恒行心心所故。令心等者。由厭患力。令所
<lb ed="X" n="0540c22"/><lb ed="R082" n="0820b10"/>厭麤動心等漸細。由細入微。微之又微。厭極增盛。
<lb ed="X" n="0540c23"/><lb ed="R082" n="0820b11"/>以此微心。熏第八識。成極增盛厭心等種。由此種
<lb ed="X" n="0540c24"/><lb ed="R082" n="0820b12"/>故。心等不行。依斯假立二無心定。由種善故。此二
<pb ed="X" xml:id="X51.0826.0541a" n="0541a"/>
<lb ed="X" n="0541a01"/><lb ed="R082" n="0820b13"/>亦善。</p>
<lb ed="X" n="0541a02"/><lb ed="R082" n="0820b14"/><p xml:id="pX51p0541a0201">△次無想果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0541a03"/><lb ed="R082" n="0820b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0541a0301">無想定前求無想果<note place="inline">至</note>依異熟立得異熟名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0541a04"/><lb ed="R082" n="0820b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0541a0401">音義　謂有外道。妄計無想天。爲眞解脫處。因修
<lb ed="X" n="0541a05"/><lb ed="R082" n="0820b17"/>無想定。於定前加行。發勝期願。而希得彼天故。所
<lb ed="X" n="0541a06"/><lb ed="R082" n="0820b18"/>熏成種。能招彼天眞異熟識。生彼天<anchor xml:id="nkr_note_add_0541a0601" n="0541a0601"/><anchor xml:id="beg0541a0601" n="0541a0601"/>已<anchor xml:id="end0541a0601"/>。所有生得。
<lb ed="X" n="0541a07"/><lb ed="R082" n="0821a01"/>不恒行心心所滅。於此分位。假立無想異熟之名。</p>
<lb ed="X" n="0541a08"/><lb ed="R082" n="0821a02"/><p xml:id="pX51p0541a0801">△次結示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0541a09"/><lb ed="R082" n="0821a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0541a0901">故此三法亦非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0541a10"/><lb ed="R082" n="0821a04"/>
<lb ed="X" n="0541a11"/><lb ed="R082" n="0821a05"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>成唯識論音響補遺卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0541a12"/>
<lb ed="X" n="0541a13"/><lb ed="R082" n="0821a07"/><cb:div type="w"><p cb:type="head1" xml:id="pX51p0541a1301">音釋</p>
<lb ed="X" n="0541a14"/><lb ed="R082" n="0821a08"/><cb:div type="note"><entry><form>樞</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1402" cb:place="inline"><note place="inline">昌朱切音姝</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>糅</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1408" cb:place="inline"><note place="inline">女救切音猱</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>埵</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1414" cb:place="inline"><note place="inline">都果切音朵</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>犍</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1420" cb:place="inline"><note place="inline">居言切音鞬</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>籥</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1426" cb:place="inline"><note place="inline">以灼切音
<lb ed="X" n="0541a15"/><lb ed="R082" n="0821a09"/>藥</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>鍮</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1503" cb:place="inline"><note place="inline">他候切音偷</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>藪</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1509" cb:place="inline"><note place="inline">蘇偶切音叟</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>譌</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1515" cb:place="inline"><note place="inline">五禾切音囮</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>鍵</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1521" cb:place="inline"><note place="inline">巨展切音件</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蟻</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1527" cb:place="inline"><note place="inline">魚倚
<lb ed="X" n="0541a16"/><lb ed="R082" n="0821a10"/>切音擬</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>奩</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1605" cb:place="inline"><note place="inline">力鹽切。音亷。鑑匣也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>甌</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1614" cb:place="inline"><note place="inline">烏候切音謳</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>鎔</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1620" cb:place="inline"><note place="inline">以中切音容</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>漑</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1626" cb:place="inline"><note place="inline">吉器切音旣灌
<lb ed="X" n="0541a17"/><lb ed="R082" n="0821a11"/>也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>跽</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1703" cb:place="inline"><note place="inline">巨起切其上聲長跪也兩膝著地而立身也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>娜</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1721" cb:place="inline"><note place="inline">奴可切那上聲</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>堰</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1728" cb:place="inline"><note place="inline">伊甸切音燕</note>。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0541a18"/><lb ed="R082" n="0821a12"/><entry><form>堤</form><cb:def><p xml:id="pX51p0541a1802" cb:place="inline"><note place="inline">典禮切音</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0517b1201" to="#end0517b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0517c1001" to="#end0517c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0518b1101" to="#end0518b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0519c2401" to="#end0519c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0520c0201" to="#end0520c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0523a1301" to="#end0523a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0523b1001" to="#end0523b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0523b1002" to="#end0523b1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0524a1501" to="#end0524a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526a0501" to="#end0526a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526b1101" to="#end0526b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526b1201" to="#end0526b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">若</lem><rdg wit="#wit.orig">苦</rdg></app>
<app from="#beg0527b0101" to="#end0527b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528a1101" to="#end0528a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">德</lem><rdg wit="#wit.orig">得</rdg></app>
<app from="#beg0530a1501" to="#end0530a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0531b0101" to="#end0531b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0531c0201" to="#end0531c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531c1801" to="#end0531c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0532b0301" to="#end0532b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0533a0901" to="#end0533a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534a0801" to="#end0534a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534a1801" to="#end0534a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0535a1901" to="#end0535a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0536a2001" to="#end0536a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0536b0401" to="#end0536b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0536b2301" to="#end0536b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0536c0201" to="#end0536c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0536c1501" to="#end0536c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0538b1201" to="#end0538b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0538b1301" to="#end0538b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0538b1401" to="#end0538b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0539b1501" to="#end0539b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">娑<note type="cf1">T54n2128_p0328b23</note><note type="cf2">K35n1257_p0528a12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">婆</rdg></app>
<app from="#beg0539c1601" to="#end0539c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0539c1701" to="#end0539c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0540a0601" to="#end0540a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0540a1101" to="#end0540a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0541a0601" to="#end0541a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0521001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0521001">答疑爲</note>
<note n="0522001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0522001">原本卷一之二</note>
<note n="0529001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0529001">卷一之三</note>
<note n="0535001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0535001">卷一之四</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0517b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0517b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0517c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0517c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0518b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0518b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0519c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0519c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0520c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0520c0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0523a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0523a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0523b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0523b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0523b1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0523b1002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0524a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0524a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526b1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526b1201">若【CB】，苦【卍續】</note>
<note n="0527b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528a1101">德【CB】，得【卍續】</note>
<note n="0530a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530a1501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0531b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0531c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531c0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0532b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532b0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0533a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534a1801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0535a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0535a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0536a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0536a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0536b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0536b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0536b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0536b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0536c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0536c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0536c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0536c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0538b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0538b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0538b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0538b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0538b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0538b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0539b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0539b1501">娑【CB】，婆【卍續】</note>
<note n="0539c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0539c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0539c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0539c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0540a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0540a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0540a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0540a1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0541a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0541a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>